Προσοχή: Δημοφιλές συμπλήρωμα για τις αρθρώσεις συνδέθηκε με 25% υψηλότερο κίνδυνο άνοιας

Τα συμπληρώματα διατροφής έχουν γνωρίσει μεγάλη άνθηση τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Σήμερα μοιάζει να υπάρχει ένα χάπι για σχεδόν κάθε… πρόβλημα. Οι υποσχέσεις τους μπορεί να ακούγονται ελκυστικές, όμως χρειάζεται προσοχή: ορισμένα κοστίζουν αρκετά χωρίς να προσφέρουν ουσιαστικό όφελος, ενώ άλλα ενδέχεται να έχουν ακόμη και αρνητικές επιπτώσεις.

Μια νέα μεγάλη μελέτη – που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Metabolism – στρέφει την προσοχή στη γλυκοζαμίνη, ουσία συγγενική με τα σάκχαρα, η οποία πωλείται ως συμπλήρωμα για την υγεία των αρθρώσεων. Διατίθεται ευρέως και στην Ελλάδα, κυρίως σε προϊόντα που απευθύνονται σε ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα ή ενοχλήσεις στις αρθρώσεις, ιδιαίτερα σε μεγαλύτερες ηλικίες.

Η συσχέτιση που σήμανε «συναγερμό»

Σύμφωνα με την έρευνα, η λήψη γλυκοζαμίνης συνδέθηκε με 25% μεγαλύτερη πιθανότητα η ήπια γνωστική διαταραχή να εξελιχθεί σε άνοια. Πρόκειται για προκαταρκτική ένδειξη συσχέτισης, όχι για απόδειξη ότι το συμπλήρωμα προκαλεί άνοια.

Πολλοί άνθρωποι παίρνουν γλυκοζαμίνη για την υποστήριξη των αρθρώσεων, ιδίων των γονάτων. Όπως διαπιστώθηκε, η ουσία μπορεί να διαπεράσει τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό και πλέον οι ερευνητές ψάχνουν αν – και με ποιον τρόπο – επηρεάζει την εξέλιξη της άνοιας.

Τι συμβαίνει με τις «αλυσίδες σακχάρων» στον εγκέφαλο

Όπως επισημαίνεται στο Science Alert, μια λιγότερο γνωστή πτυχή της νόσου Αλτσχάιμερ αφορά τη συσσώρευση πρόσθετων σακχαρικών δομών στα εγκεφαλικά κύτταρα και στις πρωτεΐνες. Η γλυκοζαμίνη επιτρέπει στον οργανισμό να παράγει αλυσίδες σακχάρων, τις λεγόμενες γλυκάνες, οι οποίες μπορούν να προσκολληθούν στις πρωτεΐνες.

Οι ερευνητές εξέτασαν εγκεφαλικό ιστό μετά θάνατον από τρία άτομα με νόσο Αλτσχάιμερ και τον συνέκριναν με ιστό από τρία άτομα χωρίς τη νόσο. Διαπίστωσαν συνολική αύξηση των δομών γλυκανών στα δείγματα των ασθενών. Σε μια δεύτερη ομάδα δειγμάτων, ταξινομημένων ανά στάδιο της νόσου, παρατήρησαν ότι όσο πιο προχωρημένο ήταν το Αλτσχάιμερ τόσο περισσότερες τέτοιες δομές υπήρχαν στη φαιά ουσία. Οι ερευνητές θεωρούν ότι αυτή η υπερβολική παρουσία σακχαρικών δομών ενδέχεται να αποτελεί χαρακτηριστικό της νόσου Αλτσχάιμερ και συναφών μορφών άνοιας.

Οι πρωτεΐνες χρειάζονται συχνά τις κατάλληλες σακχαρικές «ετικέτες» για να πάρουν τη σωστή μορφή, να φτάσουν στο σωστό σημείο και να επιτελέσουν τη λειτουργία τους. Στον εγκέφαλο των ατόμων με Αλτσχάιμερ, όμως, το σύστημα αυτό φαίνεται να λειτουργεί υπερβολικά έντονα. Η προσθήκη περισσότερων σακχαρικών δομών ενδέχεται έτσι να συμβάλλει στη νόσο.

Πώς έγινε η νέα έρευνα για τη γλυκοζαμίνη

Μια νέα – αναδυόμενη – υπόθεση στην επιστημονική κοινότητα αντιμετωπίζει τη νόσο Αλτσχάιμερ ως διαταραχή με σημαντική μεταβολική διάσταση. Ορισμένοι ερευνητές έχουν χρησιμοποιήσει ακόμη και τον όρο «διαβήτης τύπου 3». Υπό αυτό το πρίσμα, οι πιθανές αρνητικές επιδράσεις της γλυκοζαμίνης ίσως εξαρτώνται από τη μεταβολική κατάσταση που ήδη επικρατεί στον εγκέφαλο.

Για να διερευνήσουν αυτή την πιθανότητα, οι επιστήμονες ανέλυσαν ηλεκτρονικούς ιατρικούς φακέλους 24.000 ασθενών με άνοια και 41.000 ατόμων με ήπια γνωστική διαταραχή. Περίπου το 8% του συνολικού δείγματος λάμβανε γλυκοζαμίνη. Στα άτομα που είχαν ήδη νόσο Αλτσχάιμερ ή συναφή άνοια, η χρήση της συνδέθηκε επίσης με 25% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου μέσα σε πέντε χρόνια.

Οι συσχετίσεις αυτές δεν αποδεικνύουν ότι η γλυκοζαμίνη επιταχύνει τη νόσο. Για να επιβεβαιωθεί μια σχέση αιτίας και αποτελέσματος, θα χρειαστεί τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη κλινική δοκιμή. Τα ευρήματα, ωστόσο, θέτουν ένα σημαντικό ερώτημα που αξίζει περαιτέρω διερεύνηση.

Τι έδειξαν τα πειράματα σε ποντίκια

Οι ερευνητές πραγματοποίησαν και πειράματα σε ποντίκια γενετικά τροποποιημένα ώστε να εμφανίζουν συμπτώματα παρόμοια με εκείνα της νόσου Αλτσχάιμερ. Όταν ανέστειλαν τη δράση ενός ενζύμου που παράγει σάκχαρα όπως η γλυκοζαμίνη, τα συμπτώματα βελτιώθηκαν. Όταν χορήγησαν γλυκοζαμίνη στα ζώα, η απώλεια μνήμης επιδεινώθηκε. Αντίθετα, το ίδιο συμπλήρωμα δεν είχε επίδραση σε υγιή ποντίκια.

Το αποτέλεσμα ενισχύει την πιθανότητα η γλυκοζαμίνη να σχετίζεται με τη γνωστική έκπτωση υπό ορισμένες συνθήκες. Δεν αρκεί, όμως, για να εξαχθεί το ίδιο συμπέρασμα για τους ανθρώπους. Ως επόμενο βήμα, οι επιστήμονες στοχεύουν να παρακολουθήσουν ασθενείς με άνοια που διέκοψαν τη γλυκοζαμίνη και να συγκρίνουν την πορεία τους με εκείνη ασθενών που συνέχισαν να τη λαμβάνουν.

Στο συνοδευτικό σχόλιο της έρευνας, ειδικοί επισημαίνουν ότι η υπερβολική προσθήκη σακχαρικών δομών στις πρωτεΐνες μπορεί να αποτελέσει νέο στόχο για την ανάπτυξη θεραπειών κατά του Αλτσχάιμερ.