5 συνηθισμένα αντικείμενα της κουζίνας που μπορούν να σας αρρωστήσουν – Και τι να κάνετε

Η καθαριότητα της κουζίνας αποτελεί για τα περισσότερα νοικοκυριά αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα. Απολύμανση επιφανειών, σχολαστικό πλύσιμο σκευών, σωστή συντήρηση τροφίμων στο ψυγείο, όλα εντάσσονται στη ρουτίνα πρόληψης τροφιμογενών λοιμώξεων.

Ωστόσο, πέρα από τα προφανή, ορισμένα καθημερινά αντικείμενα που χρησιμοποιούνται σχεδόν μηχανικά μπορεί να λειτουργούν ως «αόρατες» πηγές επιβάρυνσης: είτε μέσω απελευθέρωσης μικροπλαστικών και χημικών σωματιδίων είτε μέσω συσσώρευσης και μετάδοσης βακτηρίων.

Η Chamali Kodikara, πρόεδρος του Τμήματος Ασφάλειας και Διαχείρισης Ποιότητας Τροφίμων στο Institute of Food Technologists, εξηγεί ποια εργαλεία χρειάζονται προσοχή, τι δείχνουν οι σχετικές μελέτες και ποιες είναι οι πρακτικές, ασφαλέστερες εναλλακτικές.

Κατεστραμμένα αντικολλητικά σκεύη: Όταν η φθορά μεταφέρεται στο πιάτο

Τα αντικολλητικά σκεύη θεωρούνται γενικά ασφαλή όταν χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τις οδηγίες. Το πρόβλημα ξεκινά όταν η επιφάνειά τους εμφανίζει γρατσουνιές, ξεφλούδισμα ή έχει αλλοιωθεί λόγω υπερθέρμανσης.

«Όταν οι αντικολλητικές επιστρώσεις γρατσουνίζονται ή υπερθερμαίνονται, μπορούν να υποβαθμιστούν, αυξάνοντας την πιθανότητα χημικής μετανάστευσης και απελευθέρωσης σωματιδίων», σημειώνει η Kodikara. Όπως υπογραμμίζει, έρευνες δείχνουν ότι η κακή χρήση (όπως η έκθεση σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες ή η χρήση μεταλλικών εργαλείων) επιταχύνει την αποσύνθεση της επικάλυψης, ιδιαίτερα σε υψηλές θερμοκρασίες.

Η υποβάθμιση αυτή μπορεί να οδηγήσει σε μεταφορά σωματιδίων στα τρόφιμα, ειδικά όταν το σκεύος χρησιμοποιείται για έντονο σοτάρισμα ή τηγάνισμα.

Ενδείξεις ότι ήρθε η ώρα για αντικατάσταση:

• Ορατές γρατσουνιές ή ξεφλούδισμα της επιφάνειας
• Απώλεια αντικολλητικής ιδιότητας
• Αλλαγή στην υφή ή στο χρώμα της επίστρωσης

Προτεινόμενες εναλλακτικές:

• Κεραμικά σκεύη
• Ανοξείδωτο ατσάλι
• Χυτοσίδηρος

Σε περίπτωση αγοράς νέου αντικολλητικού τηγανιού, συνιστάται η διατήρηση της θερμοκρασίας κάτω από 135°C ώστε να προστατεύεται η ακεραιότητα της επικάλυψης.

Πλαστικά δοχεία αποθήκευσης: Η αθόρυβη έκθεση σε μικροπλαστικά

Τα πλαστικά δοχεία αποτελούν βασικό εργαλείο αποθήκευσης και μεταφοράς τροφίμων. Όμως, μελέτες έχουν καταδείξει ότι μπορούν να απελευθερώσουν εκατομμύρια ή ακόμη και δισεκατομμύρια μικροπλαστικά και νανοπλαστικά σωματίδια στα τρόφιμα, ιδιαίτερα όταν εκτίθενται σε θερμότητα.

«Η επαναλαμβανόμενη θέρμανση, ο φούρνος μικροκυμάτων ή η μακροχρόνια χρήση πλαστικών υλικών που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα μπορεί να αυξήσει τη μετανάστευση προσθέτων ή προϊόντων αποικοδόμησης, ειδικά όταν εμπλέκονται θερμότητα και λίπος», εξηγεί η Kodikara.

Η θερμότητα επιταχύνει τη διαδικασία, αλλά η ειδικός τονίζει ότι ακόμη και η μακροχρόνια αποθήκευση σε θερμοκρασία δωματίου ή στο ψυγείο μπορεί να συμβάλει στην έκθεση.

Ποια δοχεία πρέπει να απορρίπτονται:

• Παραμορφωμένα από θερμότητα
• Ραγισμένα ή αποχρωματισμένα
• Όσα έχουν χρησιμοποιηθεί επανειλημμένα για ζέσταμα

Ασφαλέστερες επιλογές:

• Γυάλινα δοχεία
• Ανοξείδωτα δοχεία
• Δοχεία από σιλικόνη τροφίμων

Οι εναλλακτικές αυτές θεωρούνται καταλληλότερες για επαναθέρμανση και μακροχρόνια αποθήκευση.

