Μακροζωία: O παράγοντας που μετρά περισσότερο απ’ όσο νομίζετε – Και δεν είναι η διατροφή και η άσκηση
Η διατροφή και η άσκηση επηρεάζουν σημαντικά τη μακροζωία. Σύμφωνα όμως με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Sleep Advances, ένας ακόμη παράγοντας φαίνεται να παρουσιάζει ισχυρότερη συσχέτιση με το προσδόκιμο ζωής: ο επαρκής και ποιοτικός ύπνος.
Τι εξέτασαν οι ερευνητές
Ερευνητές του Πανεπιστημίου Υγείας και Επιστήμης του Όρεγκον ανέλυσαν δεδομένα ερευνών από κομητείες σε ολόκληρες τις ΗΠΑ, για την περίοδο 2019–2025. Συνέκριναν το προσδόκιμο ζωής με τη διάρκεια ύπνου που δήλωναν οι συμμετέχοντες, ορίζοντας ως ανεπαρκή τον ύπνο κάτω των επτά ωρών τη νύχτα.
Στην ανάλυση συνυπολόγισαν και άλλους παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν το προσδόκιμο ζωής, όπως η σωματική αδράνεια, η εργασιακή κατάσταση και το μορφωτικό επίπεδο. Ακόμη και μετά την προσθήκη τους, η συσχέτιση ανάμεσα στον ανεπαρκή ύπνο και στο χαμηλότερο προσδόκιμο ζωής παρέμεινε στατιστικά σημαντική.
Στο πρώτο μοντέλο ανάλυσης, μόνο το κάπνισμα παρουσίασε ισχυρότερη συσχέτιση με το προσδόκιμο ζωής. Σε ένα δεύτερο μοντέλο, στο οποίο προστέθηκαν η παχυσαρκία και ο διαβήτης, η παχυσαρκία κατατάχθηκε επίσης πάνω από τον ανεπαρκή ύπνο.
Ειδικοί στη μελέτη του ύπνου επισημαίνουν ότι δεν ανέμεναν τόσο ισχυρή συσχέτιση. Παρότι η σημασία του ύπνου για την υγεία ήταν ήδη γνωστή, τα ευρήματα ενισχύουν τη σύσταση να επιδιώκουμε, εφόσον είναι δυνατόν, επτά έως εννέα ώρες ύπνου κάθε βράδυ.
Τι δείχνει η μελέτη και τι δεν μπορεί να αποδείξει
Ειδικοί επισημαίνουν ότι η έρευνα είναι παρατηρητική. Επομένως, δεν μπορεί να αποδείξει ότι ο λιγότερος ύπνος αφαιρεί μήνες ή χρόνια από τη ζωή. Δεν μπορεί επίσης να ξεδιαλύνει τις σύνθετες αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στον ύπνο, τη διατροφή και την άσκηση. Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν, ωστόσο, ότι η διάρκεια του νυχτερινού ύπνου αποτελεί σημαντικό δείκτη της μακροπρόθεσμης υγείας.
Ο επαρκής ύπνος είναι ζωτικής σημασίας για σχεδόν κάθε πτυχή της ευεξίας μας. Ακόμη και μία νύχτα χωρίς ύπνο μπορεί, για παράδειγμα, να επηρεάσει τα νευρωνικά κυκλώματα του εγκεφάλου και το ανοσοποιητικό σύστημα. Είναι εύλογο τέτοιες επιπτώσεις στην υγεία να συμβάλλουν μακροπρόθεσμα και στη θνησιμότητα.
Όπως επισημαίνουν ειδικοί στη μελέτη του ύπνου εκείνο που τους εξέπληξε ήταν το πόσο έντονα εμφανίστηκε ο παράγοντας του ύπνου σε όλα τα μοντέλα ανάλυσης. Ακόμη και για όσους γνωρίζουν τα οφέλη του ύπνου για την υγεία, η ισχυρή συσχέτιση ανάμεσα στον επαρκή ύπνο και στο προσδόκιμο ζωής είναι κάτι παραπάνω από αξιοσημείωτη.
Τα καλά νέα είναι ότι οι συνήθειες ύπνου μπορούν, ως έναν βαθμό, να αλλάξουν — πάντα μέσα στα όρια που θέτουν η εργασία και οι υποχρεώσεις φροντίδας άλλων ανθρώπων. Η μελέτη έδειξε ισχυρότερη συσχέτιση του ύπνου με το προσδόκιμο ζωής από εκείνη πολλών άλλων παραγόντων.
Οι ειδικοί συνιστούν τουλάχιστον επτά ώρες ύπνου κάθε βράδυ, αν και ορισμένα στοιχεία δείχνουν ότι μπορεί να είναι δυνατή η αναπλήρωση χαμένου ύπνου τα Σαββατοκύριακα, όταν χρειάζεται. Το μήνυμα που αναδεικνύουν οι ειδικοί στη μελέτη του ύπνου είναι ότι ο ύπνος χρειάζεται τουλάχιστον την ίδια προτεραιότητα που δίνουμε στη διατροφή και την άσκηση. Ένας καλός ύπνος φαίνεται πως δεν βελτιώνει μόνο το πόσο καλά αισθανόμαστε, αλλά και το πόσο ζούμε.