Κορίνα Πατέλη-Bell: «Θελήσαμε να κάνουμε τον πόνο σπόρο» – Οι χαμένες ευκαιρίες στον καρκίνο του πνεύμονα
Η επιστήμη προχωρά. Οι θεραπείες εξελίσσονται. Οι δυνατότητες έγκαιρης διάγνωσης αυξάνονται. Κι όμως, για έναν άνθρωπο με καρκίνο του πνεύμονα, η διαδρομή από τη διάγνωση μέχρι την κατάλληλη θεραπεία μπορεί ακόμη να μοιάζει με λαβύρινθο.
Και σε αυτή τη διαδρομή, ο χρόνος δεν είναι μια απλή καθυστέρηση. Είναι μέρος της μάχης για τη ζωή.
Η Κορίνα Πατέλη-Bell, ιδρύτρια και πρόεδρος της FairLife – Φροντίδα και Πρόληψη για τον Καρκίνο του Πνεύμονα, γνωρίζει αυτή την πραγματικότητα από την πιο δύσκολη πλευρά της. Η απώλεια του συζύγου της, Σάιμον, έγινε η αφετηρία μιας προσωπικής απόφασης με συλλογικό αποτύπωμα: να μη χρειαστεί άλλες οικογένειες να περάσουν όσα πέρασε η δική της.
Στο vidcast υγείας «Από το Α ως το Ω3» του Newsbeast, σε μια ουσιαστική συζήτηση με τη δημοσιογράφο υγείας Μάριον Κοντογιάννη, μιλά για τις καθυστερήσεις στη διάγνωση, τα εμπόδια στον μοριακό έλεγχο, την πρόσβαση στις κλινικές μελέτες, την απουσία επαρκούς ανακουφιστικής φροντίδας και το στίγμα που κάνει έναν άνθρωπο με καρκίνο του πνεύμονα να αισθάνεται ότι πρέπει να απολογηθεί.
Από τα αντιβιοτικά στη διάγνωση του καρκίνου: Τέσσερις μήνες που άλλαξαν τα πάντα
Η προσωπική της ιστορία αρχίζει με μια καθυστέρηση που δεν ξεχνιέται. Ο σύζυγός της, πρώην καπνιστής, έλαβε αντιβιοτική αγωγή τον Απρίλιο. Η διάγνωση του καρκίνου του πνεύμονα ήρθε τον Αύγουστο.
Η ίδια αναρωτιέται αν μια έγκαιρη παραπομπή για κατάλληλο απεικονιστικό έλεγχο θα μπορούσε να είχε αλλάξει τη διαδρομή του. Δεν ισχυρίζεται ότι γνωρίζει ποια θα ήταν η έκβαση. Γνωρίζει, όμως, τι ακολούθησε.
Ένας αγώνας δρόμου για εξετάσεις, σταδιοποίηση, βιοδείκτες και θεραπευτικές αποφάσεις. Μια οικογένεια που έπρεπε να μάθει μέσα σε ελάχιστο χρόνο μια εντελώς άγνωστη ιατρική γλώσσα, ενώ προσπαθούσε να διαχειριστεί τον φόβο και την αβεβαιότητα.
«Θελήσαμε να κάνουμε τον πόνο σπόρο», αναφέρει. Από αυτή την ανάγκη γεννήθηκε η FairLife: ένας οργανισμός που επιδιώκει να προσφέρει ενημέρωση, καθοδήγηση και ψυχολογική υποστήριξη στους ασθενείς και στους ανθρώπους τους.
Ένας ασθενής, ένας φάκελος και ένα σύστημα χωρίς πυξίδα
Η Κορίνα Πατέλη-Bell περιγράφει ένα σύστημα στο οποίο ο ασθενής και η οικογένειά του συχνά καλούνται να συντονίσουν μόνοι τους τα επόμενα βήματα:
- Πότε θα βγουν οι εξετάσεις;
- Ποιος γιατρός πρέπει να τις αξιολογήσει;
- Πότε θα δοθεί η έγκριση για τη θεραπεία;
- Ποιος εξηγεί τι ακολουθεί;
Στην περίπτωση της δικής της οικογένειας, η ίδια χρειάστηκε να αναλάβει σχεδόν ολοκληρωτικά την οργάνωση της καθημερινότητας και της φροντίδας του συζύγου της. Επιμένει ότι ο ασθενής δεν χρειάζεται απλώς έναν γιατρό, αλλά μια συντονισμένη διεπιστημονική ομάδα, ικανή να τον καθοδηγήσει από την πρώτη στιγμή.
