Παχυσαρκία: Δεν είναι θέμα θέλησης – Μια διαφορετική δράση ενημέρωσης έρχεται στη Λάρισα

«Φάε λιγότερο». «Κινήσου περισσότερο». «Είναι θέμα θέλησης». Για πολλά χρόνια η συζήτηση γύρω από την παχυσαρκία συμπυκνωνόταν σε τέτοιες απλές συμβουλές, αφήνοντας συχνά την εντύπωση ότι το σωματικό βάρος αποτελεί αποκλειστικά αποτέλεσμα προσωπικών επιλογών.

Η σύγχρονη επιστημονική προσέγγιση είναι πολύ διαφορετική. Η παχυσαρκία αναγνωρίζεται πλέον ως χρόνια, σύνθετη και πολυπαραγοντική νόσος, στην εμφάνιση και την εξέλιξη της οποίας μπορούν να συμμετέχουν:

• βιολογικοί,
• γενετικοί,
• ορμονικοί,
• περιβαλλοντικοί και
• συμπεριφορικοί παράγοντες.

Και στην Ελλάδα αφορά ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού. Σύμφωνα με τα δεδομένα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, το 28% των ενηλίκων ηλικίας 18 ετών και άνω στην Ελλάδα ζούσε με παχυσαρκία το 2022, με βάση την ηλικιακά προτυποποιημένη εκτίμηση του Οργανισμού.

Αυτόν ακριβώς τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε (και συχνά κρίνουμε) την παχυσαρκία επιχειρεί να φέρει στο προσκήνιο μια διαφορετική δράση ενημέρωσης που πραγματοποιεί η ΦΑΡΜΑΣΕΡΒ-ΛΙΛΛΥ, το Σάββατο 10 Οκτωβρίου, από τις 11:00 έως τις 19:00, στην Πλατεία Σάπκα στη Λάρισα.

Πέρα από τη ζυγαριά

Η παχυσαρκία δεν είναι απλώς ένας αριθμός στη ζυγαριά. Η European Association for the Study of Obesity (EASO) την περιγράφει ως χρόνια νόσο που σχετίζεται με τη λειτουργία, τη συνολική ποσότητα και την κατανομή του λιπώδους ιστού.

Μάλιστα, οι νεότερες επιστημονικές προσεγγίσεις επιχειρούν να μετακινήσουν το ενδιαφέρον πέρα από τον Δείκτη Μάζας Σώματος (BMI) ως μοναδικό κριτήριο. Το ευρωπαϊκό πλαίσιο για τη διάγνωση, τη σταδιοποίηση και τη διαχείριση της παχυσαρκίας δίνει έμφαση όχι μόνο στο βάρος, αλλά στην κατανομή του λίπους και στις επιπτώσεις που έχει η νόσος στη μεταβολική, σωματική, ψυχική και λειτουργική υγεία του κάθε ανθρώπου.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η παχυσαρκία συνδέεται με ένα ευρύ φάσμα επιπλοκών, μεταξύ των οποίων ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, τα καρδιαγγειακά νοσήματα, η υπνική άπνοια και μυοσκελετικά προβλήματα, ενώ έχει συσχετιστεί και με αυξημένο κίνδυνο για ορισμένες μορφές καρκίνου.

Γιατί το «απλώς χάσε βάρος» δεν αρκεί

Ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας παραμένει η αντίληψη ότι ο άνθρωπος που ζει με αυτήν απλώς δεν προσπαθεί αρκετά. Όμως η επιστήμη δείχνει μια πολύ πιο σύνθετη πραγματικότητα.

Γενετικοί και βιολογικοί μηχανισμοί, ορμονικές μεταβολές, το περιβάλλον, η διατροφή, η σωματική δραστηριότητα, το στρες και άλλοι παράγοντες μπορούν να αλληλεπιδρούν στην εμφάνιση και την εξέλιξη της νόσου.

Η EASO χαρακτηρίζει την παχυσαρκία χρόνια και υποτροπιάζουσα νόσο και υπογραμμίζει την ανάγκη για μακροχρόνια και εξατομικευμένη διαχείριση.

Αυτό αλλάζει ουσιαστικά και το ερώτημα που τίθεται στον άνθρωπο που ζει με παχυσαρκία. Από το «γιατί δεν χάνεις βάρος;» η συζήτηση μετακινείται στο «ποιοι παράγοντες επηρεάζουν την υγεία σου και ποια προσέγγιση είναι κατάλληλη για εσένα;». Και σε αυτή τη συζήτηση ο γιατρός έχει κεντρικό ρόλο.

Μια εμπειρία που επιχειρεί να βάλει τον επισκέπτη στη θέση του άλλου

Στο επίκεντρο της δράσης της ΦΑΡΜΑΣΕΡΒ-ΛΙΛΛΥ στη Λάρισα θα βρίσκεται ένας ειδικά σχεδιασμένος διαδραστικός χώρος, μέσα στον οποίο η ενημέρωση επιχειρεί να μετατραπεί σε βιωματική εμπειρία.

