Γιατί οι γυναίκες ζουν περισσότερο από τους άνδρες; Η απάντηση ίσως βρίσκεται πέρα από τον τρόπο ζωής
Σε ολόκληρο τον κόσμο, οι γυναίκες έχουν μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής από τους άνδρες. Η διαφορά αυτή έχει αποδοθεί στο ότι συχνά ακολουθούν πιο υγιεινή διατροφή και τρόπο ζωής και φροντίζουν περισσότερο την υγεία τους. Νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science Advances, προσφέρει μια επιπλέον εξήγηση με πολύ βαθύτερες ρίζες, στην ίδια την εξελικτική ιστορία των ειδών.
Όπως δείχνει η έρευνα, το χάσμα στη διάρκεια ζωής δεν αποτελεί αποκλειστικά ανθρώπινο χαρακτηριστικό. Στα θηλαστικά, τα θηλυκά συχνά ζουν περισσότερο από τα αρσενικά, ενώ στα πτηνά συνήθως συμβαίνει το αντίστροφο.
Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι οι γυναίκες ενδέχεται να συνεχίσουν να ζουν περισσότερο από τους άνδρες, ακόμη και αν βελτιωθούν περαιτέρω η ιατρική περίθαλψη και οι συνθήκες διαβίωσης.
Συγκεκριμένα, οι ερευνητές εξέτασαν 1.176 είδη, μεταξύ των οποίων χιμπατζήδες, τρωκτικά, άλκες και πολλά είδη πτηνών, τόσο στην άγρια φύση όσο και σε ζωολογικούς κήπους. Πρόκειται για την πιο ολοκληρωμένη ανάλυση αυτού του είδους μέχρι σήμερα.
Στο 72% των ειδών θηλαστικών, τα θηλυκά ζούσαν περισσότερο από τα αρσενικά, με μέσο πλεονέκτημα στη διάρκεια ζωής της τάξης του 12%. Αντίθετα, στο 68% των ειδών πτηνών, τα αρσενικά ζούσαν περισσότερο, κατά μέσο όρο 5%.
Το πιθανό πλεονέκτημα των χρωμοσωμάτων
Οι διαφορές στα φυλετικά χρωμοσώματα θα μπορούσαν να εξηγούν μέρος αυτού του χάσματος, σύμφωνα με τους ερευνητές. Στα θηλαστικά, τα θηλυκά διαθέτουν δύο χρωμοσώματα Χ, ενώ τα αρσενικά ένα Χ και ένα Υ. Αυτό ενδέχεται να δίνει στα θηλυκά ένα πλεονέκτημα, προσφέροντας προστασία από επιβλαβείς γενετικές μεταλλάξεις.
Στα πτηνά, η εικόνα αντιστρέφεται: τα θηλυκά διαθέτουν δύο διαφορετικά φυλετικά χρωμοσώματα, ενώ τα αρσενικά δύο ίδια, κάτι που φαίνεται να τους προσφέρει πλεονέκτημα επιβίωσης.
Ωστόσο, τα χρωμοσώματα δεν εξηγούν τα πάντα. «Ορισμένα είδη παρουσίασαν το αντίθετο από το αναμενόμενο μοτίβο», ανέφερε σε ανακοίνωση η επικεφαλής της μελέτης, Johanna Stärk, η οποία ερευνά την εξέλιξη στο Ινστιτούτο Max Planck στη Γερμανία.
«Για παράδειγμα, σε πολλά αρπακτικά πτηνά, τα θηλυκά είναι τόσο μεγαλύτερα σε μέγεθος όσο και μακροβιότερα από τα αρσενικά. Επομένως, τα φυλετικά χρωμοσώματα μπορούν να εξηγήσουν μόνο ένα μέρος της εικόνας», πρόσθεσε.
Ο ρόλος της μονογαμίας και της φροντίδας των απογόνων
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι οι διαφορές στη μακροζωία μεταξύ αρσενικών και θηλυκών διαμορφώνονται από έναν συνδυασμό παραγόντων: τις γενετικές διαφορές, τις στρατηγικές φυλετικής επιλογής, τη συμμετοχή στη φροντίδα των απογόνων και το περιβάλλον. Αυτό ισχύει για διαφορετικά είδη, συμπεριλαμβανομένου του ανθρώπου.
Συνολικά, το χάσμα στη διάρκεια ζωής ήταν μικρότερο στα μονογαμικά είδη. Αντίθετα, τα αρσενικά έτειναν να πεθαίνουν πολύ νωρίτερα στα είδη στα οποία συνήθως ζευγαρώνουν με πολλά θηλυκά την ίδια περίοδο και οι διαφορές μεγέθους μεταξύ των φύλων είναι πιο έντονες. Παρότι το χάσμα στη μακροζωία ήταν μεγαλύτερη στην άγρια φύση, παρατηρήθηκε και στους ζωολογικούς κήπους, όπου οι συνθήκες είναι λιγότερο αντίξοες.
Ένα χάσμα με βαθιές βιολογικές ρίζες
Το μυστικό της γυναικείας μακροζωίας, λοιπόν, ίσως δεν βρίσκεται μόνο στις επιλογές του τρόπου ζωής, αλλά μπορεί να έχει και βαθύτερες βιολογικές ρίζες στην εξελικτική ιστορία. Γι’ αυτό και η πρόοδος της ιατρικής ενδέχεται να χαρίζει περισσότερα χρόνια και στα δύο φύλα, χωρίς απαραίτητα να σβήνει τη διαφορά μεταξύ τους. «Τουλάχιστον όσον αφορά τις διαφορές μεταξύ των φύλων στην επιβίωση, το είδος μας δεν είναι μοναδικό», καταλήγουν.