Πολλαπλούν Μυέλωμα: Από τη διάγνωση στη σύγχρονη θεραπεία
Το πολλαπλούν μυέλωμα αποτελεί τη δεύτερη συχνότερη αιματολογική κακοήθεια παγκοσμίως. Αν και πρόκειται για μια σοβαρή νόσο που μπορεί να επηρεάσει τα οστά, τα νεφρά και το ανοσοποιητικό σύστημα, οι θεραπευτικές εξελίξεις των τελευταίων 20 ετών έχουν αλλάξει ριζικά την πρόγνωση των ασθενών. Ο καθηγητής Θεραπευτικής – Αιματολογίας – Ογκολογίας Θάνος Δημόπουλος, διευθυντής της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ που λειτουργεί στο Γενικό Νοσοκομείο Αλεξάνδρα, εξηγεί τι είναι το πολλαπλούν μυέλωμα, ποια συμπτώματα πρέπει να μας κινητοποιήσουν και ποιες είναι οι σύγχρονες θεραπευτικές επιλογές.
Τι είναι το πολλαπλούν μυέλωμα και πώς επηρεάζει τον οργανισμό;
Το πολλαπλούν μυέλωμα είναι η δεύτερη σε συχνότητα αιματολογική κακοήθεια. Χαρακτηρίζεται από τον ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό των πλασματοκυττάρων, δηλαδή των διαφοροποιημένων κυττάρων που προέρχονται από τα Β-λεμφοκύτταρα και βρίσκονται στον μυελό των οστών.
Στη νόσο αυτή, τα πλασματοκύτταρα πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα και:
- Παράγουν ουσίες που προκαλούν αραίωση των οστών (οστεολύσεις), οδηγώντας σε παθολογικά κατάγματα συχνά στη σπονδυλική στήλη, στα πλευρά ή σε μεγάλα οστά.
- Παράγουν μια παθολογική «μονοκλωνική πρωτεΐνη», η οποία ανιχνεύεται στο αίμα ή/και στα ούρα και αποτελεί δείκτη δραστηριότητας της νόσου.
- Μπορούν να επηρεάσουν τη λειτουργία των νεφρών, οδηγώντας σε νεφρική δυσλειτουργία ή ακόμη και νεφρική ανεπάρκεια.
- Μειώνουν την παραγωγή των υπόλοιπων κυττάρων του αίματος, προκαλώντας αναιμία.
Παράλληλα, επηρεάζεται η άμυνα του οργανισμού, με αποτέλεσμα οι ασθενείς να εμφανίζουν συχνότερα υποτροπιάζουσες λοιμώξεις.
Ποια συμπτώματα πρέπει να μας κινητοποιήσουν;
Τα βασικά συμπτώματα που θα πρέπει να οδηγήσουν σε ιατρική διερεύνηση είναι:
- Επίμονος πόνος στα οστά που διαρκεί ημέρες και επιδεινώνεται με την κίνηση.
- Αναιμία (χαμηλός αιματοκρίτης), που συχνά εκδηλώνεται με κόπωση και αδυναμία.
- Ανεξήγητη νεφρική δυσλειτουργία (αύξηση κρεατινίνης και ουρίας).
- Υποτροπιάζουσες λοιμώξεις.
Η έγκαιρη αξιολόγηση αυτών των συμπτωμάτων είναι καθοριστική για τη σωστή διάγνωση.
Πόσο συχνή είναι η νόσος;
Στην Ελλάδα, υπολογίζεται ότι κάθε χρόνο διαγιγνώσκονται περίπου 5 νέες περιπτώσεις συμπτωματικού μυελώματος ανά 100.000 κατοίκους, δηλαδή περίπου 500 νέοι ασθενείς ετησίως.
Πολύ συχνότερη, ωστόσο, είναι η ανεύρεση μονοκλωνικής πρωτεΐνης στο πλαίσιο της μονοκλωνικής γαμμαπάθειας αδιευκρίνιστης σημασίας (MGUS), μιας κατάστασης που δεν απαιτεί θεραπεία αλλά χρειάζεται σωστή διάγνωση και παρακολούθηση.
