Το λίπος της κοιλιάς και όχι ο ΔΜΣ ισχυρότερος δείκτης για τον κίνδυνο καρδιοπάθειας – Πώς συνδέονται μεταξύ τους

Δεν είναι τελικά η ένδειξη της ζυγαριάς ούτε ο Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) που λένε όλη την αλήθεια για την καρδιά. Μια νέα μελέτη έρχεται να ανατρέψει τα δεδομένα, δείχνοντας ότι το υπερβολικό λίπος στην κοιλιά αποτελεί ισχυρότερο προγνωστικό παράγοντα για καρδιακή ανεπάρκεια από το συνολικό σωματικό βάρος.

Οι ερευνητές εντοπίζουν έναν καθοριστικό μηχανισμό πίσω από αυτή τη σχέση: τη συστηματική φλεγμονή. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις τους, από το ένα τέταρτο έως και το ένα τρίτο της σύνδεσης μεταξύ κοιλιακού λίπους και καρδιακής ανεπάρκειας εξηγείται ακριβώς από αυτή τη φλεγμονώδη διεργασία.

Το εύρημα αυτό δεν είναι απλώς επιστημονικό. Ανοίγει τον δρόμο για νέες θεραπευτικές στρατηγικές, με στόχο τη μείωση της φλεγμονής και, κατ’ επέκταση, του κινδύνου καρδιακής ανεπάρκειας σε άτομα με αυξημένο κοιλιακό λίπος.

Η μελέτη δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί σε επιστημονικό περιοδικό με αξιολόγηση από ομότιμους, ωστόσο παρουσιάζεται από τις 17 έως τις 20 Μαρτίου στο συνέδριο EPI/Lifestyle Scientific Sessions 2026 της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας (AHA) στη Βοστώνη.

«Κοιτάξτε τη μέση, όχι μόνο το βάρος»

Οι επιστήμονες ελπίζουν ότι τα ευρήματα θα αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο αξιολογείται ο καρδιαγγειακός κίνδυνος.

«Αυτή η έρευνα μας βοηθά να κατανοήσουμε γιατί ορισμένοι άνθρωποι αναπτύσσουν καρδιακή ανεπάρκεια, παρά το γεγονός ότι έχουν ένα σωματικό βάρος που φαίνεται υγιές», δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας Szu-Han Chen, φοιτητής ιατρικής στο Εθνικό Πανεπιστήμιο Yang Ming Chiao Tung στην Ταϊβάν.

Και προσθέτει: «Παρακολουθώντας το μέγεθος της μέσης και τη φλεγμονή, οι κλινικοί γιατροί μπορεί να εντοπίσουν νωρίτερα τα άτομα υψηλού κινδύνου και να εστιάσουν σε στρατηγικές πρόληψης πριν εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα».

Φλεγμονή: ο αόρατος επιταχυντής της νόσου

Η νέα αυτή ανάλυση έρχεται σε συνέχεια επιστημονικής δήλωσης της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας τον Μάιο του 2025, όπου τονίστηκε ότι η φλεγμονή μπορεί να διαταράξει το ανοσοποιητικό σύστημα, να προκαλέσει βλάβες στα αιμοφόρα αγγεία και να οδηγήσει στη δημιουργία ουλώδους ιστού στην καρδιά.

Στο ίδιο πλαίσιο, η AHA έχει ήδη ξεκινήσει τη Συστηματική Πρόκληση Δεδομένων Φλεγμονής, ενθαρρύνοντας τη διεθνή συνεργασία για την κατανόηση του ρόλου της φλεγμονής στις καρδιαγγειακές παθήσεις.

Ειδικοί που δεν συμμετείχαν στη μελέτη υπογραμμίζουν τη σημασία των νέων δεδομένων. «Αυτή η μελέτη ενισχύει μια βασική έννοια στην καρδιολογία: το πού αποθηκεύεται το λίπος έχει μεγαλύτερη σημασία από το πόσο είναι συνολικά», σημείωσε ο καρδιολόγος Kevin Shah, διευθυντής προγράμματος Heart Failure Outreach στο MemorialCare Heart & Vascular Institute.

«Ένα πρακτικό συμπέρασμα είναι ότι πρέπει να δίνεται μεγαλύτερη έμφαση στην περιφέρεια της μέσης, καθώς μπορεί να αποκαλύψει κίνδυνο ακόμη και όταν ο ΔΜΣ είναι φυσιολογικός», πρόσθεσε.

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο βαριατρικός χειρουργός Mir Ali τόνισε: «Η μελέτη αυτή επιβεβαιώνει ότι η κεντρική παχυσαρκία ενέχει μεγαλύτερο καρδιαγγειακό κίνδυνο από την περιφερική».

Η μελέτη: δεδομένα, αριθμοί και ευρήματα Οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία από σχεδόν 2.000 Αφροαμερικανούς ενήλικες που συμμετείχαν στη Jackson Heart Study, σε τρεις κομητείες γύρω από το Jackson του Μισισίπι, τόσο αστικές όσο και αγροτικές.

