Σαν σήμερα 22 Ιουνίου: Ο Γαλιλαίος αρνείται δημόσια ότι η Γη κινείται γύρω από τον Ήλιο – «Κι όμως κινείται»
Στις 22 Ιουνίου 1633, στη Ρώμη, γράφτηκε μια από τις πιο εμβληματικές σελίδες στην ιστορία της επιστήμης. Ο Γαλιλαίος Γαλιλέι, γονατισμένος ενώπιον της Ρωμαϊκής Ιεράς Εξέτασης, υποχρεώθηκε να αποκηρύξει δημόσια το κοπερνίκειο σύστημα και να αρνηθεί ότι η Γη κινείται γύρω από τον Ήλιο.
Το χρονικό της σύγκρουσης
Ο κορυφαίος Ιταλός αστρονόμος και φυσικός είχε μπει στο στόχαστρο της Εκκλησίας έναν χρόνο νωρίτερα, το 1632, με την έκδοση του έργου του «Διάλογος περί των δύο κυριότερων συστημάτων του κόσμου». Στο βιβλίο αυτό, ο Γαλιλαίος αντιπαρέβαλλε με ευφυή (και συχνά ειρωνικό) τρόπο το παραδοσιακό γεωκεντρικό μοντέλο με την ηλιοκεντρική θεωρία του Κοπέρνικου.
Το Ιεροδικείο τον έκρινε «ένοχο για έντονη υποψία αίρεσης». Για την Καθολική Εκκλησία της εποχής, η θέση ότι ο Ήλιος παραμένει ακίνητος στο κέντρο του σύμπαντος ερχόταν σε ευθεία σύγκρουση με την επίσημη ερμηνεία των Αγίων Γραφών. Υπό την απειλή βασανιστηρίων, ο Γαλιλαίος δήλωσε ότι «αποστρέφεται και καταριέται» τις ίδιες του τις ανακαλύψεις.
Η ποινή και τα τελευταία χρόνια
Αν και η αρχική απόφαση προέβλεπε φυλάκιση, η ποινή του μετατράπηκε σχεδόν αμέσως σε ισόβιο κατ’ οίκον περιορισμό. Ο Γαλιλαίος πέρασε τα τελευταία χρόνια της ζωής του απομονωμένος στη βίλα του στο Αρτσέτρι, κοντά στη Φλωρεντία. Παρά τους περιορισμούς και την προχωρημένη ηλικία του, δεν σταμάτησε να εργάζεται, θέτοντας εκεί τα θεμέλια της σύγχρονης μηχανικής.
Πέρα από τον Μύθο
Αν και η δίκη του Γαλιλαίου έχει μείνει στην ιστορία ως η απόλυτη μάχη ανάμεσα στην «επιστήμη και τη θρησκεία», η πραγματικότητα ήταν πιο περίπλοκη. Δεν επρόκειτο απλώς για μια ιδεολογική κόντρα, αλλά για ένα παιχνίδι πολιτικής ισχύος, θεολογικών ισορροπιών και προσωπικών εγωισμών. Επιπλέον, ο Γαλιλαίος είχε παραβιάσει μια ρητή εντολή που του είχε δοθεί το 1616: να μην υπερασπίζεται τον ηλιοκεντρισμό ως αποδεδειγμένη αλήθεια, αλλά μόνο ως υποθετικό μαθηματικό μοντέλο.
«Κι όμως κινείται»
Ο λαϊκός θρύλος θέλει τον Γαλιλαίο, αμέσως μετά την καταδίκη του, να χτυπά το πόδι του στο έδαφος και να ψιθυρίζει τη διάσημη φράση: «Eppur si muove» (Κι όμως κινείται). Αν και η φράση αυτή αποτυπώνει τέλεια το πνεύμα της επιστημονικής αλήθειας που δεν λυγίζει μπροστά στα δόγματα, δεν υπάρχει καμία σύγχρονη ιστορική πηγή που να επιβεβαιώνει ότι ειπώθηκε ποτέ μέσα στην αίθουσα του δικαστηρίου.
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
168 π.Χ.: Διεξάγεται η Μάχη της Πύδνας, που θέτει τέλος στον Γ’ Μακεδονικό Πόλεμο. Οι Ρωμαίοι, υπό τον Λούκιο Αιμίλιο Παύλο, συντρίβουν τις δυνάμεις του βασιλιά Περσέα, ανοίγοντας τον δρόμο για την υποδούλωση της Ελλάδας στη Ρώμη.
