Πώς τα όνειρα επηρεάζουν την πρωινή μας διάθεση

Ο ύπνος αποτελεί βασικό πυλώνα της συνολικής υγείας, όμως ο ρόλος που παίζουν τα όνειρα παραμένει ακόμη σε μεγάλο βαθμό ένα μυστήριο. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό πεδίο της έρευνας για τον ύπνο, το είδος των ονείρων που βλέπουμε μπορεί να επηρεάζει τη διάθεσή μας το επόμενο πρωί.

Η μελέτη δεν υποστηρίζει ότι τα αρνητικά όνειρα προκαλούν άμεσα κακή ή καλή διάθεση. Ωστόσο, δείχνει πως τα συναισθήματα που βιώνουμε κατά τη διάρκεια των ονείρων – όπως ο φόβος ή η χαρά – ενδέχεται να παίζουν ρόλο στη γενικότερη ψυχολογική μας λειτουργία. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι απαιτείται περαιτέρω μελέτη για να κατανοηθεί πλήρως αυτή η σχέση.

Τα όνειρα αποτελούν συχνό θέμα στη θεραπευτική διαδικασία. Πολλοί άνθρωποι, όπως σημειώνουν ψυχολόγοι στο Health Line, προσπαθούν να ερμηνεύσουν το νόημά τους ή να τα συνδέσουν με την καθημερινότητά τους. Ιδιαίτερα τα όνειρα με έντονο συναισθηματικό φορτίο φαίνεται να επηρεάζουν περισσότερο την πρωινή διάθεση. Δεν είναι σπάνιο κάποιος να ξυπνά νιώθοντας άγχος ή καταθλιπτική διάθεση εξαιτίας του περιεχομένου ενός ονείρου.

Όταν ο φόβος στα όνειρα επηρεάζει την επόμενη μέρα

Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Sleep της Ακαδημίας της Οξφόρδης, βασίστηκε σε δεδομένα από μια μακροχρόνια έρευνα για τον ύπνο και την ευεξία, με τη συμμετοχή 1.518 ενηλίκων. Οι συμμετέχοντες κατέγραφαν στοιχεία όπως:

• την ώρα που πήγαιναν για ύπνο
• πόσο χρόνο χρειάζονταν για να αποκοιμηθούν
• πόσο συχνά ξυπνούσαν μέσα στη νύχτα
• πότε ξύπνησαν οριστικά
• πόση ώρα έμειναν εκτός κρεβατιού το πρωί

Παράλληλα, ανέφεραν τι θυμούνταν από τα όνειρά τους και κατέγραφαν τη διάθεσή τους κάθε πρωί.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι βίωναν φόβο στα όνειρά τους είχαν 7% περισσότερες πιθανότητες να ξυπνήσουν με κακή διάθεση. Αντίθετα, όσοι βίωναν έντονη χαρά είχαν 9% περισσότερες πιθανότητες να ξεκινήσουν τη μέρα τους με θετική διάθεση. Ενδιαφέρον είναι ότι τα άτομα που είχαν μικτά συναισθήματα – χαρά και φόβο – κατά τη διάρκεια του ύπνου τους λόγω των ονείρων, ήταν περίπου 20% πιο πιθανό να ξυπνήσουν ήρεμα.

Οι ειδικοί εξηγούν ότι η φάση REM του ύπνου, όπου εμφανίζονται τα περισσότερα όνειρα, λειτουργεί σαν ένα είδος «νοητικού εργαστηρίου». Εκεί, ο εγκέφαλος επεξεργάζεται συναισθηματικές εμπειρίες και προετοιμάζεται για μελλοντικές καταστάσεις. Σε αυτή τη φάση, απουσιάζει η αδρεναλίνη, γεγονός που επιτρέπει μια πιο «ασφαλή» επανεξέταση έντονων συναισθημάτων.

Με αυτή την έννοια, τα όνειρα μοιάζουν με έναν χώρο εξάσκησης για το μυαλό. Άτομα με πιο έντονη ονειρική δραστηριότητα ενδέχεται να έχουν καλύτερη συναισθηματική ρύθμιση, καθώς ο εγκέφαλός τους αφιερώνει περισσότερο χρόνο σε αυτή τη διαδικασία. Ο φόβος, ως ένα από τα πιο βασικά συναισθήματα, φαίνεται να απαιτεί ιδιαίτερη επεξεργασία μέσα από τα όνειρα.

Ο ρόλος της συναισθηματικής διαχείρισης

Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα αφορά τα άτομα με υψηλότερη ικανότητα προσαρμοστικής συναισθηματικής ρύθμισης (adaptive emotion regulation). Πρόκειται για μια βασική διαδικασία αυτορρύθμισης κατά την οποία ένα άτομο αναγνωρίζει, κατανοεί και διαχειρίζεται τα συναισθήματά του ώστε να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά στις απαιτήσεις του περιβάλλοντος.

