Υπέρταση και έμφραγμα συνδέονται με συνηθισμένα συντηρητικά τροφίμων, σύμφωνα με νέα μεγάλη έρευνα
Συντηρητικά που χρησιμοποιούνται ευρέως σε τρόφιμα του εμπορίου για την καταπολέμηση βακτηρίων και μούχλας συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο υπέρτασης, εμφράγματος και εγκεφαλικού επεισοδίου, σύμφωνα με νέα μεγάλη γαλλική μελέτη.
Η έρευνα διαπίστωσε ότι άτομα που κατανάλωναν περισσότερα τρόφιμα με συγκεκριμένα συντηρητικά είχαν κατά 29% μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης υψηλής αρτηριακής πίεσης και κατά 16% υψηλότερο κίνδυνο εμφράγματος ή εγκεφαλικού.
Ακόμη και τα λεγόμενα «φυσικά» αντιοξειδωτικά συντηρητικά, που χρησιμοποιούνται για να αποτρέπουν τον αποχρωματισμό των τροφίμων, όπως το κιτρικό οξύ και το ασκορβικό οξύ (γνωστό ως βιταμίνη C), συνδέθηκαν με 22% μεγαλύτερο κίνδυνο υπέρτασης σε όσους κατανάλωναν περισσότερα προϊόντα που τα περιείχαν.
Η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Ματίλντ Τουβιέ, μιλώντας στο CNN, εξήγησε ότι τα αντιοξειδωτικά αυτά δεν θεωρούνται ακριβώς «φυσικά» όταν χρησιμοποιούνται ως πρόσθετα τροφίμων. Όπως ανέφερε, το ασκορβικό οξύ που υπάρχει φυσικά στα τρόφιμα και το πρόσθετο ασκορβικό οξύ που μπορεί να παρασκευάζεται χημικά ενδέχεται να έχουν διαφορετικές επιπτώσεις στην υγεία.
Η ίδια υπογράμμισε ότι τα αποτελέσματα της μελέτης δεν αφορούν τις φυσικές ουσίες που βρίσκονται στα φρούτα και τα λαχανικά.
Ο κίνδυνος δεν είναι μόνο στα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα
Η μελέτη ρίχνει φως στον πιθανό ρόλο που παίζουν διαφορετικά πρόσθετα των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων στον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Σύμφωνα με την Τρέισι Πάρκερ από το British Heart Foundation στο Λονδίνο, τα ευρήματα συνάδουν με πρόσφατη θέση της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας, η οποία χαρακτηρίζει τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα ως παγκόσμιο ζήτημα δημόσιας υγείας.
Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα έχουν ήδη συνδεθεί με περίπου 50% αυξημένο κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακά νοσήματα, 55% αυξημένο κίνδυνο παχυσαρκίας, 41% υψηλότερο κίνδυνο διαταραχών ύπνου και 40% μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης διαβήτη τύπου 2. Η παχυσαρκία, ο διαβήτης και ο κακός ύπνος σχετίζονται στενά με την καρδιακή υγεία.
Η Πάρκερ σημείωσε ότι πρόκειται για μία από τις πρώτες μεγάλες μελέτες που εξετάζουν μεμονωμένα συντηρητικά αντί να αντιμετωπίζουν τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα ως μία ενιαία κατηγορία. Όπως είπε, μέχρι σήμερα οι ανησυχίες επικεντρώνονταν κυρίως στην υψηλή περιεκτικότητα αυτών των τροφίμων σε ζάχαρη, αλάτι και λιπαρά, χωρίς όμως αυτά τα στοιχεία να εξηγούν πλήρως γιατί είναι πιο επιβλαβή από ό,τι δείχνει το διατροφικό τους προφίλ.
Ωστόσο, προηγούμενη έρευνα της ίδιας ομάδας είχε δείξει ότι τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα αντιπροσωπεύουν μόλις το 35% των τροφίμων με συντηρητικά που καταναλώνουν οι άνθρωποι. Αυτό σημαίνει ότι τα συντηρητικά βρίσκονται σχεδόν παντού στη διατροφή.
Η βασική συγγραφέας της μελέτης, Αναΐς Αζενμπέλερ, τόνισε ότι δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη ομάδα τροφίμων που αρκεί να αφαιρεθεί από τη διατροφή για να λυθεί το πρόβλημα. Σύμφωνα με την ίδια, τα αποτελέσματα ενισχύουν τις συστάσεις για επιλογή τροφίμων με ελάχιστη ή καθόλου επεξεργασία. Συνέστησε επίσης την επιλογή φρέσκων, άψητων και μη επεξεργασμένων τροφίμων ή, για πιο γρήγορες λύσεις, κατεψυγμένων προϊόντων που διατηρούνται μέσω χαμηλής θερμοκρασίας και όχι απαραίτητα με την προσθήκη συντηρητικών.