Η FairLife, χωρίς να υποκαθιστά τους γιατρούς ή την πολιτεία, επιχειρεί να καλύψει μέρος αυτού του κενού. Όπως αναφέρει η πρόεδρός της, έχει ήδη προσφέρει ψυχολογική υποστήριξη σε περίπου 1.300 ανθρώπους, μεταξύ των οποίων ασθενείς, φροντιστές, συγγενείς και άτομα που βιώνουν το πένθος.
Προσυμπτωματικός έλεγχος: Η επιστήμη είναι έτοιμη. Το σύστημα;
Η αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης μπορεί να μειώσει τη θνησιμότητα από τον καρκίνο του πνεύμονα όταν εφαρμόζεται σε κατάλληλα επιλεγμένους ανθρώπους υψηλού κινδύνου. Γιατί, λοιπόν, η Ελλάδα εξακολουθεί να περιμένει ένα οργανωμένο εθνικό πρόγραμμα;
Η Κορίνα Πατέλη-Bell επισημαίνει ότι η επιστημονική κοινότητα έχει ήδη καταθέσει προτάσεις για την υλοποίηση του προσυμπτωματικού ελέγχου. Σύμφωνα με όσα αναφέρει στη συνέντευξη, έχει ανακοινωθεί η πρόθεση πιλοτικής έναρξης του προγράμματος το 2027, σε επτά κέντρα.
Η ίδια θεωρεί την εξέλιξη σημαντική, υπογραμμίζει όμως ότι ο προσυμπτωματικός έλεγχος δεν εξαντλείται σε μια αξονική τομογραφία. Χρειάζονται κατάλληλη επιλογή των εξεταζομένων, εξειδικευμένο προσωπικό, αξιολόγηση των ευρημάτων, παρακολούθηση και διασύνδεση με προγράμματα διακοπής καπνίσματος. Γιατί η πρόληψη δεν είναι απλώς να κάνεις μια εξέταση. Είναι να ξέρεις τι πρέπει να γίνει μετά.
«Καπνίζεις;» – Όταν ο καρκίνος συνοδεύεται από μια άδικη ενοχή
Είναι ίσως το πιο αποκαλυπτικό σημείο της συζήτησης. Ένας άνθρωπος ανακοινώνει ότι έχει καρκίνο του πνεύμονα. Και η πρώτη ερώτηση που ακούει είναι συχνά: «Καπνίζεις;»
Για την Κορίνα Πατέλη-Bell, πίσω από αυτή την αντίδραση κρύβεται ένα βαθιά ριζωμένο στίγμα: η τάση να θεωρούμε ότι ο ασθενής ευθύνεται για την ασθένειά του. Το κάπνισμα αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου. Όμως, ο καρκίνος του πνεύμονα εμφανίζεται και σε ανθρώπους που δεν έχουν καπνίσει ποτέ.
Η ίδια περιγράφει ότι ο σύζυγός της αναρωτιόταν αν θα είχε αποφύγει την ασθένεια εάν είχε διακόψει το κάπνισμα νωρίτερα. Μια σκέψη που δεν μπορούσε να απαντηθεί, αλλά πρόσθετε ενοχή στον ήδη τεράστιο φόβο.
Η πρόεδρος της FairLife τονίζει ότι το στίγμα μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά ακόμη και για τον προληπτικό έλεγχο, καθώς ο φόβος της διάγνωσης και της κοινωνικής αντιμετώπισης κρατά ορισμένους ανθρώπους μακριά από τις εξετάσεις.
Ο ασθενής δεν χρειάζεται να απολογηθεί. Χρειάζεται να αντιμετωπιστεί
Η θεραπεία υπάρχει. Ο μοριακός έλεγχος όμως μπορεί να κοστίζει 850 ευρώ. Η συζήτηση περνά από το ανθρώπινο στο βαθιά πολιτικό και θεσμικό. Η εξατομικευμένη ογκολογία έχει αλλάξει τις δυνατότητες αντιμετώπισης πολλών μορφών καρκίνου του πνεύμονα. Για να επιλεγεί, όμως, μια κατάλληλη στοχευμένη θεραπεία, απαιτείται σε συγκεκριμένες περιπτώσεις μοριακός έλεγχος.
Και εδώ, σύμφωνα με την Κορίνα Πατέλη-Bell, εμφανίζεται ένα σοβαρό κενό. Όπως υποστηρίζει, η αποζημίωση δεν καλύπτει το σύνολο του αναγκαίου μοριακού ελέγχου, με αποτέλεσμα ορισμένοι ασθενείς να καλούνται να πληρώσουν από την τσέπη τους.
Η ίδια αναφέρει ότι το κόστος ενός πλήρους πάνελ μπορεί να φτάσει περίπου τα 800–850 ευρώ, ενώ περιγράφει περιορισμούς στην κάλυψη των βιοδεικτών.