Τα συγκεκριμένα λοιπόν άτομα είχαν ελαφρώς μεγαλύτερη πιθανότητα να επηρεαστούν αρνητικά από τρομακτικά όνειρα. Παράλληλα όμως, αυτά τα άτομα ήταν και πιο πιθανό να διαθέτουν συνολικά καλύτερες δεξιότητες διαχείρισης των συναισθημάτων που προκαλούνταν από τα όνειρα.

Οι ειδικοί εξηγούν ότι όσοι καταπιέζουν ή αποφεύγουν τα συναισθήματά τους τείνουν να βλέπουν λιγότερο έντονα όνειρα και να τα θυμούνται λιγότερο. Αντίθετα, όσοι αποδέχονται τα αρνητικά συναισθήματα και τα επεξεργάζονται ενεργά είναι πιο ανοιχτοί στο να τα βιώσουν και μέσα στα όνειρα.

Τα ευρήματα αυτά δείχνουν ότι η σχέση μεταξύ ονείρων και ψυχολογικής κατάστασης είναι σύνθετη. Ο φόβος μπορεί να συνδέεται με χαμηλότερη διάθεση την επόμενη μέρα, αλλά ταυτόχρονα τα όνειρα φαίνεται να παίζουν ενεργό ρόλο στη συναισθηματική ισορροπία.

Πώς να ξεκινήσετε τη μέρα σας πιο θετικά

Όταν ξυπνάτε με κακή διάθεση, μπορεί να είναι δύσκολο να αλλάξετε άμεσα την ψυχολογία σας. Ωστόσο, όπως σημειώνουν ειδικοί στο Health Line, υπάρχουν πρακτικοί τρόποι για να το καταφέρετε:

• Σηκωθείτε από το κρεβάτι και εκτεθείτε στο φυσικό φως. Ο ήλιος βοηθά στη βελτίωση της διάθεσης.
• Κινηθείτε, έστω και λίγο. Διατάσεις, γιόγκα ή ένας σύντομος περίπατος μπορούν να κάνουν διαφορά.
• Ακούστε μουσική που σας ανεβάζει. Η μουσική επηρεάζει άμεσα τα συναισθήματα.
• Αποφύγετε να «κολλήσετε» στην ανάλυση του ονείρου. Εστιάστε στο παρόν.
• Ασχοληθείτε με μικρές αισθητηριακές εμπειρίες, όπως ένα ζεστό ρόφημα ή ένα ευχάριστο άρωμα.
• Μην ξεκινάτε τη μέρα με οθόνες. Αντί για αυτό, γράψτε λίγες σκέψεις ή επικεντρωθείτε σε πράγματα για τα οποία νιώθετε ευγνωμοσύνη.

Μπορείτε να επηρεάσετε τα όνειρά σας;

Αν και δεν μπορούμε να ελέγξουμε πλήρως τα όνειρα, υπάρχουν τρόποι να προετοιμάσουμε το μυαλό πριν τον ύπνο.

Ψυχίατροι, ειδικοί σε θέματα ύπνου, αναφέρουν στο Health Line ότι η «πρόβα ονείρου», όπως αποκαλείται, μπορεί να βοηθήσει. Τι είναι όμως η «πρόβα ονείρου»; Πριν κοιμηθείτε, καταγράψτε ένα επαναλαμβανόμενο δυσάρεστο όνειρο και φανταστείτε μια πιο θετική εξέλιξη. Η επανάληψη αυτής της διαδικασίας μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να αλλάξει την κατάληξη του ονείρου.

Επίσης, το τι βλέπουμε πριν τον ύπνο φαίνεται να επηρεάζει τα όνειρα. Ελαφρύ, ευχάριστο και χιουμοριστικό περιεχόμενο μπορεί να συμβάλλει σε πιο θετική συναισθηματική κατάσταση.

Η καλή «υγιεινή ύπνου» παίζει επίσης σημαντικό ρόλο:

• περιορισμός καφεΐνης και αλκοόλ
• σταθερό ωράριο ύπνου
• συγκεκριμένη ρουτίνα πριν τον ύπνο

Τέλος, η ανάπτυξη της λεγόμενης «διαυγούς ονείρευσης» – δηλαδή της επίγνωσης ότι ονειρεύεστε – μπορεί να ενισχυθεί με την καταγραφή ονείρων. Με τον χρόνο, σύμφωνα με τους ειδικούς, αυτό βοηθά να αναγνωρίζετε πότε ονειρεύεστε και ενδεχομένως να επηρεάζετε την εξέλιξη του ονείρου.

Μια θεραπευτική προσέγγιση που χρησιμοποιείται είναι η επανεπεξεργασία εικόνων, όπου τα αρνητικά όνειρα «ξαναγράφονται» με ουδέτερο ή θετικό τέλος. Με συστηματική εξάσκηση, μπορεί να μειωθεί η συχνότητα και η ένταση των εφιαλτών.

Τα όνειρα δεν είναι απλώς τυχαίες εικόνες της νύχτας. Αποτελούν μέρος μιας βαθύτερης διαδικασίας επεξεργασίας συναισθημάτων. Και, όπως φαίνεται, μπορούν να επηρεάσουν περισσότερο απ’ όσο νομίζουμε τον τρόπο που ξεκινάμε τη μέρα μας.