431: Αρχίζει στην Έφεσο η Γ΄ Οικουμενική Σύνοδος, μία από τις σημαντικότερες συνόδους της πρώιμης χριστιανικής Εκκλησίας. Η Σύνοδος καταδικάζει τη διδασκαλία του Νεστόριου και επιβεβαιώνει τον τίτλο της Παναγίας ως Θεοτόκου. Οι αποφάσεις της επηρέασαν καθοριστικά τη διαμόρφωση του χριστιανικού δόγματος.
813: Οι Βούλγαροι του Κρούμου νικούν τους Βυζαντινούς στη μάχη της Βερσινικίας κοντά στην Αδριανούπολη, προκαλώντας την παραίτηση του αυτοκράτορα Μιχαήλ Α’ και την άνοδο του Λέοντα Ε΄.
1622: Εμφανίζεται για πρώτη φορά ο όρος «προπαγάνδα», σε εγκύκλιο του Πάπα Γρηγορίου ΙΕ’, με τίτλο De Propaganda Fide, που ιδρύει ειδική εκκλησιαστική επιτροπή για τη διάδοση της καθολικής πίστης. Η λέξη θα αποκτήσει σταδιακά πολιτική και ιδεολογική φόρτιση, σηματοδοτώντας στους επόμενους αιώνες τη συστηματική χειραγώγηση της κοινής γνώμης.
1633: Ο Γαλιλαίος Γαλιλέι εξαναγκάζεται από το Ιεροδικείο της Ρώμης να αποκηρύξει δημόσια την ηλιοκεντρική θεωρία του, που υποστήριζε πως η Γη κινείται γύρω από τον Ήλιο. Η στιγμή αυτή αποτελεί μια από τις πιο εμβληματικές συγκρούσεις ανάμεσα στην επιστήμη και την πίστη, σηματοδοτώντας τον φόβο της Εκκλησίας απέναντι στην επιστημονική αλήθεια.
1898: Γεννιέται ο Έριχ Μαρία Ρεμάρκ, συγγραφέας του εμβληματικού «Ουδέν νεώτερον από το δυτικό μέτωπο», ενός από τα σημαντικότερα αντιπολεμικά έργα του 20ού αιώνα.
1940: Η Γαλλία υπογράφει ανακωχή με τη ναζιστική Γερμανία, μετά τη γερμανική εισβολή και την κατάρρευση του μετώπου. Η τελετή πραγματοποιείται στο δάσος της Κομπιέν, στο ίδιο σιδηροδρομικό βαγόνι όπου είχε υπογραφεί η γερμανική ανακωχή του 1918. Η επιλογή του χώρου είχε έντονο συμβολισμό για το ναζιστικό καθεστώς.
1941: Η ναζιστική Γερμανία εξαπολύει την Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα, εισβάλλοντας στη Σοβιετική Ένωση. Η επίθεση ανοίγει το Ανατολικό Μέτωπο, όπου θα διεξαχθούν μερικές από τις φονικότερες μάχες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η αποτυχία των γερμανικών δυνάμεων να καταβάλουν τη Σοβιετική Ένωση θα αποδειχθεί καθοριστική για την εξέλιξη του πολέμου.
1963: Δίνεται στη δημοσιότητα το πόρισμα του Αρείου Πάγου για τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη, με ξεκάθαρη αναφορά στην εμπλοκή της αστυνομίας και κρατικών μηχανισμών.
1973: Η Τζένη Καρέζη και ο Κώστας Καζάκος ανεβάζουν στο θέατρο «Αθήναιον» το «Μεγάλο μας τσίρκο» του Ιάκωβου Καμπανέλλη, σε μια εμβληματική παράσταση αντίστασης στη Χούντα.
1986: Ο Ντιέγκο Μαραντόνα πετυχαίνει «Το χέρι του Θεού» και το «γκολ του αιώνα» στο Αργεντινή–Αγγλία (2-1), σε ένα από τα πιο μυθικά παιχνίδια του Παγκοσμίου Κυπέλλου.
