Viral, πανίσχυρες και επικίνδυνες: Οι κρέμες που δεν πρέπει να αγοράζετε στα τυφλά

Πρόσθεσε το Newsbeast στις προτεινόμενες πηγές σου στη Google

Η εικόνα είναι πλέον γνώριμη. Ανοίγετε το TikTok ή το Instagram και μέσα σε λίγα λεπτά κάποιος σάς παρουσιάζει το νέο «ιερό δισκοπότηρο» της περιποίησης του δέρματος.

Μια κρέμα που εξαφανίζει την ακμή. Ένα δραστικό συστατικό που υπόσχεται να σβήσει τις ρυτίδες. Ένας ορός που «καθαρίζει» τις κηλίδες μέσα σε λίγες εβδομάδες. Τα βίντεο συνοδεύονται από φωτογραφίες «πριν και μετά», κωδικούς έκπτωσης, ενθουσιώδεις μαρτυρίες και την κατηγορηματική διαβεβαίωση ότι πρόκειται για προϊόν «κλινικής ποιότητας».

Ακολουθεί η αναζήτηση στο Google. Ύστερα ένα ηλεκτρονικό κατάστημα που φαίνεται πρόθυμο να στείλει το προϊόν χωρίς πολλές ερωτήσεις και, κυρίως, χωρίς συνταγή. Το κουμπί «αγορά» βρίσκεται μόλις ένα κλικ μακριά.

Εκεί ακριβώς χρειάζεται μια παύση.

Γιατί η ισχυρότερη κρέμα δεν είναι απαραίτητα η καλύτερη κρέμα. Και ένα προϊόν που μπορεί να προσφέρει εντυπωσιακά αποτελέσματα όταν χρησιμοποιείται σωστά, μπορεί να μετατραπεί σε πηγή επίμονου ερεθισμού, αποχρωματισμού ή άλλων επιπλοκών όταν εφαρμόζεται χωρίς διάγνωση, χωρίς παρακολούθηση και χωρίς να γνωρίζουμε τι πραγματικά περιέχει.

«Κλινικής ποιότητας»: Ένας όρος που ακούγεται επιστημονικός, αλλά δεν λέει πάντα πολλά

«Clinical grade», «medical grade», «επιστημονικά τεκμηριωμένο», «δερματολογικής ποιότητας». Οι χαρακτηρισμοί αυτοί δημιουργούν την αίσθηση ότι ένα καλλυντικό βρίσκεται ένα βήμα πριν από το φάρμακο ή ότι είναι κατά κάποιον τρόπο πιο αποτελεσματικό, πιο καθαρό και πιο ασφαλές από τα υπόλοιπα.

Στην πράξη, όμως, πολλοί από αυτούς τους όρους αποτελούν διαφημιστικό μήνυμα και όχι αυστηρά, επιστημονικά δεδομένα.

Η ουσιαστική διάκριση είναι διαφορετική: άλλο ένα καλλυντικό που καθαρίζει, ενυδατώνει, προστατεύει ή βελτιώνει την εμφάνιση του δέρματος και άλλο ένα φαρμακευτικό προϊόν που προορίζεται για τη θεραπεία μιας πάθησης ή επηρεάζει τη λειτουργία του οργανισμού.

Η σύγχυση μεγαλώνει ακόμη περισσότερο με τα λεγόμενα «κοσμητοθεραπευτικά» ή cosmeceuticals: προϊόντα με δραστικά συστατικά, όπως βιταμίνη C, νιασιναμίδη, οξέα και ρετινοειδή, τα οποία έχουν βιολογική επίδραση στο δέρμα, αλλά μπορεί να κυκλοφορούν ως καλλυντικά.

Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι αναποτελεσματικά. Σημαίνει ότι ο όρος που αναγράφεται στη συσκευασία δεν αρκεί για να μας πει πόσο ισχυρό, κατάλληλο ή ασφαλές είναι ένα προϊόν για έναν συγκεκριμένο άνθρωπο.