Οι συμμετέχοντες, ηλικίας 35 έως 84 ετών (μέση ηλικία 58), δεν είχαν διαγνωστεί με καρδιακή ανεπάρκεια κατά την έναρξη της μελέτης (2000–2004). Περίπου το 36% ήταν γυναίκες και η παρακολούθηση διήρκεσε σχεδόν επτά χρόνια, έως τον Δεκέμβριο του 2016.

Οι επιστήμονες αξιολόγησαν:

• το συνολικό βάρος
• τον ΔΜΣ
• την περιφέρεια μέσης
• την αναλογία μέσης-ύψους

Παράλληλα, μέσω αιματολογικών εξετάσεων μέτρησαν την υψηλής ευαισθησίας C-αντιδρώσα πρωτεΐνη, βασικό δείκτη φλεγμονής.

Τα αποτελέσματα ήταν αποκαλυπτικά:

• 112 συμμετέχοντες ανέπτυξαν καρδιακή ανεπάρκεια
• η αυξημένη περιφέρεια μέσης συνδέθηκε με αυξημένο κίνδυνο
• ο υψηλός ΔΜΣ δεν παρουσίασε αντίστοιχη συσχέτιση
• υψηλότερα επίπεδα φλεγμονής αύξαναν την πιθανότητα εμφάνισης καρδιακής ανεπάρκειας

Οι ερευνητές σημείωσαν ότι δεν είχαν στοιχεία για υποτύπους καρδιακής ανεπάρκειας, καταγράφοντας μόνο τον συνολικό κίνδυνο. Παρά τους περιορισμούς (γεωγραφικός και πληθυσμιακός), οι ειδικοί εκτιμούν ότι τα ευρήματα έχουν ευρύτερη σημασία. «Τα αποτελέσματα πιθανότατα ισχύουν και για άλλους πληθυσμούς», υποστήριξε ο Δρ. Ali.

Ο Δρ. Shah, ωστόσο, προειδοποίησε: «Χρειάζεται προσοχή στις γενικεύσεις, αν και οι βιολογικοί μηχανισμοί είναι καλά τεκμηριωμένοι».

Πώς το κοιλιακό λίπος “επιτίθεται” στην καρδιά

Το κοιλιακό (ή σπλαχνικό) λίπος δεν είναι απλώς αποθήκη ενέργειας. Είναι μεταβολικά ενεργό και επικίνδυνο.

«Απελευθερώνει φλεγμονώδη μόρια που συμβάλλουν στην αντίσταση στην ινσουλίνη, την υπέρταση και τη δυσλειτουργία των αγγείων», εξηγεί ο Δρ. Shah. «Με την πάροδο του χρόνου, η χρόνια φλεγμονή επιβαρύνει τον καρδιακό μυ».

Ο Δρ. Ali συμπληρώνει: «Το κοιλιακό λίπος επηρεάζει άμεσα τα εσωτερικά όργανα και μπορεί να οδηγήσει σε σκλήρυνση του καρδιακού μυ, επηρεάζοντας την ικανότητα άντλησης». Παρά τη νέα έμφαση στην περιφέρεια μέσης, οι ειδικοί ξεκαθαρίζουν ότι ο ΔΜΣ δεν πρέπει να εγκαταλειφθεί. «Παραμένει ένα χρήσιμο εργαλείο για την εκτίμηση της παχυσαρκίας», σημειώνει ο Δρ. Ali, «αν και δεν αποτυπώνει την κατανομή του λίπους».

Μια παγκόσμια απειλή με καθημερινές λύσεις

Οι καρδιαγγειακές παθήσεις παραμένουν η πρώτη αιτία θανάτου. Στις ΗΠΑ, περισσότεροι από 900.000 άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο, σχεδόν το ένα τρίτο όλων των θανάτων.

Οι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν:

• υψηλή αρτηριακή πίεση
• υψηλή χοληστερόλη
• διαβήτη
• υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ
• παχυσαρκία

Περίπου το 40% των ενηλίκων στις ΗΠΑ ζουν με παχυσαρκία, με υψηλότερα ποσοστά στις ηλικίες 40–59 ετών.

Πώς να μειώσετε το κοιλιακό λίπος

Οι ειδικοί είναι σαφείς: δεν υπάρχουν «μαγικές» λύσεις ούτε τοπική απώλεια λίπους. «Η συνολική απώλεια βάρους είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για τη μείωση του κοιλιακού λίπους και της φλεγμονής», τονίζει ο Δρ. Ali. «Οι ασκήσεις κοιλιακών ενδυναμώνουν τους μύες, αλλά δεν καίνε τοπικά λίπος».

Ο Δρ. Shah προτείνει μια ολιστική προσέγγιση:

• τακτική άσκηση
• διατροφή πλούσια σε φυσικές τροφές, φυτικές ίνες, ξηρούς καρπούς, φρούτα και λαχανικά
• αποφυγή ζάχαρης και υπερεπεξεργασμένων τροφών
• ποιοτικός ύπνος

«Οι πιο αποτελεσματικές στρατηγικές», καταλήγει, «επικεντρώνονται στη συνολική μεταβολική υγεία».

Το μήνυμα είναι σαφές: η καρδιά δεν “μετρά” μόνο κιλά: μετρά πού αυτά συσσωρεύονται. Και η μέση, τελικά, ίσως λέει την πιο κρίσιμη ιστορία.