Έμφραγμα και εγκεφαλικό: Η μάχη δεν τελειώνει στο νοσοκομείο – Πέντε παρεμβάσεις για να μη μένει κανένας ασθενής μόνος
Η ζωή μετά από ένα έμφραγμα ή ένα εγκεφαλικό επεισόδιο δεν επιστρέφει αυτομάτως στην κανονικότητα με το εξιτήριο από το νοσοκομείο. Για πολλούς ασθενείς, εκεί αρχίζει μια δεύτερη, εξίσου απαιτητική μάχη: να ανακτήσουν την κινητικότητα, την αυτονομία και την καθημερινότητά τους. Μια μάχη στην οποία συχνά καλούνται να ανταποκριθούν χωρίς οργανωμένη υποστήριξη, με την ευθύνη της αποκατάστασης να μεταφέρεται στους ίδιους και στις οικογένειές τους.
Αυτό το κενό στη συνέχεια της φροντίδας βρέθηκε στο επίκεντρο της επιστημονικής ημερίδας του Πανελλήνιου Συλλόγου Φυσικοθεραπευτών (ΠΣΦ), που πραγματοποιήθηκε στις 7 Νοεμβρίου 2026, στην Αίθουσα Εκδηλώσεων της Βουλής των Ελλήνων, με τη συμμετοχή εκπροσώπων της Πολιτείας, της επιστημονικής κοινότητας και των ασθενών.
Η ημερίδα, με θέμα «Ο ρόλος της φυσικοθεραπείας στην πρόληψη και αποκατάσταση των καρδιαγγειακών παθήσεων και του αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου», διοργανώθηκε από το Περιφερειακό Τμήμα Αττικής και Κυκλάδων και τα αρμόδια επιστημονικά τμήματα του ΠΣΦ, υπό την αιγίδα της Βουλής των Ελλήνων.
Το κεντρικό μήνυμα ήταν ξεκάθαρο: Η αποκατάσταση δεν μπορεί να αποτελεί προνόμιο όσων έχουν την οικονομική δυνατότητα να την εξασφαλίσουν. Πρέπει να είναι αναπόσπαστο μέρος της θεραπείας και δικαίωμα κάθε ασθενούς.
Πέντε παρεμβάσεις προς την Πολιτεία για την αποκατάσταση μετά το εξιτήριο
Στο επίκεντρο της ημερίδας βρέθηκε η πρόταση του Περιφερειακού Τμήματος Αττικής και Κυκλάδων του ΠΣΦ για πέντε συγκεκριμένες παρεμβάσεις, τις οποίες παρουσίασε ο πρόεδρός του, Λευτέρης Μπουρνουσούζης.
Οι προτάσεις αφορούν:
- Εθνική διαδρομή αποκατάστασης μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο ή καρδιακό συμβάν, με συγκεκριμένα χρονικά ορόσημα και εξασφαλισμένη συνέχεια της φροντίδας.
- Αποζημίωση από τον ΕΟΠΥΥ των οργανωμένων προγραμμάτων καρδιακής αποκατάστασης, ώστε η πρόσβαση να μην εξαρτάται από την οικονομική δυνατότητα του ασθενούς.
- Αυτόματη ενημέρωση μέσω SMS κατά το εξιτήριο, για το δικαίωμα πρόσβασης σε υπηρεσίες φυσικοθεραπείας και τις διαθέσιμες επιλογές.
- Στελέχωση της δημόσιας Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας με φυσικοθεραπευτές, ώστε οι υπηρεσίες αποκατάστασης να παρέχονται κοντά στον τόπο κατοικίας των ασθενών.
- Αναθεώρηση του clawback και αύξηση του προϋπολογισμού της φυσικοθεραπείας, με στόχο τη βιωσιμότητα των υπηρεσιών και την απρόσκοπτη πρόσβαση των πολιτών.
Πρόκειται για παρεμβάσεις που επιχειρούν να αντιμετωπίσουν ένα ουσιαστικό πρόβλημα του συστήματος Υγείας: την απουσία μιας οργανωμένης διαδρομής που θα συνδέει τη νοσοκομειακή περίθαλψη με την αποκατάσταση στο σπίτι και στην κοινότητα.