Όταν το feed υποκαθιστά τη διάγνωση

Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, οι περισσότεροι άνθρωποι άκουγαν για την τρετινοΐνη, την υδροκινόνη ή τα ισχυρά τοπικά κορτικοστεροειδή στο ιατρείο ενός δερματολόγου ή στο φαρμακείο.

Σήμερα, η πρώτη «γνωριμία» γίνεται συχνά μέσα από ένα βίντεο διάρκειας 30 δευτερολέπτων. Το πρόβλημα δεν είναι ότι το διαδίκτυο ενημερώνει. Το πρόβλημα αρχίζει όταν μια προσωπική εμπειρία παρουσιάζεται ως γενικός θεραπευτικός κανόνας.

Το ίδιο σύμπτωμα μπορεί να έχει εντελώς διαφορετική αιτία. Μια καφέ κηλίδα μπορεί να είναι:

• μέλασμα,
• μεταφλεγμονώδης υπερμελάγχρωση,
• ηλιακή βλάβη ή
• μια βλάβη που πρέπει να εξεταστεί από γιατρό.

Η ερυθρότητα μπορεί να οφείλεται σε:

• ακμή,
• ροδόχρου νόσο,
• έκζεμα,
• αλλεργική δερματίτιδα ή
• ακατάλληλη χρήση καλλυντικών.

Όταν η διάγνωση γίνεται μέσα από σχόλια, hashtags και φωτογραφίες, υπάρχει κίνδυνος όχι μόνο να επιλεγεί η λάθος θεραπεία, αλλά και να καθυστερήσει η σωστή.

Τρετινοΐνη: Το «ιερό δισκοπότηρο» δεν είναι μια απλή αντιγηραντική κρέμα

Η τρετινοΐνη είναι ένα ισχυρό τοπικό ρετινοειδές, συγγενικό με τη βιταμίνη Α. Χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες για τη θεραπεία της ακμής, ενώ υπάρχουν δεδομένα που υποστηρίζουν τη χρήση της και στη φωτογήρανση.

Η αποτελεσματικότητά της την έχει μετατρέψει σε έναν από τους μεγαλύτερους πρωταγωνιστές της διαδικτυακής κουλτούρας του skincare.

Στα social media παρουσιάζεται συχνά ως η απόλυτη λύση: για ακμή, λεπτές γραμμές, δυσχρωμίες, θαμπή όψη και ατέλειες. Αυτό που δεν χωρά εύκολα σε ένα εντυπωσιακό βίντεο είναι ότι η τρετινοΐνη είναι φάρμακο και όχι ένα ακόμη βήμα μιας ρουτίνας ομορφιάς.

Μπορεί να προκαλέσει:

• έντονη ξηρότητα,
• κοκκινίλα,
• απολέπιση,
• κάψιμο,
• κνησμό,
• οίδημα και
• ευαισθησία.

Η επίσημη ενημέρωση προϊόντων τρετινοΐνης προειδοποιεί ότι η χρήση μεγαλύτερης ποσότητας ή η συχνότερη εφαρμογή δεν επιταχύνει το αποτέλεσμα, αλλά μπορεί να εντείνει σημαντικά τον ερεθισμό.

• Το λάθος του «όσο περισσότερο, τόσο καλύτερα»

Μία από τις πιο συχνές παγίδες είναι η υπερβολική εφαρμογή. Ο χρήστης θεωρεί ότι, αφού μια μικρή ποσότητα βοηθά, μια μεγαλύτερη θα δράσει ταχύτερα. Στην πραγματικότητα, μπορεί να συμβεί το αντίθετο.

Ο δερματικός φραγμός διαταράσσεται, το πρόσωπο κοκκινίζει, τσούζει και ξεφλουδίζει. Τότε προστίθενται νέα προϊόντα για να αντιμετωπιστεί η ξηρότητα: οξέα, μάσκες, scrub, προϊόντα για την ακμή ή ισχυρά καθαριστικά. Ο ερεθισμός επιδεινώνεται και ο χρήστης καταλήγει να πιστεύει ότι χρειάζεται ακόμη περισσότερη «θεραπεία». Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: περισσότερα προϊόντα, περισσότερος ερεθισμός, μεγαλύτερη απογοήτευση.

