Η επιστημονική αλήθεια για τα συμπληρώματα κολλαγόνου – Υπόσχονται νεανικό δέρμα, αλλά πόσο βοηθούν;

Η υπόσχεση χωρά σε ένα μπουκαλάκι ή σε μερικές κάψουλες: «Με την καθημερινή λήψη κολλαγόνου το δέρμα θα γίνει και πάλι νεανικό». Ανάμεσα, όμως, σε όσα υπόσχονται τα προϊόντα και σε όσα συμβαίνουν πραγματικά στον οργανισμό, μεσολαβεί ένα χάσμα και μια πολύ πιο σύνθετη ιστορία.

Όπως εξηγούν ειδικοί στο New Scientist, το κολλαγόνο είναι η βασική δομική πρωτεΐνη του δέρματος. Σχηματίζει ένα πλέγμα ινών που συνδυάζει αντοχή και ευκαμψία, περίπου όπως η επιφάνεια ενός τραμπολίνου. Με την ηλικία, το δέρμα παράγει λιγότερο κολλαγόνο για να διατηρεί αυτή τη δομή, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται χαλάρωση και ρυτίδες.

Η ιδέα της αναπλήρωσής του μέσω συμπληρωμάτων ακούγεται λογική. Το πρόβλημα ωστόσο είναι πως κολλαγόνο που καταπίνουμε, όμως, δεν μεταφέρεται αυτούσιο στο δέρμα.

Τι συμβαίνει όταν παίρνετε ένα συμπλήρωμα κολλαγόνου

Το κολλαγόνο των συμπληρωμάτων προέρχεται συνήθως από δέρμα βοοειδών, χοίρων ή ψαριών. Υποβάλλεται σε χημική επεξεργασία ώστε οι πρωτεΐνες του να διασπαστούν σε μικρότερα τμήματα, τα οποία μπορούν ευκολότερα να χρησιμοποιηθούν σε χάπια, σε υγρό και σε σκόνες.

Μπορείτε επίσης να λάβετε κολλαγόνο από τρόφιμα, όπως από την πέτσα του σολομού, ή τον ζωμό οστών, ο οποίος περιέχει ζελατίνη, μια μορφή κολλαγόνου που έχει διασπαστεί με τη θερμότητα.

Στην αρχική του μορφή, το κολλαγόνο αποτελείται από τρεις πρωτεϊνικές αλυσίδες, καθεμία με περισσότερα από 1.000 αμινοξέα, διατεταγμένες σε τριπλή έλικα. Το λεγόμενο υδρολυμένο κολλαγόνο των συμπληρωμάτων περιέχει μικρότερες, μεμονωμένες αλυσίδες, με έως 40 αμινοξέα. Κατά την πέψη, αυτές διασπώνται ακόμη περισσότερο, σε τμήματα ενός έως τριών αμινοξέων. Το ίδιο συμβαίνει όταν καταναλώνετε τροφές που περιέχουν κολλαγόνο.

Τα μικροσκοπικά αυτά τμήματα προστίθενται στην κοινή «δεξαμενή» αμινοξέων που προέρχονται και από άλλες διατροφικές πρωτεΐνες, όπως το κρέας, τα γαλακτοκομικά και τα όσπρια. Από εκεί αντλεί το δέρμα τα υλικά για να κατασκευάσει νέο κολλαγόνο.

Ως προς την παροχή αυτών των δομικών υλικών ένα συμπλήρωμα κολλαγόνου δεν διαφέρει από μια καλή μπριζόλα: και τα δύο παρέχουν αμινοξέα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παραγωγή του.

Το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη «πρώτων υλών»

Όπως έχει διαπιστωθεί από έρευνες η απώλεια κολλαγόνου με την ηλικία δεν οφείλεται στην έλλειψη των απαραίτητων συστατικών. Το πρόβλημα βρίσκεται στον κυτταρικό μηχανισμό που τα συναρμολογεί, ο οποίος γίνεται λιγότερο αποτελεσματικός.

Η διάκριση είναι καθοριστική: η προσθήκη περισσότερων πρώτων υλών δεν διορθώνει απαραίτητα έναν μηχανισμό παραγωγής που δυσλειτουργεί. Όπως επισημαίνεται στο New Scientist, η λήψη κολλαγόνου για τη διόρθωση των ρυτίδων μοιάζει με την αγορά περισσότερου κακάο για να επισκευαστεί μια χαλασμένη γραμμή παραγωγής σε εργοστάσιο σοκολάτας.

