Ψευτογιατροί και «θεραπείες-θαύματα»: Δρ. Σωτήρης Τσιούμας – Οι γκρίζες ζώνες της Αισθητικής Ιατρικής
Πίσω από τις φωτογραφίες του «πριν και μετά», τις υποσχέσεις ανανέωσης και μια αγορά που μεγαλώνει, υπάρχει ένα πολύ σοβαρό ερώτημα:
Ποιος έχει πραγματικά τη γνώση και την εκπαίδευση να βάλει μια βελόνα στο πρόσωπό μας και ποιος μας προστατεύει όταν κάτι πάει στραβά;
Αυτό το ερώτημα βρίσκεται στην καρδιά της συζήτησης με τον χειρουργό οφθαλμίατρο, με εξειδίκευση στην οφθαλμοπλαστική στο Νοσοκομείο «Άγιος Σάββας», Σωτήρη Τσιούμα, πρόεδρο του Επιστημονικού Σωματείου Αισθητικής Ιατρικής Μη Χειρουργικής, στο νέο vidcast Υγείας του Newsbeast της σειράς «Από το Α ως το Ω3».
Και πολύ γρήγορα η συζήτηση φεύγει από την «ομορφιά» και περνά στην ουσία: εκπαίδευση, ειδικότητες, πιστοποιήσεις, ιατρική ευθύνη, χώροι στους οποίους πραγματοποιούνται επεμβάσεις και ένα θεσμικό τοπίο που εξακολουθεί να προκαλεί έντονη αντιπαράθεση.
«Η αισθητική ιατρική γίνεται μόνο από γιατρό»
Ο Δρ. Τσιούμας επιχειρεί εξαρχής να κάνει έναν βασικό διαχωρισμό: άλλο αισθητική και άλλο Αισθητική Ιατρική.
Όπως υποστηρίζει, η δεύτερη αποτελεί ιατρικό πεδίο και οι πράξεις της πρέπει να πραγματοποιούνται από γιατρούς με την κατάλληλη εκπαίδευση. Επισημαίνει μάλιστα ότι η Αισθητική Ιατρική δεν αποτελεί αυτοτελή αναγνωρισμένη ιατρική ειδικότητα ούτε στην Ελλάδα ούτε, όπως αναφέρει, στο εξωτερικό, όπου υπάρχουν εκπαιδευτικά προγράμματα και εξειδικεύσεις.
Και εδώ αρχίζει ένα από τα δυσκολότερα ζητήματα της συζήτησης: Τι σημαίνει στην πράξη «εκπαιδευμένος γιατρός»;
Σύμφωνα με τις Ευρωπαϊκές Κατευθυντήριες οδηγίες, δεν αρκεί ένα διήμερο workshop ή ένα πιστοποιητικό ενός σεμιναρίου κρεμασμένο στον τοίχο. Μιλά για ουσιαστική θεωρητική και πρακτική εκπαίδευση, ανατομία, φυσιολογία και κυρίως, γνώση της αντιμετώπισης των επιπλοκών.
Γιατί, όπως προειδοποιεί, πίσω από μια φαινομενικά απλή ένεση μπορεί να κρύβεται μια πραγματική ιατρική επείγουσα κατάσταση.
Από μια ένεση μέχρι νέκρωση ή τύφλωση
Το υαλουρονικό έχει ταυτιστεί τόσο πολύ με την καθημερινή αισθητική παρέμβαση ώστε εύκολα μπορεί κάποιος να ξεχάσει ότι πρόκειται για ιατρική πράξη. Ο Δρ. Τσιούμας είναι ιδιαίτερα κατηγορηματικός ως προς τον κίνδυνο.
Μια έγχυση μπορεί, όπως εξηγεί, να προκαλέσει σοβαρές αγγειακές επιπλοκές, ακόμη και νέκρωση ιστών ή απώλεια όρασης. Το κρίσιμο, επομένως, δεν είναι μόνο αν κάποιος γνωρίζει πώς να κάνει την ένεση. Είναι αν γνωρίζει τι πρέπει να κάνει στα επόμενα λεπτά όταν κάτι πάει στραβά.
«Μπορεί να είναι και τίποτα, αλλά μπορεί μοιραία, κυρίως όταν κάνουμε υαλουρονικά, να κάνει τύφλωση, μπορεί να κάνει νέκρωση», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Η μεγάλη σύγκρουση: Ποιος δικαιούται να κάνει τι;
Ένα μεγάλο μέρος της συζήτησης αφορά τη διαμάχη γύρω από τις ειδικότητες και τις αισθητικές ιατρικές πράξεις.
Σε μια θεσμική διαδρομή που ξεκινά από το 2022 και φτάνει μέχρι τώρα, 14 Σωματεία ζητούν να γνωστοποιηθούν η επιστημονική και νομική βάση, ο εισηγητής και τα κριτήρια με τα οποία ελήφθησαν οι σχετικές αποφάσεις.