Το φαινόμενο έχει συνδεθεί με αυτό που περιγράφεται πλέον ως «κοσμητορεξία», δηλαδή, την εμμονική αναζήτηση και υπερβολική χρήση καλλυντικών, συχνά από νεότερους ανθρώπους που δεν έχουν κάποια δερματολογική πάθηση, αλλά νιώθουν ότι το απολύτως φυσιολογικό δέρμα τους χρειάζεται διαρκή «διόρθωση».

• Τρετινοΐνη και εγκυμοσύνη

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στις γυναίκες που είναι έγκυες ή σχεδιάζουν εγκυμοσύνη. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων αναφέρει ότι, για προληπτικούς λόγους, τα τοπικά ρετινοειδή δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται κατά την εγκυμοσύνη ούτε από γυναίκες που προγραμματίζουν να αποκτήσουν παιδί.

Αυτός είναι ένας ακόμη λόγος για τον οποίο η αγορά ενός τέτοιου προϊόντος από έναν ανώνυμο πωλητή, χωρίς ενημέρωση και ιατρική καθοδήγηση, δεν αποτελεί αθώα επιλογή περιποίησης.

• Το «purging» δεν εξηγεί τα πάντα

Στο διαδίκτυο, σχεδόν κάθε ανεπιθύμητη αντίδραση αποδίδεται στο λεγόμενο purging, μια προσωρινή έξαρση που υποτίθεται ότι προηγείται της βελτίωσης.

Όμως κάθε κάψιμο, έντονο ξεφλούδισμα, οίδημα ή επίμονη ερυθρότητα δεν είναι φυσιολογικό στάδιο προσαρμογής. Μπορεί να αποτελεί ένδειξη σοβαρού ερεθισμού ή ακατάλληλου συνδυασμού προϊόντων. Το να «αντέξουμε μέχρι να περάσει» δεν είναι πάντα η σωστή επιλογή.

Υδροκινόνη: Η ισχυρή θεραπεία των κηλίδων που μπορεί να αφήσει μόνιμο σημάδι

Η υδροκινόνη περιορίζει την παραγωγή μελανίνης και χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων διαταραχών της μελάγχρωσης, όπως το μέλασμα και ορισμένες μορφές υπερμελάγχρωσης. Όταν υπάρχει σωστή διάγνωση, κατάλληλη θεραπεία και ιατρική παρακολούθηση, μπορεί να είναι αποτελεσματική.

Το πρόβλημα είναι ότι στο διαδίκτυο πωλείται συχνά ως γενική «κρέμα λεύκανσης», κατάλληλη για κάθε πανάδα, σημάδι ή ανομοιομορφία του χρώματος. Δεν είναι.

• Δεν είναι όλες οι κηλίδες ίδιες

Η υδροκινόνη δεν λειτουργεί σε κάθε τύπο μελάγχρωσης. Αν χρησιμοποιηθεί στη λάθος πάθηση, μπορεί να μην προσφέρει κανένα όφελος, να ερεθίσει το δέρμα ή να καλύψει προσωρινά μια βλάβη που χρειαζόταν ιατρική αξιολόγηση. Η σωστή αντιμετώπιση των δυσχρωμιών απαιτεί πρώτα να γνωρίζουμε τι ακριβώς αντιμετωπίζουμε.

Το μέλασμα, για παράδειγμα, επηρεάζεται από την ηλιακή ακτινοβολία, τις ορμονικές μεταβολές και άλλους παράγοντες. Μια κρέμα από μόνη της, χωρίς συστηματική φωτοπροστασία και συνολικό θεραπευτικό σχέδιο, δύσκολα αποτελεί ολοκληρωμένη λύση.