1992: Ξεκινά στον Βόλο η δίκη για τον φόνο του καθηγητή Νίκου Τεμπονέρα, με κατηγορούμενο τον Γιάννη Καλαμπόκα, στέλεχος της ΟΝΝΕΔ. Η υπόθεση σοκάρει το πανελλήνιο και αναδεικνύει τις πολιτικές εντάσεις της εποχής.
2001: Κυκλοφορεί στις ΗΠΑ η πρώτη ταινία «The Fast and the Furious», εγκαινιάζοντας ένα από τα πιο εμπορικά κινηματογραφικά franchise του 21ου αιώνα.
2009: Η εταιρεία Kodak ανακοινώνει ότι σταματά τις πωλήσεις του έγχρωμου φωτογραφικού φιλμ, έπειτα από 74 χρόνια, σηματοδοτώντας το τέλος μιας εποχής για την αναλογική φωτογραφία.
2010: Ο πρόεδρος της Alpha Bank, Γιάννης Κωστόπουλος, δηλώνει πως η Ελλάδα θα βγει σύντομα από την κρίση, προκαλώντας αντιδράσεις εν μέσω της οικονομικής κατάρρευσης της εποχής.
2011: Συλλαμβάνεται στην Καλιφόρνια ο διαβόητος βαρώνος της μαφίας της Βοστώνης, Τζέιμς «Whitey» Bulger, έπειτα από 16 χρόνια φυγοδικίας.
2021: Η UNESCO προτείνει να χαρακτηριστεί το Μεγάλο Κοραλλιογενές Φράγμα της Αυστραλίας ως «σε κίνδυνο», λόγω της κλιματικής κρίσης, προκαλώντας πολιτική αντιπαράθεση διεθνώς.
Γεννήσεις
1837 – Ερνστ Τσίλερ, Γερμανός αρχιτέκτονας, που συνέδεσε το όνομά του με την αρχιτεκτονική φυσιογνωμία της νεότερης Αθήνας. Σχεδίασε εμβληματικά κτίρια όπως το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, το Ζάππειο και την Εθνική Λυρική Σκηνή, συμβάλλοντας καθοριστικά στον νεοκλασικό χαρακτήρα της πρωτεύουσας.
1949 – Μέριλ Στριπ, Αμερικανίδα ηθοποιός, θεωρείται μία από τις κορυφαίες ερμηνεύτριες όλων των εποχών, με 3 Όσκαρ και 21 υποψηφιότητες. Ξεχωρίζει για τη μεταμορφωτική της ικανότητα και τη γκάμα ρόλων σε ταινίες όπως «Sophie’s Choice», «The Devil Wears Prada» και «Kramer vs. Kramer».
1965 – Ναταλία Γερμανού, Ελληνίδα δημοσιογράφος και στιχουργός, με μακρά πορεία στην τηλεόραση ως παρουσιάστρια ψυχαγωγικών εκπομπών. Παράλληλα, έχει υπογράψει στίχους σε μεγάλες επιτυχίες της ελληνικής δισκογραφίας, συνεργαζόμενη με κορυφαίους καλλιτέχνες του λαϊκού και ποπ ρεπερτορίου.
1985 – Σοφοκλής Σχορτσιανίτης, Έλληνας καλαθοσφαιριστής, γνωστός με το παρατσούκλι “Baby Shaq” χάρη στο επιβλητικό του παρουσιαστικό και το στυλ παιχνιδιού του κοντά στο καλάθι. Αγωνίστηκε σε κορυφαίες ελληνικές ομάδες όπως ο Παναθηναϊκός και ο Ολυμπιακός, κατακτώντας πολλαπλούς τίτλους και συμμετέχοντας στην εθνική ομάδα της Ελλάδας.
Θάνατοι
1969 – Τζούντι Γκάρλαντ, Αμερικανίδα ηθοποιός, αθάνατη στον ρόλο της Ντόροθι στο «Ο Μάγος του Οζ», θρύλος του κλασικού Χόλιγουντ με χαρακτηριστική φωνή και συγκλονιστικές ερμηνείες, αλλά και μια ταραγμένη προσωπική ζωή που συγκίνησε γενιές θεατών.
Εορτολόγιο
Ευσέβιος, Ευσεβία
Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι
Παγκόσμια Ημέρα Σκαραβαίου
Παγκόσμια Ημέρα Τροπικών Δασών