Υπάρχουν παράγοντες κινδύνου;
Σε αντίθεση με άλλες μορφές καρκίνου, όπως ο καρκίνος του πνεύμονα ή του παχέος εντέρου, το πολλαπλούν μυέλωμα δεν σχετίζεται με σαφώς τεκμηριωμένους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου. Δεν υπάρχουν συγκεκριμένα προληπτικά μέτρα που να αποτρέπουν την εμφάνισή του.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η υποψία τίθεται με την ανίχνευση της μονοκλωνικής πρωτεΐνης στο αίμα ή στα ούρα ή και στα δύο. Η διάγνωση επιβεβαιώνεται με οστεομυελική βιοψία, μέσω της οποίας ελέγχεται:
- Η παρουσία πλασματοκυττάρων
- Ο αριθμός τους
- Η μονοκλωνικότητά τους
Το πολλαπλούν μυέλωμα δεν περιλαμβάνεται στις παθήσεις για τις οποίες συστήνεται προληπτικός έλεγχος στον γενικό πληθυσμό.
Ποιες είναι οι σύγχρονες θεραπευτικές επιλογές;
Τα τελευταία 20 χρόνια έχουν σημειωθεί θεαματικές εξελίξεις στη θεραπεία της νόσου, με σημαντική βελτίωση της επιβίωσης και της ποιότητας ζωής των ασθενών.
Η θεραπευτική αντιμετώπιση βασίζεται πλέον σε:
- Αναστολείς πρωτεασώματος
- Ανοσοτροποποιητικούς παράγοντες
- Κορτικοστεροειδή (όπως η δεξαμεθαζόνη)
- Μονοκλωνικά αντισώματα
Η κλασική χημειοθεραπεία δεν αποτελεί πλέον τον βασικό πυλώνα της θεραπείας.
Στη Θεραπευτική Κλινική του Νοσοκομείου Αλεξάνδρα λειτουργεί εξειδικευμένη μονάδα διάγνωσης και αντιμετώπισης της νόσου, όπου διεξάγονται συνεχώς κλινικές μελέτες τόσο για νεοδιαγνωσθέντες ασθενείς όσο και για εκείνους που έχουν υποτροπιάσει ή δεν ανταποκρίνονται πλέον στις αρχικές θεραπείες.
Μπορούμε να μιλάμε για χρόνια νόσο;
Στη μεγάλη πλειοψηφία των ασθενών, το πολλαπλούν μυέλωμα μπορεί πλέον να θεωρηθεί χρόνια νόσος.
Η νόσος συχνά τίθεται σε ύφεση. Αν και μπορεί να υποτροπιάσει, υπάρχουν θεραπευτικές επιλογές δεύτερης και τρίτης γραμμής που επιτρέπουν εκ νέου έλεγχο της νόσου, προσφέροντας πολυετή επιβίωση με καλή ποιότητα ζωής.
Πώς επηρεάζει την καθημερινότητα των ασθενών;
Τα οστικά προβλήματα και ο πόνος μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την καθημερινή λειτουργικότητα. Ωστόσο, με την έγκαιρη διάγνωση και τη σωστή θεραπεία, επιτυγχάνεται ύφεση της νόσου και παράλληλη υποχώρηση των συμπτωμάτων, επιτρέποντας στους ασθενείς να διατηρούν ενεργή ζωή.
Υπάρχουν ομάδες υποστήριξης;
Στην Ελλάδα δραστηριοποιείται η Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου (ΕΛΛΟΚ), η οποία παρέχει ενημέρωση και υποστήριξη σε ασθενείς με καρκίνο, συμπεριλαμβανομένων και των ασθενών με πολλαπλούν μυέλωμα.
Παράλληλα, υπάρχουν διεθνείς οργανισμοί και διαδικτυακές κοινότητες στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ που παρέχουν αξιόπιστη ενημέρωση και καθοδήγηση.
Το μήνυμα του Μαρτίου – Μήνας Ενημέρωσης για το Πολλαπλούν Μυέλωμα
Ο Μάρτιος κάθε χρόνο είναι αφιερωμένος στην ευαισθητοποίηση και ενημέρωση για το πολλαπλούν μυέλωμα.
Το βασικό μήνυμα είναι σαφές:
Πρόκειται για μια σοβαρή νόσο, η οποία σήμερα αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά. Υπάρχουν εγκεκριμένες και διαθέσιμες θεραπείες και στην Ελλάδα, και η προοπτική για έναν ασθενή με νέα διάγνωση είναι σαφώς πιο αισιόδοξη σε σύγκριση με το παρελθόν.
Σε πολλές περιπτώσεις, οι ασθενείς μπορούν να ζήσουν για πολλά χρόνια, με καλή ποιότητα ζωής και ουσιαστικό έλεγχο της νόσου.