Μέσα από διαδραστικές δραστηριότητες, οι επισκέπτες θα μπορούν να γνωρίσουν διαφορετικές πτυχές της παχυσαρκίας και να προσεγγίσουν καλύτερα τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις καθημερινές προκλήσεις που μπορεί να αντιμετωπίζει ένας άνθρωπος που ζει με τη νόσο.

Στόχος είναι να ανοίξει μια διαφορετική συζήτηση:

• χωρίς ενοχοποίηση,
• χωρίς απλουστεύσεις και
• χωρίς το βάρος των στερεοτύπων που εξακολουθούν να συνοδεύουν την παχυσαρκία.

Παράλληλα, οι επισκέπτες θα ενθαρρύνονται να αναζητούν έγκυρη πληροφόρηση και, όταν τους απασχολεί το βάρος ή οι επιπτώσεις του στην υγεία τους, να απευθύνονται στον γιατρό τους για εξατομικευμένη αξιολόγηση και καθοδήγηση.

Μια πρόκληση που αφορά και την Ελλάδα

Τα δεδομένα δείχνουν το μέγεθος της πρόκλησης. Εκτός από την εκτίμηση του ΠΟΥ ότι το 28% των ενηλίκων στην Ελλάδα ζει με παχυσαρκία, το World Obesity Atlas 2025 εκτιμά ότι περίπου 63% των ενηλίκων στη χώρα έχουν υψηλό Δείκτη Μάζας Σώματος, δηλαδή BMI 25 kg/m² και άνω.

Τα δεδομένα αποτυπώνουν το μέγεθος της πρόκλησης και στην Ελλάδα. Σύμφωνα με νεότερες εκτιμήσεις της NCD Risk Factor Collaboration (NCD-RisC), που δημοσιεύονται από τη World Obesity Federation, η ηλικιακά προτυποποιημένη συχνότητα της παχυσαρκίας στους ενήλικες στη χώρα μας ανέρχεται σε περίπου 28,2%.

Οι εκτιμήσεις βασίζονται σε μεγάλη διεθνή ανάλυση πληθυσμιακών μελετών στις οποίες το ύψος και το βάρος των συμμετεχόντων είχαν μετρηθεί, ενισχύοντας την αξιοπιστία των δεδομένων σε σχέση με έρευνες που βασίζονται αποκλειστικά σε αυτοαναφερόμενο βάρος και ύψος.

Τα στοιχεία αυτά δεν είναι απολύτως συγκρίσιμα με αυτοαναφερόμενες έρευνες (οι διαφορετικές μέθοδοι μπορούν να δώσουν σημαντικά διαφορετικές εκτιμήσεις) αποτυπώνουν όμως το μέγεθος μιας πρόκλησης που αφορά τη δημόσια υγεία και όχι απλώς την εμφάνιση ή μια προσωπική επιλογή.

Σημαντική είναι και η διάσταση της φυσικής δραστηριότητας. Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, το 40% των ενηλίκων στην Ελλάδα δεν πραγματοποιεί επαρκή σωματική δραστηριότητα, έναντι 30% κατά μέσο όρο στις χώρες του Οργανισμού.

Ωστόσο, η σωματική δραστηριότητα αποτελεί μόνο έναν από τους πολλούς παράγοντες που σχετίζονται με την υγεία και το σωματικό βάρος. Η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας δεν μπορεί να περιορίζεται στη συμβουλή «φάε λιγότερο και κινήσου περισσότερο».

Από τη Λάρισα σε τέσσερις ελληνικές πόλεις

Η δράση στη Λάρισα αποτελεί μέρος ευρύτερης πρωτοβουλίας της ΦΑΡΜΑΣΕΡΒ-ΛΙΛΛΥ, η οποία πρόκειται να ταξιδέψει σε Λάρισα, Ηράκλειο, Πάτρα και Θεσσαλονίκη, φέρνοντας τη συζήτηση για την παχυσαρκία πιο κοντά στις τοπικές κοινωνίες.

Η εκδήλωση της Λάρισας πραγματοποιείται με την υποστήριξη του Πανελλήνιου Συλλόγου Στήριξης Ατόμων με Παχυσαρκία «Ιμερόεσσα» και του Ιατρικού Συλλόγου Λάρισας.

Ο ειδικά διαμορφωμένος χώρος θα βρίσκεται στην Πλατεία Σάπκα το Σάββατο 10 Οκτωβρίου, από τις 11:00 έως τις 19:00, και οι πολίτες θα μπορούν να συμμετέχουν στις διαδραστικές δράσεις και να ενημερωθούν για την παχυσαρκία.

Γιατί ένα από τα πρώτα βήματα για την αντιμετώπιση μιας χρόνιας νόσου είναι να πάψουμε να τη βλέπουμε μέσα από στερεότυπα και να αρχίσουμε να τη βλέπουμε μέσα από τα δεδομένα της επιστήμης.