• Η εξωγενής ωχρόνωση

Μία από τις σοβαρότερες επιπλοκές της παρατεταμένης ή ακατάλληλης χρήσης υδροκινόνης είναι η εξωγενής ωχρόνωση: μια σπάνια αλλά ενδεχομένως μόνιμη αλλοίωση που προκαλεί γκριζομπλέ ή μπλε-μαύρο αποχρωματισμό του δέρματος.

Η Αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) έχει αναφέρει περιστατικά εξανθημάτων, πρηξίματος του προσώπου και ωχρόνωση από μη εγκεκριμένα προϊόντα λεύκανσης με υδροκινόνη, επισημαίνοντας ότι η αλλοίωση μπορεί να είναι μόνιμη.

Ο κίνδυνος προκαλεί μεγαλύτερη ανησυχία όταν το προϊόν χρησιμοποιείται:

• σε υψηλή συγκέντρωση,
• για πολλούς μήνες χωρίς διακοπή,
• σε μεγάλες επιφάνειες,
• χωρίς αντηλιακή προστασία,
• χωρίς παρακολούθηση από δερματολόγο,
• ή όταν η πραγματική σύνθεσή του δεν αναγράφεται αξιόπιστα στη συσκευασία.

• Το προϊόν μπορεί να μην περιέχει αυτό που γράφει

Στις παράνομες διαδικτυακές αγορές, το πρόβλημα δεν είναι μόνο η ίδια η δραστική ουσία. Είναι και το γεγονός ότι ο καταναλωτής δεν μπορεί να είναι βέβαιος για τη συγκέντρωση, την καθαρότητα, τις συνθήκες παραγωγής και τα υπόλοιπα συστατικά.

Ένα προϊόν μπορεί να περιέχει περισσότερη υδροκινόνη από όση δηλώνει, συνδυασμό με κορτικοστεροειδές ή ακόμη και υδράργυρο. Ορισμένα παράνομα προϊόντα μπορεί να μην αναγράφουν καθόλου τα επικίνδυνα συστατικά στην ετικέτα τους.

Κορτικοστεροειδή: Το ισχυρό φάρμακο που κρύβεται μέσα σε «λευκαντικές» κρέμες

Τα τοπικά κορτικοστεροειδή είναι πολύτιμα φάρμακα. Χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση φλεγμονωδών δερματοπαθειών, όπως ορισμένες μορφές εκζέματος, δερματίτιδας και άλλων παθήσεων.

Η χρήση τους, όμως, εξαρτάται από πολλούς παράγοντες:

• την ισχύ του φαρμάκου,
• το σημείο εφαρμογής,
• την ηλικία του ασθενούς,
• τη διάρκεια της θεραπείας,
• την έκταση της επιφάνειας,
• την ύπαρξη λοίμωξης,
• και τη συνολική κατάσταση του δέρματος.

Άλλο η περιορισμένη εφαρμογή ενός ήπιου σκευάσματος για λίγες ημέρες και άλλο η καθημερινή χρήση ενός ισχυρού κορτικοστεροειδούς στο πρόσωπο ή σε ευαίσθητες περιοχές επί εβδομάδες ή μήνες.

• Όταν το κορτικοστεροειδές δεν αναγράφεται καθαρά

Η σκόπιμη αγορά κορτικοστεροειδών ως καλλυντικών μπορεί να μην είναι ιδιαίτερα συχνή. Η ακούσια έκθεση, όμως, είναι ένα πραγματικό διεθνές πρόβλημα.

Παράνομες κρέμες λεύκανσης μπορεί να περιέχουν ισχυρά κορτικοστεροειδή μαζί με υδροκινόνη ή υδράργυρο. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναγνωρίζει ότι προϊόντα λεύκανσης εξακολουθούν να διατίθενται μέσω διαδικτύου ακόμη και σε χώρες όπου τα επικίνδυνα συστατικά τους έχουν απαγορευτεί.