«Ο ασθενής κερδίζει το πρώτο ημίχρονο στο νοσοκομείο, αλλά στο δεύτερο μένει χωρίς ομάδα»
Με αυτή τη χαρακτηριστική αναφορά, ο Λευτέρης Μπουρνουσούζης περιέγραψε την πραγματικότητα που αντιμετωπίζουν πολλοί ασθενείς μετά από ένα σοβαρό καρδιαγγειακό ή νευρολογικό επεισόδιο.
«Ο ασθενής κερδίζει το πρώτο ημίχρονο στο νοσοκομείο, με την συμβολή γιατρών, νοσηλευτών και διασωστών, αλλά στο δεύτερο ημίχρονο συχνά βρίσκεται χωρίς την αναγκαία ομάδα υποστήριξης», ανέφερε.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο οικονομικό αδιέξοδο που αντιμετωπίζει ο κλάδος. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, ενώ η επίσημη κοστολόγηση του Υπουργείου Υγείας ανέρχεται σε 44,55 ευρώ για την κατ’ οίκον συνεδρία φυσικοθεραπείας και 29,70 ευρώ για τη συνεδρία στο εργαστήριο, η πραγματική αποζημίωση, μετά τις υποχρεωτικές επιστροφές, περιορίζεται περίπου στα 15 και 10 ευρώ αντίστοιχα.
Παράλληλα, χαιρέτισε την πρόσκληση χρηματοδότησης ύψους 4 εκατ. ευρώ για το νέο Δίκτυο Εγκεφαλικών της Αττικής, επισημαίνοντας ότι η αποκατάσταση πρέπει να ενταχθεί στον σχεδιασμό από την πρώτη ημέρα, με συμμετοχή φυσικοθεραπευτή στη διεπιστημονική ομάδα και εξατομικευμένο πλάνο πριν από το εξιτήριο.
Πρότεινε, επίσης, την πιλοτική εφαρμογή προγράμματος αποκατάστασης σε δήμο της Αττικής, αξιοποιώντας τα ΚΑΠΗ, τα Κέντρα Ημερήσιας Φροντίδας και το πρόγραμμα «Βοήθεια στο Σπίτι». «Η αποκατάσταση δεν είναι προνόμιο. Είναι δικαίωμα», υπογράμμισε.

Στιγμιότυπο από την εκδήλωση
Πέτρος Λυμπερίδης: Ανάγκη ενίσχυσης της φυσικοθεραπείας και επανεξέτασης του clawback
Την ανάγκη ουσιαστικής ενίσχυσης των υπηρεσιών φυσικοθεραπείας ανέδειξε ο πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Φυσικοθεραπευτών, Πέτρος Λυμπερίδης.
Εστίασε στην αύξηση της δημόσιας δαπάνης, στην επανεξέταση του clawback που επιβαρύνει τους φυσικοθεραπευτές και στην εφαρμογή της νομοθεσίας για τη σύσταση τμημάτων φυσικοθεραπείας στα δημόσια νοσοκομεία.
Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη προστασίας των ασθενών από την αντιποίηση του επαγγέλματος και ενίσχυσης της συνεργασίας με τους ιατρικούς συλλόγους και την Ένωση Ασθενών Ελλάδας.
Από την πλευρά της Πολιτείας, η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, σε βιντεοσκοπημένο μήνυμά της, αναγνώρισε τον σημαντικό ρόλο της φυσικοθεραπείας στη βελτίωση της υγείας και της λειτουργικότητας των πολιτών, αναφερόμενη στις πρωτοβουλίες του Υπουργείου για τη σύσταση τμημάτων φυσικοθεραπείας στις δομές υγείας.
Ο βουλευτής Επικρατείας και φυσικοθεραπευτής Γεώργιος Σταμάτης, ο οποίος κήρυξε την έναρξη των εργασιών, υπογράμμισε ότι η φυσικοθεραπεία δεν αποτελεί συμπληρωματική υπηρεσία, αλλά ουσιαστικό μέρος της πρόληψης, της θεραπείας και της αποκατάστασης.
