Χάπι βελτιώνει την υπνική άπνοια κατά 50% – Τι έδειξε κλινική δοκιμή
Για πολλούς ανθρώπους με υπνική άπνοια, ο ύπνος με μια ογκώδη συσκευή υποβοήθησης της αναπνοής (συσκευή CPAP/μάσκα παροχής αέρα) αν και δεν είναι μια ευχάριστη συνθήκη, είναι αναγκαία. Ωστόσο, μια επαναστατική εναλλακτική φαίνεται να βρίσκεται στον ορίζοντα.
Σε κλινική δοκιμή φαρμάκου, οι συμμετέχοντες που έλαβαν την υψηλότερη ημερήσια δόση σουλτιάμης, μιας διαδεδομένης ουσίας για την επιληψία, παρουσίασαν σχεδόν 50% λιγότερες διακοπές στην αναπνοή κατά τη διάρκεια του ύπνου.
«Εργαζόμαστε πάνω σε αυτή τη θεραπευτική στρατηγική εδώ και πολύ καιρό και τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η υπνική άπνοια μπορεί πράγματι να επηρεαστεί φαρμακολογικά», δήλωσε ο Jan Hedner, ειδικός στην πνευμονολογία στο Πανεπιστήμιο του Γκέτεμποργκ στη Σουηδία.
«Είναι μια σημαντική ανακάλυψη και τώρα προσβλέπουμε σε μεγαλύτερες και μακροχρόνιες μελέτες, ώστε να διαπιστωθεί αν το αποτέλεσμα διατηρείται με την πάροδο του χρόνου και αν η θεραπεία είναι ασφαλής για ευρύτερες ομάδες ασθενών», πρόσθεσε.
Βελτίωση σε βασικούς δείκτες της υπνικής άπνοιας
Η υπνική άπνοια εμφανίζεται όταν οι ανώτεροι αεραγωγοί καταρρέουν ξαφνικά κατά τη διάρκεια του ύπνου. Αυτό οδηγεί σε παρεμπόδιση της αναπνοής, μειωμένη παροχή οξυγόνου στον οργανισμό και συχνές διακοπές του ύπνου.
Οι δείκτες που χρησιμοποιούνται για τη μέτρηση της υπνικής άπνοιας περιλαμβάνουν τις διακοπές στην αναπνοή (AHI3a και AHI4), τη μείωση των επιπέδων οξυγόνου στο αίμα (ODI) και τον μέσο κορεσμό οξυγόνου. Και οι τρεις αυτοί δείκτες παρουσίασαν βελτίωση με τη χορήγηση σουλτιάμης σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο (placebo), σύμφωνα με τη μελέτη.
Από τη CPAP στη σουλτιάμη
Οι συσκευές CPAP (Continuous Positive Airway Pressure) έχουν σχεδιαστεί ώστε να κρατούν τους ανώτερους αεραγωγούς ανοιχτούς καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας. Για πολλά χρόνια αποτελούν την πιο αποτελεσματική θεραπεία για τη βελτίωση του ύπνου ασθενών με υπνική άπνοια. Ωστόσο πρόκειται για μια άβολη συσκευή με σωλήνα και ο ύπνος με μάσκα προκαλεί σε πολλούς δυσφορία.
Ο Hedner και οι συνεργάτες του σημειώνουν πως υπάρχει «σαφής ανάγκη για μια αποτελεσματική και καλά ανεκτή θεραπεία» που να δρα άμεσα στους μηχανισμούς της νόσου.
Το αντισπασμωδικό φάρμακο σουλτιάμη (sultiame) συντέθηκε για πρώτη φορά τη δεκαετία του 1950 και σήμερα χρησιμοποιείται για τη θεραπεία μερικών επιληπτικών κρίσεων. Σε προκαταρκτική μελέτη το 2024, Ευρωπαίοι ερευνητές διαπίστωσαν ότι μπορεί να βελτιώσει τον μυϊκό τόνο των ανώτερων αεραγωγών και να σταθεροποιήσει τον έλεγχο της αναπνοής.
Με βάση αυτά τα αποτελέσματα, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Γκέτεμποργκ πραγματοποίησαν μια μεγάλη κλινική δοκιμή φάσης ΙΙ για να προσδιορίσουν την κατάλληλη δοσολογία για τη θεραπεία της υπνικής άπνοιας.
Τι έδειξε η έρευνα
Στη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό The Lancet, συμμετείχαν 240 ασθενείς, οι οποίοι χωρίστηκαν σε τέσσερις ομάδες. Η μία ομάδα λάμβανε καθημερινά placebo, ενώ οι υπόλοιπες τρεις λάμβαναν 100 mg, 200 mg ή 300 mg sultiame ημερησίως.
Οι συμμετέχοντες προέρχονταν από ιατρικά κέντρα πέντε ευρωπαϊκών χωρών – Βέλγιο, Τσεχία, Γαλλία, Γερμανία και Ισπανία – και όλοι είχαν διαγνωστεί με μέτρια έως σοβαρή αποφρακτική υπνική άπνοια.
Όσοι έπαιρναν οποιαδήποτε δόση sultiame μία ώρα πριν τον ύπνο παρουσίασαν λιγότερες διαταραχές στην αναπνοή, καλύτερη οξυγόνωση κατά τη διάρκεια της νύχτας και μειωμένη υπνηλία μέσα στην ημέρα σε σύγκριση με την ομάδα του placebo.
Τα μεγαλύτερα οφέλη καταγράφηκαν στους ασθενείς που έλαβαν τις δύο υψηλότερες δόσεις. Σύμφωνα με τους ερευνητές, δόσεις 200 mg ή 300 mg μείωσαν τη σοβαρότητα της υπνικής άπνοιας περίπου κατά 30% έως 50%.
Δεν εντοπίστηκαν κλινικά σημαντικά ζητήματα ασφάλειας. Ωστόσο, επειδή οι παρενέργειες αυξάνονται με τη δόση, οι ερευνητές θεωρούν ότι τα 200 mg αποτελούν την πιο ισορροπημένη επιλογή. «Τα ευρήματα αυτά εισάγουν μια νέα φαρμακοθεραπεία για ασθενείς με διαταραχές αναπνοής στον ύπνο», τονίζουν ο Hedner και οι συνεργάτες του.
Συχνή πάθηση, λίγες θεραπείες
Η υπνική άπνοια εκτιμάται ότι επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως και συνδέεται με πολλές αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία, όπως γνωστικά προβλήματα, καρδιαγγειακές παθήσεις και διαταραχές στην ινσουλίνη.
Ορισμένες μελέτες μάλιστα υποδηλώνουν ότι ο κίνδυνος εμφάνισης της πάθησης ενδέχεται να αυξηθεί σχεδόν κατά 50% τα επόμενα χρόνια.
Ωστόσο, οι διαθέσιμες θεραπείες παραμένουν περιορισμένες. Ένα φάρμακο που θα μπορούσε να αντιμετωπίσει τις βασικές αιτίες της υπνικής άπνοιας θα αποτελούσε σημαντική προσθήκη στις υπάρχουσες θεραπείες, με τη δυνατότητα να κάνει τις λύσεις πιο οικονομικές, πιο προσβάσιμες και πιο άνετες για τους ασθενείς σε όλο τον κόσμο.