Πώς αλλοιώνεται η αίσθηση της βαρύτητας μετά την παραμονή στο Διάστημα – Η έρευνα που έγινε σε αστροναύτες
Όταν οι αστροναύτες επιστρέφουν στη Γη, η επαναπροσαρμογή στη βαρύτητα δεν είναι άμεση. Χρειάζεται χρόνος για να «θυμηθεί» το σώμα και ο εγκέφαλος πώς λειτουργεί σε ένα περιβάλλον όπου τα αντικείμενα έχουν βάρος και πέφτουν.
Βίντεο της NASA που είχε γίνει viral έδειχνε τον αστροναύτη, Tom Marshburn, να δυσκολεύεται να συνηθίσει το γεγονός πως ένα ποτήρι και ένα στυλό δεν αιωρούνται στη Γη. Αν και το βίντεο ήταν σατιρικό, δεν απέχει πολύ από την πραγματικότητα που βιώνουν οι αστροναύτες μετά από μακρά παραμονή στο Διάστημα.
Μια νέα επιστημονική μελέτη, που διήρκεσε σχεδόν 20 χρόνια, εξέτασε πώς αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο οι αστροναύτες πιάνουν και μετακινούν αντικείμενα σε συνθήκες μικροβαρύτητας σε σύγκριση με τη Γη.
Οι ερευνητές από το Καθολικό Πανεπιστήμιο της Λουβέν στο Βέλγιο και το Βασκικό Ίδρυμα Επιστημών στην Ισπανία μελέτησαν 11 αστροναύτες (δύο γυναίκες και εννέα άνδρες), οι οποίοι παρέμειναν για τουλάχιστον πέντε μήνες στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό.
Πώς έγινε και τι έδειξε η έρευνα
Στη Γη, ο βασικός λόγος που κρατάμε ένα αντικείμενο είναι για να μην πέσει. Στο Διάστημα όμως, όπου δεν υπάρχει βαρύτητα, τα αντικείμενα δεν πέφτουν ακόμη κι αν τα αφήσουμε. Εκεί, το κράτημα χρησιμεύει κυρίως για τη μετακίνησή τους και όχι για τη στήριξή τους.
Για να μελετήσουν αυτή τη διαφορά, οι αστροναύτες εκτέλεσαν μια σειρά από πειράματα πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την αποστολή τους. Στην πρώτη δοκιμή κρατούσαν ένα αντικείμενο ανάμεσα στον αντίχειρα και τον δείκτη και κινούσαν το χέρι τους πάνω-κάτω, μερικές φορές ακολουθώντας έναν ρυθμό. Στη δεύτερη, το αντικείμενο ήταν στερεωμένο και οι συμμετέχοντες το έπιαναν και μετακινούσαν το κράτημά τους κατά μήκος του.
Μέσα από αυτές τις δοκιμές, οι επιστήμονες μέτρησαν τη δύναμη που απαιτείται για να κρατηθεί ένα αντικείμενο χωρίς να γλιστρήσει. Διαπιστώθηκε ότι στο Διάστημα οι κινήσεις των χεριών ήταν πιο αργές (εκτός αν υπήρχε εξωτερικός ρυθμός) και πιο συμμετρικές. Δηλαδή, η δύναμη που χρησιμοποιούσαν για να σηκώσουν ή να κατεβάσουν ένα αντικείμενο ήταν σχεδόν ίδια.
Ωστόσο, ακόμη και μετά από μήνες σε τροχιά, οι αστροναύτες δεν είχαν προσαρμοστεί πλήρως. Συνέχιζαν να ασκούν μεγαλύτερη δύναμη απ’ όση χρειαζόταν, σαν να περίμεναν ότι θα πρέπει να «παλέψουν» με τη βαρύτητα. Με άλλα λόγια, ο ανθρώπινος εγκέφαλος συνέχιζε να λειτουργεί με βάση εμπειρίες από τη Γη.
Η επιστροφή στη Γη αποκάλυψε ακόμη πιο καθαρά αυτή την αλλαγή. Αν και το σώμα προσαρμόστηκε σχετικά γρήγορα, ο εγκέφαλος εξακολουθούσε να κάνει λάθος εκτιμήσεις. Μάλιστα, κάποιοι αστροναύτες ανέφεραν ότι τα αντικείμενα τους φαίνονταν πιο βαριά απ’ ό,τι περίμεναν.
Οι κινήσεις τους επανήλθαν στο φυσιολογικό μοτίβο της Γης, όπου απαιτείται περισσότερη δύναμη για να σηκωθεί ένα αντικείμενο απ’ ό,τι για να κατέβει, μέσα σε μία ημέρα. Παρ’ όλα αυτά, η νοητική προσαρμογή δεν ήταν πλήρης.
Ο εγκέφαλος λειτουργεί… «προβλεπτικά»
Οι ερευνητές εξηγούν ότι αυτή η αργή και ατελής μετάβαση μεταξύ διαφορετικών περιβαλλόντων βαρύτητας δείχνει πως ο εγκέφαλος λειτουργεί προβλεπτικά. Δηλαδή, βασίζεται σε προηγούμενη εμπειρία για να υπολογίσει τι θα συμβεί, ακόμη κι αν οι συνθήκες έχουν αλλάξει.
Η μελέτη, δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό The Journal of Neuroscience, φωτίζει μια λιγότερο γνωστή πλευρά της ζωής στο Διάστημα: το πόσο βαθιά είναι «χαραγμένη» η εμπειρία της βαρύτητας στον ανθρώπινο οργανισμό.