Η γρήγορη μείωση της κοκκινίλας ή η πρόσκαιρη «λάμψη» μπορεί να κάνει τον χρήστη να πιστέψει ότι το προϊόν λειτουργεί εντυπωσιακά. Στην πραγματικότητα, το κορτικοστεροειδές μπορεί απλώς να καταστέλλει προσωρινά τη φλεγμονή, ενώ παράλληλα προκαλεί σταδιακά βλάβη.

• Από τη λέπτυνση του δέρματος έως τις συστηματικές παρενέργειες

Η παρατεταμένη και ακατάλληλη εφαρμογή ισχυρών κορτικοστεροειδών μπορεί να συνδεθεί με:

• λέπτυνση και ευθραυστότητα του δέρματος,
• ευρυαγγείες,
• ραγάδες,
• ακμοειδή εξανθήματα,
• δερματίτιδα γύρω από το στόμα,
• επιδείνωση ή συγκάλυψη λοιμώξεων,
• αλλαγές στη μελάγχρωση,
• εξάρσεις μετά την απότομη διακοπή.

Όταν χρησιμοποιούνται σε μεγάλες επιφάνειες, για μεγάλο διάστημα, κάτω από κάλυψη ή σε περιοχές όπου η απορρόφηση είναι μεγαλύτερη, τα ισχυρά κορτικοστεροειδή μπορούν να περάσουν στη συστηματική κυκλοφορία.

Σε ακραίες περιπτώσεις μπορεί να επηρεαστεί ο άξονας των επινεφριδίων, δηλαδή ο μηχανισμός μέσω του οποίου το σώμα παράγει κορτιζόλη. Η παρατεταμένη έκθεση σε γλυκοκορτικοειδή μπορεί να προκαλέσει σύνδρομο Cushing από εξωγενή κορτικοστεροειδή, ενώ η απότομη διακοπή μετά από σημαντική απορρόφηση μπορεί να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα.

• Λεύκανση σε ευαίσθητες περιοχές: Μια επικίνδυνη τάση

Η διαδικτυακή αγορά δεν περιορίζεται πλέον στις κρέμες προσώπου. Προϊόντα προωθούνται για τη λεύκανση:

• της μασχάλης,
• της βουβωνικής χώρας,
• του αιδοίου και
• της περιοχής γύρω από τον πρωκτό.

Συχνά συνοδεύονται από την υπόσχεση ότι είναι «ήπια», «φυσικά» ή «ειδικά σχεδιασμένα για ευαίσθητες περιοχές».

Οι περιοχές αυτές, όμως, έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά, μεγαλύτερη ευαισθησία και αυξημένη πιθανότητα ερεθισμού ή απορρόφησης. Η εφαρμογή άγνωστων λευκαντικών ουσιών μπορεί να προκαλέσει κάψιμο, δερματίτιδα, πληγές, μεταφλεγμονώδη υπερμελάγχρωση, δηλαδή τελικά σκουρότερο δέρμα και αυξημένο κίνδυνο λοιμώξεων.

Η αισθητική ανασφάλεια, την οποία συχνά καλλιεργεί η ίδια η διαφήμιση, δεν πρέπει να μετατρέπεται σε ανεξέλεγκτο ιατρικό πείραμα πάνω στο σώμα.

Τι συμβαίνει στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα υπάρχει μια κρίσιμη διαφορά σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες: η εξ αποστάσεως πώληση φαρμάκων προς το κοινό δεν επιτρέπεται, είτε πρόκειται για συνταγογραφούμενα είτε για μη συνταγογραφούμενα φάρμακα.

Ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων αναφέρει ρητά ότι στη χώρα μας απαγορεύεται η διαδικτυακή πώληση φαρμάκων.

Αυτό σημαίνει ότι ένας ελληνικός ιστότοπος ή ένας λογαριασμός κοινωνικής δικτύωσης που υπόσχεται να αποστείλει φαρμακευτική κρέμα απευθείας στον καταναλωτή δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν ένα απλό ηλεκτρονικό κατάστημα καλλυντικών.