Ποια συντηρητικά συνδέθηκαν με τον μεγαλύτερο κίνδυνο
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση European Heart Journal, εξέτασε την επίδραση 58 συντηρητικών στην καρδιαγγειακή υγεία περισσότερων από 112.000 ατόμων ηλικίας άνω των 15 ετών. Όλοι οι συμμετέχοντες συμμετείχαν στη μεγάλη γαλλική μελέτη NutriNet-Santé, η οποία από το 2009 καταγράφει τις διατροφικές συνήθειες εθελοντών από όλη τη Γαλλία.
Οι συμμετέχοντες κατέγραφαν κάθε τρόφιμο και ποτό που κατανάλωναν για τρεις ημέρες κάθε έξι μήνες, αναφέροντας ακόμη και τις εμπορικές ονομασίες των προϊόντων. Οι ερευνητές συνέκριναν τα στοιχεία αυτά με βάσεις δεδομένων συστατικών και με ιατρικά δεδομένα από το εθνικό σύστημα υγείας της Γαλλίας.
Από τα 17 συντηρητικά που καταναλώνονταν από τουλάχιστον το 10% των συμμετεχόντων, τα οκτώ συνδέθηκαν με αυξημένο κίνδυνο υπέρτασης μέσα στην επόμενη δεκαετία.
Τρία από αυτά ήταν τα λεγόμενα «μη αντιοξειδωτικά» συντηρητικά:
- σορβικό κάλιο (E202)
- μεταδιθειώδες κάλιο (E224)
- νιτρώδες νάτριο (E250)
Το σορβικό κάλιο χρησιμοποιείται συχνά σε κρασιά, αρτοσκευάσματα, τυριά και σάλτσες. Το μεταδιθειώδες κάλιο συναντάται σε κρασί, χυμούς, μηλίτη, μπύρα και άλλα ζυμωμένα ποτά. Το νιτρώδες νάτριο χρησιμοποιείται κυρίως σε επεξεργασμένα κρέατα όπως μπέικον, ζαμπόν και αλλαντικά.
Οι ερευνητές σημειώνουν ότι τα νιτρικά άλατα και οι ενώσεις θείου υπάρχουν ήδη σε τρόφιμα όπως τα κόκκινα και επεξεργασμένα κρέατα, τα οποία είναι γνωστό ότι αυξάνουν τον κίνδυνο καρδιακών παθήσεων.
Τα επικίνδυνα «φυσικά» αντιοξειδωτικά
Τα υπόλοιπα συντηρητικά που συνδέθηκαν με αυξημένη αρτηριακή πίεση ήταν:
- ασκορβικό οξύ (E300)
- ασκορβικό νάτριο (E301)
- ερυθορβικό νάτριο (E316)
- κιτρικό οξύ (E330)
- εκχυλίσματα δεντρολίβανου (E392)
Πρόκειται για αντιοξειδωτικά συντηρητικά που χρησιμοποιούνται για να περιορίζουν την οξείδωση, η οποία κάνει τα τρόφιμα να σκουραίνουν και να αλλοιώνονται. Η μελέτη διαπίστωσε επίσης ότι το ασκορβικό οξύ, δηλαδή η βιταμίνη C όταν χρησιμοποιείται ως πρόσθετο, συνδέθηκε ειδικά με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου.
Σύνδεση και με καρκίνο και διαβήτη τύπου 2
Τα νέα αποτελέσματα ενισχύουν δύο προηγούμενες μελέτες της ίδιας ερευνητικής ομάδας, οι οποίες είχαν εντοπίσει παρόμοιες συσχετίσεις ανάμεσα στα συντηρητικά και σε αυξημένο κίνδυνο καρκίνου και διαβήτη τύπου 2.
Έξι συντηρητικά, μεταξύ των οποίων το νιτρώδες νάτριο, το νιτρικό κάλιο, τα σορβικά άλατα, το μεταδιθειώδες κάλιο, τα οξικά άλατα και το οξικό οξύ, συνδέθηκαν με έως και 32% υψηλότερο κίνδυνο καρκίνου του προστάτη, καρκίνου του μαστού και καρκίνου γενικότερα. Σχεδόν όλα τα ίδια συντηρητικά συνδέθηκαν επίσης με 49% αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2.
Παρότι η νέα μελέτη είναι παρατηρησιακή και δεν μπορεί να αποδείξει σχέση αιτίας και αποτελέσματος, ειδικοί σημειώνουν ότι έγινε προσεκτικός έλεγχος παραγόντων που επηρεάζουν την υγεία, όπως η ηλικία, ο δείκτης μάζας σώματος, το κάπνισμα, η φυσική δραστηριότητα και η συνολική διατροφή.
Η Ρέιτσελ Ρίτσαρντσον από τον διεθνή επιστημονικό οργανισμό Cochrane Collaboration δήλωσε ότι η μελέτη έχει σημαντικά πλεονεκτήματα τόσο στον τρόπο αξιολόγησης της διατροφής των συμμετεχόντων όσο και στη διερεύνηση της υπέρτασης και των καρδιαγγειακών νοσημάτων. Όπως ανέφερε, παρότι τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν αιτιώδη σχέση, υπάρχουν αρκετές ενδείξεις που δικαιολογούν περαιτέρω έρευνα.