Ένας 25χρονος βάζει την τεχνητή νοημοσύνη να ψάχνει 72 εκατ. έγγραφα της «Διαύγειας» για να δει πού πηγαίνει το δημόσιο χρήμα
Πόσα χρήματα ξοδεύει ο δήμος μας για έργα και υπηρεσίες; Ποιες εταιρείες αναλαμβάνουν δημόσιες συμβάσεις; Πόσο κοστίζει μια συγκεκριμένη προμήθεια ενός υπουργείου ή ενός νοσοκομείου; Οι απαντήσεις σε πολλά από αυτά τα ερωτήματα βρίσκονται ήδη δημοσιευμένες στη «Διαύγεια», την ηλεκτρονική πλατφόρμα στην οποία αναρτώνται υποχρεωτικά όλες οι αποφάσεις της δημόσιας διοίκησης. Το πρόβλημα είναι ότι ο τεράστιος αριθμός των εγγράφων που αναρτώνται, οι δυσνόητοι διοικητικοί όροι και η δυσκολία αναζήτησης συγκεκριμένων πληροφοριών καθιστούν την έρευνα εξαιρετικά επίπονη για τον μέσο πολίτη. Τη λύση σε αυτό το πρόβλημα επιχειρεί τώρα να δώσει ένας 25χρονος Έλληνας προγραμματιστής, αξιοποιώντας τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης.
Ο Κωνσταντίνος-Ηλίας Ντούνης δημιούργησε την πλατφόρμα diafaneia.ai, ένα διαδικτυακό εργαλείο που επιτρέπει στους χρήστες να υποβάλλουν ερωτήσεις με καθημερινή γλώσσα και να λαμβάνουν συγκεντρωμένες απαντήσεις, βασισμένες στα δημόσια έγγραφα της «Διαύγειας». Μάλιστα, η εφαρμογή παραπέμπει στις διοικητικές αποφάσεις από τις οποίες αντλεί τα στοιχεία της, ώστε κάθε ενδιαφερόμενος να μπορεί ακολούθως να ελέγξει την προέλευση των πληροφοριών.
Όπως αναφέρει σε σημερινό ρεπορτάζ η «Καθημερινή», η ιδέα γεννήθηκε τον Μάρτιο του 2026, όταν ο νεαρός προγραμματιστής ανακάλυψε τη «Διαύγεια» περιηγούμενος στο Διαδίκτυο. Αυτό που του προκάλεσε εντύπωση ήταν η τεράστια ποσότητα διαθέσιμων πληροφοριών, αλλά και το πόσο δύσκολο ήταν να εντοπίσει κανείς όσα πραγματικά τον ενδιέφεραν. «Σκέφτηκα ότι εγώ πολύ θα ήθελα να ξέρω τι έργα κάνει ο δήμος μου αυτή την εποχή και πόσο κοστίζουν και έτσι ξεκίνησα να φτιάξω ένα εργαλείο για να γίνεται αυτό», εξηγεί ο ίδιος, περιγράφοντας πώς αποφάσισε να δημιουργήσει τη νέα εφαρμογή.
Πώς αναζητά η τεχνητή νοημοσύνη πληροφορίες μέσα σε εκατομμύρια αποφάσεις
Η «Διαύγεια» λειτουργεί από τον Οκτώβριο του 2010 και αποτέλεσε μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις για τη διαφάνεια στη δημόσια διοίκηση. Μέσω αυτής, υπουργεία, δήμοι, περιφέρειες, νοσοκομεία και άλλοι δημόσιοι φορείς δημοσιεύουν διοικητικές πράξεις, αποφάσεις, συμβάσεις, διορισμούς και στοιχεία δαπανών. Σχεδόν 16 χρόνια αργότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει η νέα εφαρμογή, ο αριθμός των αναρτημένων εγγράφων αγγίζει τα 72 εκατομμύρια και συνεχίζει να αυξάνεται. Παρότι οι πληροφορίες είναι δημόσια διαθέσιμες, η αξιοποίησή τους προϋποθέτει συχνά χρόνο και εξοικείωση με τη διοικητική ορολογία. Κωδικοί όπως ΑΔΑ, ΚΑΕ και CPV, εκτενή αρχεία PDF και διαφορετικές μορφές καταχώρισης δυσκολεύουν την αναζήτηση ακόμη και όταν κάποιος γνωρίζει τι ακριβώς ψάχνει.