Η τρετινοΐνη, τα ισχυρά κορτικοστεροειδή και άλλες φαρμακευτικές ουσίες δεν μετατρέπονται σε ασφαλή καλλυντικά επειδή πωλούνται σε όμορφη συσκευασία ή επειδή ο πωλητής τα αποκαλεί «εξαιρετικής ποιότητας».

Η παγίδα των ιστοσελίδων του εξωτερικού

Ορισμένοι καταναλωτές θεωρούν ότι, επειδή ένα προϊόν αποστέλλεται από άλλη χώρα, η αγορά είναι αυτομάτως νόμιμη και ασφαλής. Δεν είναι απαραίτητα έτσι.

Σε κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπου επιτρέπεται η νόμιμη διαδικτυακή διάθεση συγκεκριμένων φαρμάκων, τα εγκεκριμένα ηλεκτρονικά φαρμακεία πρέπει να φέρουν το κοινό ευρωπαϊκό λογότυπο. Το λογότυπο πρέπει να είναι ενεργό: όταν ο χρήστης κάνει κλικ επάνω του, πρέπει να οδηγείται στο επίσημο μητρώο της αρμόδιας εθνικής αρχής και να επιβεβαιώνει ότι ο πωλητής είναι εγγεγραμμένος.

Ωστόσο, το γεγονός ότι ένα προϊόν πωλείται νόμιμα σε άλλη χώρα δεν σημαίνει ότι μπορεί να αποστέλλεται νόμιμα στην Ελλάδα ή ότι δεν απαιτείται συνταγή. Ένα στατικό λογότυπο σε μια ιστοσελίδα δεν αποτελεί απόδειξη νομιμότητας. Μπορεί να έχει αντιγραφεί.

Τα social media ως νέα βιτρίνα παράνομων προϊόντων

Η απειλή δεν περιορίζεται σε ύποπτες ιστοσελίδες. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων έχει προειδοποιήσει ότι παράνομα φάρμακα προωθούνται όλο και περισσότερο μέσω απατηλών ιστοτόπων και κοινωνικών δικτύων, συχνά με ψευδείς ισχυρισμούς, κατασκευασμένες μαρτυρίες και πλαστές εγκρίσεις. Τα προϊόντα μπορεί να μην περιέχουν τη δηλωμένη δραστική ουσία ή να περιέχουν επικίνδυνες ποσότητες άλλων συστατικών.

Για τον Έλληνα καταναλωτή, ο κίνδυνος μεγαλώνει όταν το προϊόν:

• αποστέλλεται από άγνωστη χώρα,
• δεν έχει ελληνική επισήμανση,
• δεν διαθέτει φύλλο οδηγιών,
• δεν αναφέρει καθαρά τον κατασκευαστή,
• υπόσχεται «φαρμακευτικό αποτέλεσμα χωρίς συνταγή»,
• πωλείται αποκλειστικά μέσω προσωπικών μηνυμάτων,
• ζητά πληρωμή με μη ανιχνεύσιμο τρόπο,
• ή συνοδεύεται από υπερβολικές υποσχέσεις άμεσης θεραπείας.

Πλαστό δεν σημαίνει μόνο «χωρίς δραστική ουσία»

Πολλοί φαντάζονται ένα πλαστό φάρμακο ως ένα χάπι ή μια κρέμα που απλώς δεν λειτουργεί. Στην πραγματικότητα, μπορεί να περιέχει:

• λάθος δραστική ουσία,
• μεγαλύτερη ή μικρότερη δόση,
• μολυσματικές ουσίες,
• τοξικά μέταλλα,
• διαφορετικό φάρμακο από αυτό που αναγράφεται,
• ή καθόλου δραστική ουσία.

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων επισημαίνει ότι τα παραποιημένα φάρμακα παρουσιάζονται ως γνήσια και εγκεκριμένα, παρότι η ταυτότητα, η σύνθεση ή η προέλευσή τους έχει παραποιηθεί.

