Πώς ή έρευνα για το εμβόλιο κατά του RSV άνοιξε τον δρόμο για το εμβόλιο κατά της COVID-19
Η ταχεία ανάπτυξη των εμβολίων κατά της COVID-19 βασίστηκε σε προϋπάρχουσα μακροχρόνια έρευνα για τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό (RSV), ενώ τα σύγχρονα, αποτελεσματικά εμβόλια για τον RSV ήρθαν μεταγενέστερα, αξιοποιώντας σε μεγάλο βαθμό τη γνώση που προέκυψε από την πανδημία.
Τα παραπάνω προκύπτουν από ομιλία του καθηγητή Πνευμονολογίας και Εντατικής Θεραπείας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ και προέδρου του Επιστημονικού Συμβουλίου του ΕΟΔΥ, Θεόδωρου Βασιλακόπουλου, στο Medical Innovation Forum, το οποίο πραγματοποιείται στο πλαίσιο του Aristotle Innovation Forum.
Στην ομιλία του, ο καθηγητής σημείωσε ότι η βασική έρευνα για τον RSV συνέβαλε ουσιαστικά στον σχεδιασμό των εμβολίων COVID-19, ενώ η τεχνολογική ωρίμανση που προκάλεσε η πανδημία επιτάχυνε στη συνέχεια την ανάπτυξη των σύγχρονων εμβολίων για τον RSV. Παράλληλα, τόνισε ότι αυτό αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα «κυκλικής» επιστημονικής προόδου, όπου η γνώση δεν κινείται μονοδιάστατα, αλλά επιστρέφει και βελτιώνει προηγούμενες τεχνολογίες.
Σύμφωνα με τον κ. Βασιλακόπουλο, η εμπειρία της πανδημίας δεν επιτάχυνε μόνο την ανάπτυξη των εμβολίων κατά του κορονοϊού, αλλά συνέβαλε και στην εξέλιξη των εμβολίων κατά του RSV, τα οποία κυκλοφόρησαν μεταγενέστερα με υψηλά ποσοστά αποτελεσματικότητας. Όπως σημείωσε, οι επιστημονικές ανακαλύψεις δεν είναι στιγμιαίες, αλλά προϊόν μακράς εξελικτικής πορείας. Η εμπειρία από τον RSV και η κατανόηση κρίσιμων μηχανισμών ιογενών πρωτεϊνών αποδείχθηκαν καθοριστικές για τη γρήγορη επιλογή στόχων και την ανάπτυξη των εμβολίων κατά του SARS-CoV-2.
Ο καθηγητής περιέγραψε τον τρόπο με τον οποίο ο κορονοϊός χρησιμοποιεί την πρωτεΐνη-ακίδα για να εισέλθει στα ανθρώπινα κύτταρα, ενεργοποιώντας την ανοσολογική απόκριση του οργανισμού μέσω αντισωμάτων και κυτταροτοξικών Τ-λεμφοκυττάρων. Τα εμβόλια mRNA, όπως εξήγησε, «εκπαιδεύουν» το ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίζει εκ των προτέρων την πρωτεΐνη αυτή, επιτρέποντας άμεση αντίδραση σε περίπτωση λοίμωξης. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η τεχνολογία mRNA δεν αποτελεί «ξαφνική ανακάλυψη», αλλά προϊόν δεκαετιών έρευνας που επιταχύνθηκε κατά την πανδημία.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην επιτάχυνση της διαδικασίας ανάπτυξης των εμβολίων κατά την πανδημία, η οποία κατέστη εφικτή χάρη στις παράλληλες κλινικές δοκιμές και στη συνεχή ροή δεδομένων προς τους ρυθμιστικούς οργανισμούς όπως ο EMA και ο FDA, αλλά και στην ήδη υπάρχουσα επιστημονική γνώση από τον RSV.
Εξατομικευμένα mRNA εμβόλια κατά του καρκίνου το επόμενο βήμα
Ο κ. Βασιλακόπουλος αναφέρθηκε στη δυναμική της τεχνολογίας mRNA, σημειώνοντας ότι η εφαρμογή της δεν περιορίζεται στους ιούς, αλλά επεκτείνεται ήδη στην ανάπτυξη εξατομικευμένων εμβολίων κατά του καρκίνου. Όπως εξήγησε, η προσέγγιση αυτή βασίζεται στην αναγνώριση πρωτεϊνών που εκφράζουν αποκλειστικά τα καρκινικά κύτταρα, ώστε το ανοσοποιητικό σύστημα να εκπαιδεύεται να τα στοχεύει επιλεκτικά.
Ο καθηγητής υπογράμμισε ότι τα πρώτα κλινικά αποτελέσματα αναμένονται μέσα στην επόμενη δεκαετία, εκτιμώντας ότι η συγκεκριμένη τεχνολογία μπορεί να αλλάξει ριζικά το τοπίο της ογκολογίας, ανοίγοντας τον δρόμο για θεραπείες προσαρμοσμένες στον κάθε ασθενή ξεχωριστά.
Τέλος, στάθηκε στην ανάγκη ενίσχυσης της εμπιστοσύνης στην επιστήμη και της επιστημονικής παιδείας, σημειώνοντας ότι η επιστήμη εξελίσσεται δυναμικά και ότι η κοινωνία συχνά δυσκολεύεται να ακολουθήσει τον ρυθμό αυτής της εξέλιξης.