Καφεΐνη κατά της άνοιας: 1-3 φλιτζάνια την ημέρα μειώνουν τον κίνδυνο, σύμφωνα με νέα μελέτη

Μπορεί μια τόσο απλή καθημερινή συνήθεια, όπως ο καφές ή το τσάι, να προστατεύει την υγεία του εγκεφάλου μας; Νέα μεγάλη μελέτη δείχνει πως όσοι καταναλώνουν με μέτρο ροφήματα με καφεΐνη έχουν χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας και ελαφρώς καλύτερες επιδόσεις σε τεστ μνήμης και σκέψης σε βάθος δεκαετιών.

Αν και τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν αιτιώδη σχέση, καταδεικνύουν  ότι δύο με τρία φλιτζάνια καφέ ή ένα με δυο φλιτζάνια τσάι με καφεΐνη μπορούν να αποτελέσουν μέρος ενός τρόπου ζωής που στηρίζει τη γνωστική υγεία.

Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Journal of the American Medical Association, βασίστηκε στην ανάλυση ιατρικών αρχείων από περισσότερα από 130.000 άτομα σε διάστημα 40 ετών. Σύμφωνα με τα στοιχεία που προέκυψαν όσοι κατανάλωναν τις προαναφερόμενες ποσότητες καφεΐνης είχαν 15-20% μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας σε σύγκριση με όσους δεν κατανάλωναν καθόλου.

«Η μελέτη μας από μόνη της δεν μπορεί να αποδείξει αιτιότητα, αλλά απ’ όσο γνωρίζουμε, αποτελεί μέχρι σήμερα την καλύτερη ένδειξη για τη σχέση μεταξύ κατανάλωσης καφέ και τσαγιού και γνωστικής υγείας, και είναι συμβατή με πιθανούς βιολογικούς μηχανισμούς», δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας Yu Zhang, που μελετά τη διατροφική επιδημιολογία στο Harvard University.

Γιατί καφές και τσάι βοηθούν στην υγεία του εγκεφάλου

Ο καφές και το τσάι περιέχουν καφεΐνη και πολυφαινόλες, ουσίες που συνδέονται με την προστασία από τη γήρανση του εγκεφάλου βελτιώνοντας την υγεία των αγγείων και μειώνοντας τη φλεγμονή και το οξειδωτικό στρες.

Το οξειδωτικό στρες προκαλείται όταν επιβλαβή άτομα και μόρια, γνωστά ως ελεύθερες ρίζες, καταστρέφουν κύτταρα και ιστούς. Επιπλέον, συστατικά αυτών των ροφημάτων μπορεί να βελτιώνουν τη μεταβολική υγεία. Η καφεΐνη, για παράδειγμα, συνδέεται με χαμηλότερα ποσοστά διαβήτη τύπου 2, που αποτελεί γνωστό παράγοντα κινδύνου για άνοια.

Τα στοιχεία της έρευνας

Στο πλαίσιο της έρευνας η επιστημονική ομάδα ανέλυσε στοιχεία από 131.821 εθελοντές που συμμετείχαν σε δύο μεγάλες αμερικανικές μελέτες δημόσιας υγείας: τη Nurses’ Health Study και τη Health Professionals Follow-up Study.

Στις μελέτες αυτές πραγματοποιούνταν επαναλαμβανόμενες αξιολογήσεις της διατροφής των συμμετεχόντων, διαγνώσεις άνοιας, καταγραφή φαινομένων γνωστικής έκπτωσης και βαθμολογίες σε αντικειμενικά τεστ γνωστικών λειτουργιών, για έως και 43 χρόνια.

Συνολικά, άνδρες και γυναίκες που κατανάλωναν τις μεγαλύτερες ποσότητες καφέ με καφεΐνη είχαν 18% μικρότερο κίνδυνο άνοιας σε σύγκριση με όσους έπιναν ελάχιστο ή καθόλου, ενώ παρόμοια ήταν τα αποτελέσματα και για το τσάι. Το όφελος φάνηκε να σταθεροποιείται στα δύο με τρία φλιτζάνια καφέ με καφεΐνη ή στο ένα με δύο φλιτζάνια τσάι με καφεΐνη ημερησίως.

Αξίζει να σημειωθεί πως δεν βρέθηκε καμία συσχέτιση μεταξύ καφέ χωρίς καφεΐνη και άνοιας.

Επιφυλάξεις και επόμενα βήματα

Επιστήμονες σημειώνουν πως θα χρειαστούν περαιτέρω έρευνες για να επιβεβαιωθούν τα οφέλη των δύο ροφημάτων για τον εγκέφαλο. Μελέτες θα μπορούσαν να διερευνήσουν αν τα ροφήματα προκαλούν βιολογικές αλλαγές που σχετίζονται με τη λειτουργία του εγκεφάλου και μπορούν να εντοπιστούν σε απεικονιστικές εξετάσεις ή άλλες δοκιμασίες.

Ο Naveed Sattar, καθηγητής καρδιομεταβολικής ιατρικής στο University of Glasgow, δήλωσε στον Guardian ότι δεν θα είναι εύκολο να δοθούν σαφείς απαντήσεις, καθώς η καφεΐνη μπορεί να έχει τόσο θετικές όσο και αρνητικές επιδράσεις στον εγκέφαλο.

Το τσάι και ο καφές περιέχουν αντιοξειδωτικά που μπορεί να είναι ωφέλιμα, ενώ η καφεΐνη μπορεί να ενισχύσει το κίνητρο για εργασία, μάθηση και άσκηση. Σε ορισμένους ανθρώπους, όμως, η καφεΐνη αυξάνει την αρτηριακή πίεση, έναν σημαντικό παράγοντα κινδύνου για άνοια. «Η καφεΐνη κάνει πολλά διαφορετικά πράγματα, κάποια ωφέλιμα και κάποια επιβλαβή, και το συνολικό αποτέλεσμα δεν μπορεί να εκτιμηθεί με βεβαιότητα χωρίς μια τυχαιοποιημένη μελέτη», εξήγησε ο Sattar.

Δεν υπάρχουν «μαγικές ασπίδες»

Οι ερευνητές εκτιμούν πλέον ότι περίπου τα μισά περιστατικά άνοιας παγκοσμίως θα μπορούσαν να προληφθούν ή να καθυστερήσουν αν αντιμετωπιστούν παράγοντες όπως η παχυσαρκία, το κάπνισμα, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, η απώλεια ακοής και η υψηλή αρτηριακή πίεση.

«Μην θεωρείτε τον καφέ ή το τσάι ως μια μαγική ασπίδα», δήλωσε στον Guardian ο Yu Zhang, επικεφαλής της έρευνας. «Θα έλεγα ότι η διατήρηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής, η τακτική άσκηση, η ισορροπημένη διατροφή και ο ποιοτικός ύπνος είναι όλα σημαντικά για την καλύτερη υγεία του εγκεφάλου».