Ιατρικό ορόσημο: Για πρώτη φορά μεταμόσχευσαν ήπαρ και δύο νεφρούς χοίρου σε άνθρωπο
Η παγκόσμια έλλειψη διαθέσιμων οργάνων για μεταμόσχευση παραμένει μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της σύγχρονης ιατρικής. Μια νέα πρωτοποριακή επέμβαση στην Κίνα έρχεται να ενισχύσει τις ελπίδες για μια πιθανή λύση στο πρόβλημα, καθώς για πρώτη φορά πραγματοποιήθηκε ταυτόχρονη μεταμόσχευση δύο νεφρών και ολόκληρου ήπατος από γενετικά τροποποιημένο χοίρο σε άνθρωπο.
Συγκεκριμένα, ένας 53χρονος άνδρας που είχε διαγνωστεί ως κλινικά νεκρός έγινε ο πρώτος άνθρωπος που έλαβε ταυτόχρονα δύο νεφρούς και ολόκληρο ήπαρ από γενετικά τροποποιημένο χοίρο. Η λειτουργία των οργάνων διατηρήθηκε για σχεδόν πέντε ημέρες με τη συγκατάθεση της οικογένειάς του, ενώ κατά το πρώτο 24ωρο δεν παρατηρήθηκαν ενδείξεις απόρριψης των μοσχευμάτων, σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Med.
Οι περισσότερες επεμβάσεις κατά τις οποίες μεταμοσχεύεται όργανο χοίρου σε άνθρωπο, μια διαδικασία γνωστή ως ξενομεταμόσχευση, αφορούν μόνο ένα όργανο.
Σύμφωνα με τον Xuyong Sun, κλινικό ερευνητή που ηγήθηκε της πρόσφατης επέμβασης στο Νοσοκομείο του Ιατρικού Πανεπιστημίου Guangxi στην πόλη Νανίνγκ της Κίνας, μέχρι σήμερα είχαν μεταμοσχευθεί σε ανθρώπους μόνο τμήματα ήπατος χοίρου. Η ταυτόχρονη μεταμόσχευση δύο νεφρών και ολόκληρου ήπατος αποτελεί επομένως ένα πρωτοποριακό βήμα στον τομέα.
«Οι πολυοργανικές ξενομεταμοσχεύσεις είναι εφικτές»
Ο Leonardo Riella, ιατρός-ερευνητής στο Massachusetts General Hospital της Βοστώνης, ο οποίος το 2024 ηγήθηκε της πρώτης μεταμόσχευσης νεφρού χοίρου σε ζώντα άνθρωπο, επισημαίνει στο Nature ότι η μεταφορά πολλαπλών οργάνων είναι σημαντικά πιο περίπλοκη από τη μεταμόσχευση ενός μόνο οργάνου. Οι επεμβάσεις διαρκούν περισσότερο, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο επιπλοκών, ενώ οι ασθενείς που χρειάζονται περισσότερες από μία μεταμοσχεύσεις είναι συνήθως σε πιο σοβαρή κατάσταση.
Παρά τις δυσκολίες, η νέα μελέτη αποδεικνύει ότι οι πολυοργανικές ξενομεταμοσχεύσεις είναι εφικτές. Ο Wayne Hawthorne, χειρουργός και ερευνητής μεταμοσχεύσεων στο Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ, μιλώντας στο ίδιο επιστημονικό περιοδικό, υπογραμμίζει ότι το επίτευγμα αυτό ανοίγει νέες προοπτικές για το μέλλον.
Οι μεταμοσχεύσεις πολλαπλών οργάνων πραγματοποιούνται ήδη με ανθρώπινα μοσχεύματα. Ωστόσο, η χρόνια έλλειψη διαθέσιμων οργάνων από δότες αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους που οι επιστημονικές ομάδες διερευνούν τη χρήση οργάνων χοίρου ως εναλλακτική λύση.
Μια σύνθετη επέμβαση με γενετικά τροποποιημένα όργανα
Ο άνδρας που έλαβε τα όργανα χοίρου έπασχε από σοβαρή χρόνια νεφρική νόσο και είχε υποστεί εγκεφαλική αιμορραγία πριν οι γιατροί επιβεβαιώσουν τον εγκεφαλικό θάνατό του. Το ήπαρ του ήταν υγιές και μεταμοσχεύθηκε σε ζώντα λήπτη.
Τα όργανα προήλθαν από χοίρο που είχε υποστεί έξι γενετικές τροποποιήσεις. Τρία ανθρώπινα γονίδια προστέθηκαν για να μειωθεί ο κίνδυνος προβλημάτων στην πήξη του αίματος, ενώ τρία γονίδια του χοίρου αφαιρέθηκαν ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος ανοσολογικής απόρριψης.
Παρά τη σημασία του επιτεύγματος, ο Leonardo Riella εκτιμά ότι οι πολυοργανικές ξενομεταμοσχεύσεις δεν πρόκειται να γίνουν σύντομα ευρέως διαδεδομένες, καθώς ακόμη και οι αντίστοιχες μεταμοσχεύσεις πολλαπλών ανθρώπινων οργάνων παραμένουν ιδιαίτερα σύνθετες και υψηλού κινδύνου.
Ωστόσο, η μέθοδος θα μπορούσε να αποδειχθεί πολύτιμη για ασθενείς με ηπατική ανεπάρκεια, μια κατάσταση που συχνά οδηγεί και σε νεφρική δυσλειτουργία.
Ο Xuyong Sun δήλωσε ότι η ερευνητική του ομάδα σχεδιάζει να πραγματοποιήσει περισσότερες επεμβάσεις σε κλινικά νεκρούς ανθρώπους και σε ζώντες πιθήκους πριν προχωρήσει σε δοκιμές σε ζώντες ασθενείς. Παράλληλα, θα πρέπει να επιβεβαιωθεί ότι δεν υπάρχει κίνδυνος μετάδοσης ιών ή βακτηρίων από τα όργανα των χοίρων στους ανθρώπους.
Αν και απαιτείται ακόμη σημαντική έρευνα, η πρώτη ταυτόχρονη μεταμόσχευση ήπατος και νεφρών από γενετικά τροποποιημένο χοίρο σε άνθρωπο αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς την αντιμετώπιση της παγκόσμιας έλλειψης διαθέσιμων οργάνων για μεταμόσχευση.