Ο ίδιος, πάντως, απορρίπτει τη λογική ενός «πολέμου» μεταξύ ιατρικών ειδικοτήτων και επιμένει ότι το κριτήριο πρέπει να είναι η αποδεδειγμένη εκπαίδευση και πρωτίστως η ασφάλεια του ασθενούς.
Όλα τα πτυχία στον τοίχο δεν σημαίνουν το ίδιο πράγμα
Ίσως ένα από τα πιο πρακτικά σημεία της συνέντευξης αφορά τον ίδιο τον πολίτη. Μπαίνεις σε ένα ιατρείο. Βλέπεις πτυχία και πιστοποιητικά στους τοίχους. Πώς γνωρίζεις τι πραγματικά σημαίνουν;
Ο Δρ. Τσιούμας κάνει μια κρίσιμη διάκριση ανάμεσα σε ένα πολυετές πρόγραμμα εκπαίδευσης με θεωρία, πρακτική, εξετάσεις και διπλωματική εργασία και σε ένα workshop μίας ή δύο ημερών. Και παραδέχεται ουσιαστικά το πρόβλημα: ο ασθενής συχνά δεν έχει τρόπο να γνωρίζει τη διαφορά.
Γι’ αυτό και θεωρεί ότι ο πολίτης πρέπει πλέον να ρωτά ευθέως τον γιατρό του όχι μόνο ποια είναι η ειδικότητά του, αλλά πού εκπαιδεύτηκε στη συγκεκριμένη πράξη, ποια είναι η εμπειρία του και ποια ακριβώς πιστοποίηση διαθέτει.
Η μεγάλη κόκκινη γραμμή: Τι επιτρέπεται να γίνεται μέσα σε ένα ιατρείο;
Η συζήτηση γίνεται ακόμη πιο σοβαρή όταν περνά από τις ενέσιμες θεραπείες στις βαρύτερες πράξεις. Ο Δρ. Τσιούμας βάζει σαφή διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στις μη χειρουργικές ή ελάχιστα επεμβατικές πράξεις και σε επεμβάσεις όπως η λιποαναρρόφηση ή ορισμένες πολύωρες μεταμοσχεύσεις μαλλιών.
«Δεν μπορώ να κάνω λιποαναρρόφηση μέσα στο ιατρείο μου. Δεν μπορώ να κάνω μεταμόσχευση μαλλιών μέσα στο ιατρείο μου. Δεν μπορώ να κάνω ένα πολύωρο χειρουργείο επτά ωρών μέσα στο ιατρείο», εξηγεί χαρακτηριστικά.
Το ευρωπαϊκό πρότυπο EN 16844, στο οποίο αναφέρεται στη συνέντευξη, αφορά συγκεκριμένα μη χειρουργικές αισθητικές ιατρικές θεραπείες (μεταξύ άλλων ενέσιμα απορροφήσιμα υλικά, βοτουλινική τοξίνη) και θέτει αρχές για την παροχή αυτών των υπηρεσιών.
Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο «ποιος γιατρός;». Είναι και «σε ποιον χώρο;»
Ποιος προστατεύει τελικά τον ασθενή;
Κάπου εδώ το θέμα ξεπερνά την Αισθητική Ιατρική. Αφορά ένα σύστημα μέσα στο οποίο ο πολίτης καλείται να αξιολογήσει ειδικότητες, μεταπτυχιακά, workshops, μηχανήματα, πιστοποιήσεις και χώρους, πράγματα για τα οποία, αντικειμενικά, δεν μπορεί να διαθέτει την επιστημονική γνώση.
Και τότε η ευθύνη δεν μπορεί να μεταφέρεται απλώς στον ασθενή με τη φράση «να προσέχει πού πηγαίνει».
Ποιος θεσμός τού εγγυάται ότι ο άνθρωπος απέναντί του είναι κατάλληλα εκπαιδευμένος; Ποιος ελέγχει τον χώρο; Ποιος ορίζει ποιες πράξεις μπορούν να γίνονται εκεί; Και ποιος παρεμβαίνει πριν υπάρξει μια καταστροφή και όχι αφού συμβεί;
Ο Δρ. Τσιούμας ζητά ένα σαφέστερο πλαίσιο που θα στηρίζεται, όπως αναφέρει, σε τρεις βασικούς άξονες: πιστοποιημένη εκπαίδευση, κατάλληλο χώρο για κάθε κατηγορία ιατρικής πράξης και ασφάλεια του ασθενούς.
Και αφήνει στο τέλος μια φράση που συμπυκνώνει ίσως ολόκληρη τη συζήτηση: «Η ειδικότητα δεν είναι λευκή επιταγή».
Γιατί τελικά το πραγματικό ερώτημα δεν είναι ποιος κερδίζει μια επαγγελματική διαμάχη. Είναι πολύ πιο απλό και πολύ πιο σοβαρό: Όταν παραδίδουμε το πρόσωπο και το σώμα μας στα χέρια ενός άλλου ανθρώπου, ποιος μας εγγυάται ότι είμαστε στα σωστά χέρια;