Η θεραπευτική άσκηση μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο νέας νοσηλείας
Η επιστημονική διάσταση της ημερίδας ανέδειξε τη σημασία της εξατομικευμένης θεραπευτικής άσκησης τόσο στην πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων όσο και στην αποκατάσταση μετά από ένα σοβαρό επεισόδιο.
Η Δρ Άννα Χρηστάκου, συντονίστρια του Επιστημονικού Τμήματος Καρδιοαγγειακής και Αναπνευστικής Φυσικοθεραπείας – Αποκατάστασης και επίκουρη καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, επισήμανε ότι η εξειδικευμένη φυσικοθεραπεία συμβάλλει στον περιορισμό τροποποιήσιμων παραγόντων καρδιαγγειακού κινδύνου.
Όπως τόνισε, η καθοδηγούμενη άσκηση βελτιώνει την ποιότητα ζωής, την αυτονομία και τη λειτουργικότητα των ασθενών, ενώ μπορεί να μειώσει την πιθανότητα επανεισαγωγής στο νοσοκομείο. Στην επιστημονική συζήτηση εξετάστηκαν επίσης η αξιολόγηση των καρδιοπαθών, η συνταγογράφηση άσκησης και οι δυνατότητες της τηλεαποκατάστασης.
Μετά το εγκεφαλικό, στόχος δεν είναι μόνο η επιβίωση αλλά η επιστροφή στη ζωή
Μια από τις σημαντικότερες διαστάσεις της αποκατάστασης αφορά την ανάκτηση της λειτουργικής ανεξαρτησίας μετά από αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο.
Ο Διονύσης Θεοδωρόπουλος, συντονιστής του Επιστημονικού Τμήματος Νευρολογικής Φυσικοθεραπείας, ανέδειξε τη δυνατότητα του εγκεφάλου να επανεκπαιδεύεται μέσα από οργανωμένα, εξατομικευμένα προγράμματα.
«Μετά από ένα εγκεφαλικό, ο στόχος δεν είναι μόνο η επιβίωση αλλά η λειτουργική ανεξαρτησία. Ο εγκέφαλος μπορεί να ξαναμάθει, αλλά μόνο μέσα από οργανωμένη, εξατομικευμένη εξάσκηση, με τον ασθενή ενεργό συμμέτοχο. Οι πρώτοι μήνες είναι πολύτιμοι, όμως η βελτίωση δεν έχει ημερομηνία λήξης – και χρόνια μετά, με σωστή αξιολόγηση και ρεαλιστικούς στόχους, ο άνθρωπος μπορεί να κερδίσει λειτουργία. Η αποκατάσταση πετυχαίνει όταν ο άνθρωπος ξανακάνει όσα έχουν αξία για εκείνον: να μετακινηθεί, να αυτοεξυπηρετηθεί, να συμμετέχει ξανά στη ζωή του».
Η επιστημονική συζήτηση κάλυψε επίσης τις διαταραχές της κίνησης, την ημιχωρική αμέλεια, τις σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες και τις προϋποθέσεις επιστροφής στην εργασία.
Ένα SMS μετά το εξιτήριο μπορεί να γίνει η αρχή της αποκατάστασης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η συζήτηση για την ενημέρωση των ασθενών και την αξιοποίηση των ψηφιακών εργαλείων, με τη συμμετοχή εκπροσώπων της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας, του ΕΟΔΥ, της ιατρικής κοινότητας και της Πολιτείας.
Η πρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας, Μέμη Τσεκούρα, παρουσίασε το «Αλφαβητάρι Υγείας» και τις πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και την ενίσχυση του γραμματισμού υγείας. Αναφέρθηκε, επίσης, στο μνημόνιο συνεργασίας με τον ΠΣΦ και στην ανάγκη ενημέρωσης των 90 συλλόγων-μελών της Ένωσης για τις δυνατότητες της φυσικοθεραπείας.
Ο διευθύνων σύμβουλος του ΕΟΔΥ, Δρ Πάνος Ευσταθίου, έθεσε στο επίκεντρο τη σωματική αδράνεια ως σημαντικό τροποποιήσιμο παράγοντα κινδύνου για χρόνια νοσήματα.