Στην περίπτωση μιας κρέμας, ο καταναλωτής δεν μπορεί να εντοπίσει τη νοθεία με το μάτι ή από τη μυρωδιά. Μια προσεγμένη συσκευασία δεν αποτελεί πιστοποιητικό ασφάλειας.

«Φυσικό» δεν σημαίνει αυτόματα ασφαλές

Ένα ακόμη τέχνασμα του διαδικτυακού μάρκετινγκ είναι η χρήση της λέξης «φυσικό». Ένα προϊόν μπορεί να διαφημίζεται ως φυτικό και ταυτόχρονα να περιέχει μη δηλωμένο κορτικοστεροειδές, υδροκινόνη ή άλλη φαρμακευτική ουσία. Η απουσία σαφούς καταλόγου συστατικών δεν είναι ένδειξη αγνότητας. Είναι προειδοποιητικό σημάδι.

Εξίσου παραπλανητικές μπορεί να είναι οι φράσεις:

• «χωρίς παρενέργειες»,
• «100% ασφαλές»,
• «κατάλληλο για όλους»,
• «εγκεκριμένο από δερματολόγους» χωρίς ονόματα ή στοιχεία,
• «κλινικά αποδεδειγμένο» χωρίς παραπομπή σε μελέτη,
• «συνταγογραφούμενη ισχύς χωρίς συνταγή».

Στην Ιατρική, μια ουσία που είναι αρκετά δραστική ώστε να αλλάζει ουσιαστικά το δέρμα είναι συνήθως αρκετά δραστική ώστε να μπορεί να προκαλέσει και ανεπιθύμητες ενέργειες.

Γιατί οι φωτογραφίες «πριν και μετά» δεν αποτελούν επιστημονική απόδειξη

Οι εικόνες που συνοδεύουν τις διαδικτυακές διαφημίσεις μπορεί να είναι εντυπωσιακές, αλλά δεν γνωρίζουμε:

• αν τραβήχτηκαν με τον ίδιο φωτισμό,
• αν χρησιμοποιήθηκε φίλτρο ή επεξεργασία,
• αν πρόκειται για το ίδιο πρόσωπο,
• αν εφαρμόστηκαν ταυτόχρονα άλλες θεραπείες,
• πόσο διάστημα μεσολάβησε,
• αν το αποτέλεσμα διατηρήθηκε,
• ή αν εμφανίστηκαν παρενέργειες αργότερα.

Η προσωπική μαρτυρία μπορεί να είναι ειλικρινής. Δεν είναι, όμως, κλινική δοκιμή. Το γεγονός ότι ένα προϊόν βοήθησε έναν influencer δεν αποδεικνύει ότι είναι ασφαλές για μια έγκυο γυναίκα, έναν έφηβο, έναν άνθρωπο με ροδόχρου νόσο ή κάποιον που λαμβάνει άλλη φαρμακευτική αγωγή.

Πριν πατήσετε «checkout», κάντε αυτές τις ερωτήσεις

Πριν αγοράσετε μια κρέμα που υπόσχεται θεραπευτικό αποτέλεσμα, εξετάστε:

• Πρόκειται για καλλυντικό ή για φάρμακο;
  
  Η συσκευασία και η διαφήμιση μπορεί να είναι ασαφείς, αλλά η δραστική ουσία έχει σημασία.
• Απαιτείται ιατρική συνταγή;
  
  Η υπόσχεση «χωρίς συνταγή» δεν είναι πλεονέκτημα όταν το προϊόν κανονικά απαιτεί ιατρική επίβλεψη.
• Υπάρχει πλήρης κατάλογος συστατικών και συγκεντρώσεων;
  
  Η απουσία τους είναι σοβαρό προειδοποιητικό σημάδι.
• Αναγράφεται ο πραγματικός κατασκευαστής και η χώρα παραγωγής;
• Υπάρχει αριθμός παρτίδας, ημερομηνία λήξης και άθικτη συσκευασία;
• Ο πωλητής υπόσχεται θεραπεία για πολλές άσχετες παθήσεις;
  