Το ερώτημα είναι αμείλικτο: τι αξία έχει μια διαθέσιμη θεραπεία όταν ο ασθενής δεν μπορεί να ολοκληρώσει τις εξετάσεις που θα δείξουν αν είναι κατάλληλη γι’ αυτόν; Η πρόεδρος της FairLife ζητά την πλήρη κάλυψη του ενδεδειγμένου μοριακού ελέγχου και τη σύνδεση των επιστημονικών εξελίξεων με αντίστοιχες αποφάσεις της πολιτείας.
«Θέλαμε να πουλήσουμε τα πάντα για να ζήσει λίγο περισσότερο»
Μια από τις πιο δυνατές στιγμές του vidcast έρχεται όταν η Κορίνα Πατέλη-Bell μιλά για την προσπάθεια να εξασφαλίσει στον σύζυγό της πρόσβαση σε κλινική μελέτη στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η συγκεκριμένη θεραπευτική δυνατότητα, όπως εξηγεί, δεν ήταν τότε διαθέσιμη στην Ελλάδα. Η οικογένεια ήταν διατεθειμένη να αναζητήσει κάθε οικονομικό μέσο, ακόμη και να πουλήσει την περιουσία της, προκειμένου να του προσφέρει μια επιπλέον ευκαιρία. Όμως, οι συνθήκες της πανδημίας και τα πρακτικά και οικονομικά εμπόδια δεν επέτρεψαν να πραγματοποιηθεί το ταξίδι.
Η εμπειρία αυτή τροφοδοτεί σήμερα ένα από τα βασικά αιτήματα της FairLife: καλύτερη ενημέρωση και πρόσβαση των ασθενών σε κλινικές μελέτες, καθώς και ουσιαστική διασύνδεση των ελληνικών κέντρων με αντίστοιχες δομές του εξωτερικού.
Γιατί μια θεραπευτική επιλογή δεν πρέπει να εξαρτάται αποκλειστικά από το πού ζει ένας ασθενής ή από την οικονομική δυνατότητα της οικογένειάς του.
«Δεν μπορούμε το 2026 να φεύγουν άνθρωποι με φόβο και πόνο»
Σε αυτό το σημείο, η φωνή της Κορίνας Πατέλη-Bell σπάει. Μιλώντας για τις τελευταίες ημέρες του συζύγου της, αναφέρεται στην ανάγκη ανάπτυξης της ανακουφιστικής φροντίδας και των εξειδικευμένων δομών που μπορούν να υποστηρίξουν ανθρώπους με σοβαρή νόσο. «Δεν μπορούμε το 2026 να φεύγουν οι άνθρωποι με τον φόβο και τον πόνο», αναφέρει συγκινημένη.
Δεν μιλά μόνο για τη διαχείριση των συμπτωμάτων. Μιλά για αξιοπρέπεια, για ψυχολογική στήριξη, για οικογένειες που χρειάζονται βοήθεια πριν και μετά την απώλεια. Αποκαλύπτει ότι τα δύο παιδιά της χρειάστηκαν πέντε χρόνια ψυχοθεραπείας για να μπορέσουν να συνεχίσουν μετά τον θάνατο του πατέρα τους. Μια προσωπική μαρτυρία που αποτυπώνει πόσο βαθιά μπορεί να επηρεάσει ο καρκίνος ολόκληρη την οικογένεια.
FairLife: Έξι χρόνια διεκδίκησης και μια μάχη που συνεχίζεται
Η FairLife συμπληρώνει έξι χρόνια δράσης, με ενημερωτικές εκστρατείες, πρωτοβουλίες πρόληψης, ψυχολογική υποστήριξη και παρεμβάσεις για την πρόσβαση των ασθενών στη φροντίδα.
Στο 6ο Ετήσιο Συνέδριό της, στις 25 Νοεμβρίου 2026, φέρνει στο ίδιο τραπέζι επιστήμονες, εκπροσώπους της πολιτείας, ασθενείς και φροντιστές, με επίκεντρο την πρόληψη, την επιστημονική πρόοδο και την πραγματική εμπειρία της νόσου. Η Κορίνα Πατέλη-Bell επιμένει ότι η ενημέρωση πρέπει να φτάνει σε κάθε γωνιά της Ελλάδας και ότι οι σύλλογοι ασθενών χρειάζονται ουσιαστική στήριξη για να συνεχίσουν το έργο τους.
FairLife L.C.C. – Φροντίδα και Πρόληψη για τον Καρκίνο του Πνεύμονα:
Κεντρικό τηλέφωνο: 210 8980180
FairLine – Γραμμή ενημέρωσης για τον καρκίνο του πνεύμονα: 11157
Email: [email protected]
Διεύθυνση: Λεωφόρος Ευελπίδων 6 (πρώην Λ. Βάρης–Κορωπίου), 166 72, Βάρη, Αττική
Ιστοσελίδα: fairlifelcc.com