Πώς η στάση που κοιμάστε μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα της υγείας σας

Ο ποιοτικός και επαρκής ύπνος αποτελεί βασικό θεμέλιο της καλής υγείας. Κατά τη διάρκειά του, το σώμα δεν «ξεκουράζεται» απλώς, αλλά ενεργοποιεί πολύπλοκους μηχανισμούς που στηρίζουν τη λειτουργία του εγκεφάλου, ρυθμίζουν τον μεταβολισμό, ενισχύουν το ανοσοποιητικό και προστατεύουν την καρδιαγγειακή υγεία.

Η ποσότητα και η ποιότητα του ύπνου επηρεάζουν άμεσα κρίσιμα συστήματα του οργανισμού, όπως την καρδιά, το αναπνευστικό, τον μεταβολισμό και την άμυνα του οργανισμού. Ωστόσο, ολοένα και περισσότερα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι σημαντικό ρόλο παίζει και η στάση στην οποία κοιμόμαστε.

Σύμφωνα με ειδικούς, ο τρόπος που το σώμα τοποθετείται στο κρεβάτι μπορεί να ενισχύσει ή να επιβαρύνει την υγεία, επηρεάζοντας την αναπνοή, τη σπονδυλική στήλη, τη λειτουργία της πέψης και την ποιότητα του ύπνου συνολικά.

Γιατί η στάση ύπνου δεν είναι απλώς θέμα άνεσης

Η στάση ύπνου επηρεάζει το σώμα σε πολλά επίπεδα. Ορισμένες θέσεις μπορεί να προκαλέσουν ή να επιδεινώσουν πόνους στη μέση, στον αυχένα και στους ώμους, ενώ άλλες συνδέονται με αναπνευστικά προβλήματα, όπως το ροχαλητό και η υπνική άπνοια.

Η Nancy Collop, MD, καθηγήτρια Ιατρικής και Νευρολογίας και διευθύντρια του Emory Sleep Center, εξηγεί πώς η θέση του σώματος κατά τον ύπνο μπορεί να επηρεάσει άμεσα την αναπνευστική λειτουργία:

«Εάν η άνω αναπνευστική οδός, δηλαδή η διαδρομή από τη ρινική κοιλότητα έως τον λάρυγγα, είναι ευάλωτη σε κατάρρευση, είτε λόγω στενότητας είτε λόγω συμφόρησης, όπως συμβαίνει σε αλλεργίες ή λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού, τότε ο ύπνος ανάσκελα αυξάνει την πιθανότητα ροχαλητού ή υπνικής άπνοιας», αναφέρει.

Επίσης εξηγεί πως όταν κάποιος κοιμάται ανάσκελα, η γνάθος έχει την τάση να πέφτει προς τα πίσω, στενεύοντας την αναπνευστική οδό. Παράλληλα, σε άτομα με προδιάθεση για γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, τα συμπτώματα μπορεί να επιδεινωθούν όταν κοιμούνται ανάσκελα ή ακόμη και στην αριστερή πλευρά.

Όταν οι υποκείμενες παθήσεις καθορίζουν τη στάση ύπνου

Η Sarathi Bhattacharyya, MD, πνευμονολόγος, ειδικός στην ιατρική του ύπνου και ιατρική διευθύντρια του Κέντρου Διαταραχών Ύπνου MemorialCare στο Λονγκ Μπιτς της Καλιφόρνια, επισημαίνει ότι η επίδραση της στάσης ύπνου δεν είναι ίδια για όλους:

«Συνηθισμένοι παράγοντες που επηρεάζουν την επιλογή της στάσης ύπνου είναι ο χρόνιος πόνος, η υπνική άπνοια και η εγκυμοσύνη», εξηγεί. «Ορισμένες θέσεις μπορούν να κάνουν αυτές τις καταστάσεις πιο δύσκολες ή να επιδεινώσουν τον αντίκτυπό τους στην ποιότητα του ύπνου».

Με άλλα λόγια, μια στάση που θεωρείται «άνετη» για κάποιον μπορεί να αποδειχθεί επιβαρυντική για κάποιον άλλο, ανάλογα με το ιατρικό του ιστορικό.

Οι καλύτερες στάσεις ύπνου: τι δείχνουν τα δεδομένα

Παρότι η στάση ύπνου είναι συχνά θέμα συνήθειας, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι σε πολλές περιπτώσεις υπάρχουν επιλογές που θεωρούνται πιο φιλικές προς την υγεία.

Πρόσφατη συστηματική ανασκόπηση έδειξε ότι ο υποστηριζόμενος ύπνος στο πλάι, καθώς και ο ύπνος ανάσκελα (ύπτια θέση), μπορεί να είναι πιο ευεργετικοί για τη σπονδυλική στήλη σε άτομα με πόνο στη μέση.

Η Δρ. Nancy Collop συμφωνεί ότι ο ύπνος στο πλάι (ιδιαίτερα στη δεξιά πλευρά) συγκαταλέγεται στις καλύτερες στάσεις ύπνου για πολλούς ανθρώπους.