  Όταν μια κρέμα υποτίθεται ότι θεραπεύει ταυτόχρονα ακμή, ρυτίδες, μέλασμα, έκζεμα και ουλές, η υπερβολή είναι εμφανής.
• Υπάρχει διάγνωση από δερματολόγο;
  
  Πριν αντιμετωπίσουμε μια κηλίδα ή ένα εξάνθημα, πρέπει να γνωρίζουμε τι είναι.
• Γνωρίζει ο επαγγελματίας υγείας ποια άλλα προϊόντα χρησιμοποιείτε;
  
  Ο συνδυασμός πολλών δραστικών συστατικών μπορεί να εντείνει τον ερεθισμό.

Πότε πρέπει να σταματήσετε ένα προϊόν και να ζητήσετε βοήθεια

Η χρήση πρέπει να διακοπεί και να ζητηθεί ιατρική ή φαρμακευτική συμβουλή όταν εμφανίζονται:

• έντονο κάψιμο ή πόνος,
• σημαντικό πρήξιμο,
• φουσκάλες ή πληγές,
• επίμονη ερυθρότητα,
• απότομη επιδείνωση της ακμής ή του εξανθήματος,
• μπλε, γκρι ή ασυνήθιστος αποχρωματισμός,
• συμπτώματα λοίμωξης,
• ερεθισμός στα μάτια ή στους βλεννογόνους,
• ανεπιθύμητη αντίδραση που εξαπλώνεται πέρα από το σημείο εφαρμογής.

Η προσθήκη ακόμη περισσότερων προϊόντων πάνω σε ήδη ερεθισμένο δέρμα μπορεί να θολώσει την εικόνα και να επιδεινώσει το πρόβλημα.

Η συνταγή δεν είναι γραφειοκρατικό εμπόδιο

Στην εποχή της άμεσης παράδοσης, η ιατρική συνταγή μπορεί να μοιάζει σε ορισμένους σαν ένα περιττό εμπόδιο ανάμεσα στον καταναλωτή και στο προϊόν που επιθυμεί. Δεν είναι.

Η συνταγή σημαίνει ότι ένας επαγγελματίας υγείας αξιολόγησε:

• αν υπάρχει πραγματική ένδειξη,
• ποια συγκέντρωση είναι κατάλληλη,
• πόσο συχνά πρέπει να χρησιμοποιείται,
• ποια άλλα προϊόντα πρέπει να αποφεύγονται,
• πόσο θα διαρκέσει η θεραπεία,
• και πότε πρέπει να γίνει επανεκτίμηση.

Το ίδιο προϊόν μπορεί να είναι σωστό για έναν ασθενή και εντελώς ακατάλληλο για έναν άλλον.

Το συμπέρασμα: Μην εμπιστεύεστε το feed σας περισσότερο από το δέρμα σας

Η περιποίηση του δέρματος δεν είναι διαγωνισμός ισχύος. Δεν κερδίζει εκείνος που χρησιμοποιεί τα περισσότερα δραστικά συστατικά, την υψηλότερη συγκέντρωση ή το προϊόν που προκαλεί το πιο έντονο ξεφλούδισμα.

Η τρετινοΐνη, η υδροκινόνη και τα κορτικοστεροειδή δεν είναι «κακές» ουσίες. Είναι χρήσιμα φάρμακα, όταν χορηγούνται στον σωστό άνθρωπο, για τη σωστή πάθηση, στη σωστή δόση και για το σωστό χρονικό διάστημα. Ο κίνδυνος αρχίζει όταν μετατρέπονται από θεραπευτικά εργαλεία σε διαδικτυακές τάσεις.

Πριν αγοράσετε μια «θαυματουργή» κρέμα από έναν άγνωστο λογαριασμό ή από μια ιστοσελίδα που υπόσχεται συνταγογραφούμενη ισχύ χωρίς συνταγή, θυμηθείτε κάτι απλό:

Το TikTok μπορεί να σας δείξει ένα προϊόν. Δεν μπορεί να εξετάσει το δέρμα σας.