«Η άσκηση δεν είναι συμπλήρωμα της θεραπείας. Είναι παρέμβαση πρόληψης με ισχυρή τεκμηρίωση και πολύ χαμηλό κόστος», τόνισε.
Αναφερόμενος στην ενημέρωση των ασθενών μετά το εξιτήριο, υπογράμμισε ότι «σήμερα εξαρτάται από το πού νοσηλεύτηκε κανείς, ποιον γιατρό συνάντησε και πόσο ενημερωμένη είναι η οικογένειά του. Αυτό είναι ζήτημα ισότητας στην υγεία».
Πρότεινε μάλιστα την αξιοποίηση της ψηφιακής υποδομής του προγράμματος «Προλαμβάνω», ώστε ο ασθενής να λαμβάνει αυτόματα μήνυμα με πληροφορίες για το δικαίωμά του στην αποκατάσταση, τη διαδικασία παραπομπής και τις διαθέσιμες υπηρεσίες κοντά στον τόπο κατοικίας του. Η πρόταση αυτή συμπίπτει με μία από τις πέντε βασικές παρεμβάσεις του Περιφερειακού Τμήματος Αττικής και Κυκλάδων.
Η αποκατάσταση απαιτεί συνεργασία, όχι αποσπασματικές παρεμβάσεις
Την ανάγκη συνολικής αντιμετώπισης των αγγειακών παθήσεων υπογράμμισε η αγγειοχειρουργός Αικατερίνη Πούλου, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ελληνικής Φλεβολογικής Εταιρείας.
Όπως εξήγησε, η αθηροσκλήρωση αποτελεί κοινό παθολογικό υπόβαθρο διαφορετικών αγγειακών νοσημάτων, γεγονός που καθιστά απαραίτητη τη συνεργασία μεταξύ των ιατρικών ειδικοτήτων και των φυσικοθεραπευτών. «Η αγγειακή νόσος δεν τελειώνει στο χειρουργείο», επισήμανε, αναδεικνύοντας τον ρόλο της κινητοποίησης, της θεραπευτικής άσκησης και της οργανωμένης αποκατάστασης.
Από την πλευρά του, ο αντιπρόεδρος του Περιφερειακού Τμήματος Αττικής και Κυκλάδων, Στράτος Ασμάνης, αναφέρθηκε στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι ασθενείς με παραπεμπτικό του ΕΟΠΥΥ, ιδιαίτερα όταν χρειάζονται φυσικοθεραπεία στο σπίτι. Πρότεινε τη δημιουργία τριών έως τεσσάρων μεγάλων δημόσιων κέντρων αποκατάστασης στην Ελλάδα, επισημαίνοντας ότι οι υπάρχουσες δομές δεν επαρκούν και παρουσιάζουν μεγάλους χρόνους αναμονής.
Στην ημερίδα συμμετείχαν ακόμη πανεπιστημιακοί, επιστήμονες και εκπρόσωποι φορέων, ενώ αναδείχθηκε η σημασία της ακαδημαϊκής εκπαίδευσης και της συνεχούς επιστημονικής κατάρτισης των φυσικοθεραπευτών.
Το συμπέρασμα που προέκυψε από τη συζήτηση ξεπερνά τα όρια ενός επιστημονικού συνεδρίου. Αγγίζει τον τρόπο με τον οποίο το σύστημα Υγείας αντιμετωπίζει τον άνθρωπο μετά την οξεία φάση μιας σοβαρής ασθένειας.
Γιατί η επιτυχία μιας θεραπείας δεν κρίνεται μόνο από το αν ο ασθενής θα βγει ζωντανός από το νοσοκομείο. Κρίνεται και από το αν θα μπορέσει να επιστρέψει στο σπίτι του, να κινηθεί, να εργαστεί, να αυτοεξυπηρετηθεί και να ξανακερδίσει τη ζωή του. Και αυτή η προσπάθεια δεν μπορεί να είναι αποκλειστικά δική του ευθύνη.