Τι (δεν) δείχνουν οι μελέτες

Ναι, αρκετές μελέτες υποστηρίζουν ότι τα συμπληρώματα κολλαγόνου μειώνουν τις ρυτίδες. Ωστόσο, ειδικοί New Scientist επισημαίνουν ότι τα ευρήματα χρειάζονται μια καλύτερη αξιολόγηση.

Σε ορισμένες έρευνες, για παράδειγμα, καταγράφονται στατιστικά σημαντικές μειώσεις στο βάθος των ρυτίδων σε σχέση με τη λήψη εικονικού σκευάσματος. Οι πραγματικές διαφορές, όμως, αντιστοιχούν σε κλάσματα του χιλιοστού. Μια στατιστικά σημαντική μεταβολή δεν σημαίνει απαραίτητα ορατή διαφορά στην εμφάνιση του δέρματος, ενώ τίθενται ερωτήματα και για την ακρίβεια μετρήσεων σε τόσο μικρή κλίμακα.

Παράλληλα, ένα μεγάλο μέρος των ερευνών χρηματοδοτείται από τη βιομηχανία ή περιλαμβάνει συγγραφείς με εμπορικούς δεσμούς με κατασκευαστές κολλαγόνου. Αυτό δημιουργεί ανησυχίες για επιλεκτική παρουσίαση αποτελεσμάτων και μεροληψία.

Τι μπορείτε να κάνετε για πιο υγιές δέρμα

Σύμφωνα με το New Scientist, υπάρχουν άλλες στρατηγικές για την υποστήριξη του κολλαγόνου που στηρίζονται σε καλύτερα επιστημονικά στοιχεία.

Μία από αυτές είναι η τακτική άσκηση, η οποία έχει βρεθεί ότι αυξάνει την έκφραση γονιδίων που σχετίζονται με το κολλαγόνο. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνουν οι δερματολόγοι και στην προστασία από τον ήλιο. Η υπεριώδης ακτινοβολία διεγείρει την απελευθέρωση ενζύμων στο δέρμα που διασπούν το κολλαγόνο. Η προστασία του υπάρχοντος πλέγματος, επομένως, αποτελεί βασικό μέρος της φροντίδας του.

Όσον αφορά τις τοπικές θεραπείες, δερματολόγοι στο New Scientist ξεχωρίζουν την τρετινοΐνη, ένα παράγωγο της βιταμίνης Α. Η δυνατότητά της να αυξάνει τα επίπεδα κολλαγόνου είναι γνωστή από τη δεκαετία του 1990. Χορηγείται με ιατρική συνταγή, καθώς μπορεί να προκαλέσει ξηρότητα, κοκκινίλα και ξεφλούδισμα εάν δεν χρησιμοποιηθεί προσεκτικά.

Και μια νέα γονιδιακή θεραπεία…

Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ερευνητική κατεύθυνση προέρχεται από τη θεραπεία μιας σπάνιας γενετικής πάθησης: της υπολειπόμενης δυστροφικής πομφολυγώδους επιδερμόλυσης. Η πάθηση συνδέεται με χαμηλά επίπεδα κολλαγόνου και χαρακτηρίζεται από εξαιρετικά εύθραυστο δέρμα και μεγάλες, επώδυνες πληγές.

Η γονιδιακή θεραπεία που αναπτύχθηκε για τους ασθενείς εισάγει νέα γονίδια κολλαγόνου στο δέρμα, ενισχύοντας την παραγωγή του. Μια τροποποιημένη εκδοχή της αξιολογείται πλέον σε κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους με γερασμένο δέρμα, προκειμένου να διαπιστωθεί αν έχει αναζωογονητική δράση. Πρόκειται για μια υπό διερεύνηση δυνατότητα, όχι για καθιερωμένη θεραπεία αντιγήρανσης.

Η φροντίδα του δέρματος, πάντως, δεν περιορίζεται στην εικόνα που βλέπετε στον καθρέφτη. Όπως επισημαίνεται στο New Scientist, αυξάνονται τα στοιχεία ότι η υγεία του επηρεάζει άμεσα και την υγεία των εσωτερικών οργάνων. Ένας ακόμη λόγος για να δίνετε βάρος σε όσα τεκμηριώνονται επιστημονικά – και στην καθημερινή προστασία του κολλαγόνου που ήδη διαθέτετε.