Φθαρμένες σανίδες κοπής: Δεξαμενές παθογόνων

Οι σανίδες κοπής, πλαστικές ή ξύλινες, υπόκεινται σε καθημερινή μηχανική φθορά. Έρευνες έχουν δείξει ότι οι πλαστικές σανίδες μπορούν να απελευθερώνουν μικροπλαστικά σε τρόφιμα όπως κρέας, ψάρια και λαχανικά όσο φθείρονται.

Ταυτόχρονα, οι βαθιές αυλακώσεις (είτε σε πλαστικό είτε σε ξύλο) δημιουργούν ιδανικά καταφύγια για βακτήρια.

«Οι βαθιές κοπές και αυλακώσεις μπορούν να φιλοξενήσουν βακτήρια και να δυσκολέψουν τον σχολαστικό καθαρισμό», επισημαίνει η Kodikara. «Έρευνες δείχνουν ότι αυτές οι επιφάνειες μπορούν να λειτουργήσουν ως δεξαμενές παθογόνων, αυξάνοντας τον κίνδυνο διασταυρούμενης μόλυνσης μεταξύ ωμών και έτοιμων προς κατανάλωση τροφίμων».

Η διασταυρούμενη μόλυνση αποτελεί έναν από τους βασικότερους μηχανισμούς μετάδοσης τροφιμογενών ασθενειών.

Σημάδια αντικατάστασης:

• Βαθιές χαρακιές
• Επίμονες οσμές μετά τον καθαρισμό
• Ορατή φθορά επιφάνειας

Μέτρα πρόληψης:

• Χρήση ξεχωριστών σανίδων για ωμά κρέατα/θαλασσινά και για λαχανικά ή έτοιμα τρόφιμα
• Σχολαστικό πλύσιμο και απολύμανση μεταξύ χρήσεων

Σφουγγάρια κουζίνας: Μικροβιακό «θερμοκήπιο»

Παρά τη συχνή χρήση τους για καθαρισμό, τα σφουγγάρια κουζίνας μπορούν να φιλοξενούν επικίνδυνα βακτήρια. Έρευνες δείχνουν ότι παθογόνα όπως η σαλμονέλα μπορούν να επιβιώσουν για περισσότερο από μία εβδομάδα σε επαναχρησιμοποιούμενα σφουγγάρια.

«Η ζεστή, υγρή δομή τους προάγει την ταχεία μικροβιακή ανάπτυξη και τη μεταφορά βακτηρίων σε χέρια, πιάτα και επιφάνειες», εξηγεί η Kodikara.

Η καθημερινή υγρασία και τα υπολείμματα τροφών δημιουργούν ιδανικές συνθήκες πολλαπλασιασμού μικροοργανισμών.

Σύσταση ειδικού:

• Καθημερινή απολύμανση
• Αντικατάσταση τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα

Πανάκια κουζίνας: Ο κίνδυνος της επαναλαμβανόμενης χρήσης

Τα πανάκια κουζίνας συχνά χρησιμοποιούνται για πολλαπλές επιφάνειες, από πάγκους μέχρι σκεύη. Όταν όμως δεν πλένονται σωστά ή αποθηκεύονται υγρά, ενισχύεται ο μικροβιακός κίνδυνος.

«Πλύνετε συχνά τα πανιά σε υψηλές θερμοκρασίες και επιλέξτε εργαλεία που στεγνώνουν γρήγορα για να περιορίσετε την ανάπτυξη βακτηρίων», συστήνει η Kodikara.

Η καλή πρακτική περιλαμβάνει:

• Στύψιμο μετά από κάθε χρήση
• Κρέμασμα για πλήρη στέγνωμα στον αέρα
• Συχνό πλύσιμο σε υψηλή θερμοκρασία

Το συμπέρασμα των ειδικών: Πρόληψη μέσα από σωστή συντήρηση

Η απάντηση δεν είναι η πλήρης απομάκρυνση αυτών των αντικειμένων από την κουζίνα. Η έμφαση πρέπει να δοθεί στη σωστή χρήση, τη συστηματική αντικατάσταση και την επιλογή ανθεκτικότερων υλικών όπου είναι εφικτό.

Η έγκαιρη αντικατάσταση φθαρμένων σκευών, η μετάβαση από το πλαστικό στο γυαλί όπου είναι δυνατόν και η τακτική απολύμανση υφασμάτινων και σπογγωδών εργαλείων μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο έκθεσης σε μικροπλαστικά και παθογόνα.

Στην κουζίνα, η υγιεινή δεν κρίνεται μόνο από το πόσο συχνά καθαρίζουμε, αλλά και από το πόσο προσεκτικά αξιολογούμε την κατάσταση των εργαλείων που χρησιμοποιούμε καθημερινά.