Η Δρ. Bhattacharyya, ωστόσο, υπογραμμίζει ότι η «ιδανική» θέση διαφέρει ανάλογα με τις ανάγκες του κάθε οργανισμού και δίνει συγκεκριμένα παραδείγματα:

• Πόνος στη μέση και τον αυχένα: Ο ύπνος ανάσκελα μπορεί να προσφέρει καλύτερη ευθυγράμμιση της σπονδυλικής στήλης και του αυχένα, μειώνοντας την καταπόνηση των μυών.
• Υπνική άπνοια: Ο ύπνος στο πλάι συχνά θεωρείται προτιμότερος, εκτός αν η πάθηση αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με θεραπεία, όπως η χρήση συσκευής CPAP.
• Εγκυμοσύνη: Κατά τα τελευταία τρίμηνα, οι γιατροί συνιστούν τον ύπνο στο πλάι, με την αριστερή πλευρά να προτιμάται για την αποφυγή συμπίεσης μεγάλων φλεβών και τη βελτίωση της κυκλοφορίας.

Οι ειδικοί τονίζουν ότι η συμβουλή από επαγγελματία υγείας είναι καθοριστική για την επιλογή της κατάλληλης στάσης ύπνου.

Οι χειρότερες στάσεις ύπνου και οι κίνδυνοι

Σύμφωνα με την Δρ. Collop, ο ύπνος ανάσκελα μπορεί να θεωρηθεί από τις πιο προβληματικές στάσεις, καθώς αυξάνει τον κίνδυνο αναπνευστικών δυσκολιών. Όπως διευκρινίζει, το πρόβλημα μπορεί να περιοριστεί αν το κεφάλι είναι ελαφρώς ανυψωμένο.

Η Δρ. Bhattacharyya συμφωνεί ότι η ύπτια θέση μπορεί να επιδεινώσει την υπνική άπνοια και να επηρεάσει την αναπνοή, ενώ προσθέτει ότι ο ύπνος στο πλάι ενδέχεται να είναι επιβαρυντικός σε άτομα με προβλήματα στον αυχένα ή την πλάτη.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον ύπνο μπρούμυτα, ο οποίος θεωρείται γενικά η λιγότερο ενδεδειγμένη στάση:

«Ο ύπνος μπρούμυτα μπορεί να επιδεινώσει τόσο την υπνική άπνοια όσο και τον χρόνιο πόνο και γενικά δεν συνιστάται για τη διαχείριση οποιασδήποτε χρόνιας ιατρικής πάθησης», τονίζει η Δρ. Bhattacharyya.

Επιπλέον, η στάση αυτή συνδέεται με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης πόνου στη μέση, τον αυχένα και τους ώμους.

Πώς να αλλάξετε στάση ύπνου χωρίς να… χάσετε τον ύπνο σας

Η αλλαγή στάσης ύπνου αποτελεί πρόκληση. Όπως συμφωνούν οι ειδικοί, το σώμα χρειάζεται χρόνο για να προσαρμοστεί.

«Η εκπαίδευση του εαυτού σας για να κοιμάστε σε διαφορετική θέση μπορεί να διαρκέσει αρκετές εβδομάδες», αναφέρει η Δρ. Bhattacharyya.

Μεταξύ των πρακτικών συμβουλών που προτείνει:

• Μαξιλάρια κάτω από τα γόνατα και την κάτω πλάτη για καλύτερη ευθυγράμμιση στον ύπνο ανάσκελα.
• Μαξιλάρι ανάμεσα στα πόδια για σωστή στήριξη της σπονδυλικής στήλης και των γοφών στον ύπνο στο πλάι.
• Έναρξη της νύχτας στην επιθυμητή θέση, ακόμη κι αν αυτή δεν διατηρηθεί μέχρι το πρωί.
• Χρήση σφηνοειδών μαξιλαριών, κατάλληλου στρώματος και συνολικής υποστήριξης του σώματος.

Η Δρ. Collop προσθέτει ότι υπάρχουν και πιο «ευρηματικές» λύσεις, όπως ειδικές συσκευές ή βοηθήματα που αποτρέπουν την κύλιση ανάσκελα, ανυψωμένα κρεβάτια ή ακόμη και αυτοσχέδιες λύσεις.

«Έχω δει ανθρώπους να ράβουν μια μπάλα του τένις στο πίσω μέρος της πιτζάμας τους, ώστε να μην μπορούν να κοιμηθούν ανάσκελα», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Συμπερασματικά

Η στάση ύπνου δεν είναι μια αθώα λεπτομέρεια της καθημερινότητας. Μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά την αναπνοή, τη σπονδυλική στήλη, την ποιότητα του ύπνου και, τελικά, τη συνολική υγεία. Η σωστή ενημέρωση και η σταδιακή προσαρμογή μπορούν να κάνουν τη διαφορά ανάμεσα σε έναν απλό ύπνο και σε έναν πραγματικά θεραπευτικό.