Η εφαρμογή του νεαρού Κωνσταντίνου-Ηλία Ντούνη επιχειρεί να απλοποιήσει αυτή τη διαδικασία. Για παράδειγμα, ένας πολίτης μπορεί να ρωτήσει τι έργα πραγματοποιεί ο δήμος του, ποια ποσά έχουν εγκριθεί ή ποιες δαπάνες σχετίζονται με μια συγκεκριμένη δραστηριότητα. Το σύστημα αναζητά τις σχετικές καταχωρίσεις και παρουσιάζει τις πληροφορίες με τρόπο περισσότερο κατανοητό, χωρίς να χρειάζεται ο χρήστης να ανοίγει και να εξετάζει ξεχωριστά δεκάδες διοικητικά έγγραφα.
Παράλληλα, η πλατφόρμα διαθέτει οργανωμένα προφίλ δήμων, περιφερειών και άλλων δημόσιων φορέων. Μέσα από αυτά, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να εντοπίζουν συγκεντρωμένες πληροφορίες για τη δραστηριότητα κάθε οργανισμού, αξιοποιώντας τα στοιχεία που έχουν δημοσιευθεί στη «Διαύγεια».
Ελέγχει τα ποσά και παραπέμπει στις αρχικές αποφάσεις
Ιδιαίτερη σημασία έχει ο τρόπος με τον οποίο επιχειρείται η επαλήθευση των πληροφοριών. Σύμφωνα με τον δημιουργό της, η εφαρμογή δεν περιορίζεται στην αναπαραγωγή των δεδομένων που εντοπίζει, καθώς χρησιμοποιεί αλγόριθμο ο οποίος ελέγχει εάν τα χρηματικά ποσά που αναφέρονται στις καταχωρίσεις συμφωνούν με το περιεχόμενο των αντίστοιχων αποφάσεων. Σε περίπτωση που διαπιστώνεται αναντιστοιχία, το σχετικό στοιχείο επισημαίνεται ως αμφισβητούμενο. Στις απαντήσεις που εμφανίζονται στους χρήστες αξιοποιούνται, σύμφωνα με τον προγραμματιστή, μόνο πληροφορίες που έχουν περάσει από τη διαδικασία επαλήθευσης του συστήματος.
Καθοριστικό ρόλο στην ποιότητα των αποτελεσμάτων παίζει και ο τρόπος με τον οποίο διατυπώνονται οι ερωτήσεις. «Όσο πιο συγκεκριμένη είναι η ερώτηση και όσο πιο λεπτομερειακά διατυπωμένη, τόσο καλύτερο είναι το αποτέλεσμα. Η απάντηση βασίζεται στη βάση δεδομένων της “Διαύγειας” και από αυτά προκύπτει η απάντηση», εξηγεί ο Κωνσταντίνος-Ηλίας Ντούνης. Η δυνατότητα πρόσβασης στις πρωτότυπες αποφάσεις επιτρέπει στον χρήστη να διασταυρώνει ο ίδιος τα αποτελέσματα, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό όταν πρόκειται για οικονομικά στοιχεία, δημόσιες συμβάσεις ή άλλες διοικητικές πράξεις. Το εργαλείο ανανεώνεται διαρκώς, καθώς καθημερινά προστίθενται νέες αποφάσεις στην επίσημη πλατφόρμα. Η χρήση της diafaneia.ai είναι προς το παρόν δωρεάν και απαιτεί μόνο μια απλή εγγραφή. Πρόθεση του δημιουργού της είναι να διατηρήσει ελεύθερη την πρόσβαση για τους πολίτες, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο διαφορετικής αντιμετώπισης μόνο για περιπτώσεις όπου κάποιος ζητά συστηματικά πολύ μεγάλο όγκο δεδομένων. Το ενδιαφέρον για την εφαρμογή εκδηλώθηκε γρήγορα. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, μία και μόνο ανάρτηση στην πλατφόρμα Χ ήταν αρκετή για να οδηγήσει περισσότερους από 1.000 ανθρώπους να εγγραφούν και να αρχίσουν να υποβάλλουν ερωτήσεις.