«Πού είναι τα καταραμένα;» – Με αυτά τα κόλπα θα θυμάστε πού βάζετε τα πράγματά σας

Πόσες φορές έχετε ψάξει πανικόβλητοι τα κλειδιά, το κινητό ή το πορτοφόλι σας; Κοιτάτε στο τραπέζι, στις τσέπες σας, στον καναπέ, και η ίδια σκέψη επαναλαμβάνεται: «Μα πριν λίγο τα είχα! Που δ@@@ τα έβαλα!». Μερικές φορές τελικά βρίσκονται μπροστά σας. Άλλες φορές είναι στο πιο απίθανο σημείο.

Το να χάνουμε πράγματα είναι μια από τις πιο συνηθισμένες μικρές ταλαιπωρίες της καθημερινότητας. Και όσο κι αν εκνευριζόμαστε, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχουμε κακή μνήμη.

Υπάρχουν απλές στρατηγικές που μπορούν να βοηθήσουν. Μικρά νοητικά «κόλπα» και συνήθειες που κάνουν τον εγκέφαλο να θυμάται πιο εύκολα πού βρίσκονται τα πράγματά σας. Αν τα εφαρμόσετε στην πράξη, οι στιγμές πανικού που ψάχνετε κάτι μπορεί να μειωθούν αισθητά.

Όταν ο εγκέφαλος «χάνει τη σύνδεση»

Ο Daniel L. Schacter, καθηγητής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Harvard και συγγραφέας του βιβλίου «The Seven Sins of Memory», εξηγεί στο Associated Press ότι το να χάνουμε πράγματα είναι κάτι που συμβαίνει σε όλους, άλλους περισσότερο και άλλους λιγότερο. Συχνά έχει να κάνει με τις συνθήκες της καθημερινότητας που τραβούν το μυαλό μας μακριά από τη στιγμή.

Υπάρχει «ένα πρόβλημα στη σύνδεση ανάμεσα στη μνήμη και την προσοχή». Αυτό, σύμφωνα με την έρευνα αλλά και την προσωπική εμπειρία πολλών ανθρώπων, ευθύνεται για πολλές περιπτώσεις κατά τις οποίες ξεχνάμε που αφήσαμε κάτι.

Η μνήμη λειτουργεί σε τρία στάδια: κωδικοποίηση, αποθήκευση και ανάκτηση. Ο Schacter παρομοιάζει την απώλεια των κλειδιών με έναν οδηγό που φτάνει στον προορισμό τους χωρίς να θυμάται καθόλου πώς έφτασε εκεί.

Και στις δύο περιπτώσεις, η πράξη δεν «καταγράφεται» σωστά στη μνήμη, επειδή το μυαλό είναι απασχολημένο με κάτι άλλο. Έτσι αργότερα γίνεται πολύ πιο δύσκολο να ανακαλέσουμε την πληροφορία. «Χρειάζεται λίγη νοητική προσπάθεια», σημειώνει ο Schacter και προσθέτει: «Τη στιγμή που συμβαίνει κάτι, πρέπει να εστιάσουμε την προσοχή μας».

Για τα πράγματα που χρησιμοποιείτε συχνά

Ένας τρόπος να μην χάνετε πράγματα είναι να μη χρειάζεται καν να θυμάστε πού τα αφήσατε. Δημιουργήστε μια σταθερή «ρουτίνα» για το σημείο που αφήνετε αντικείμενα, όπως το κινητό, το πορτοφόλι, τα κλειδιά κ.α. Όταν το εφαρμόζετε, ημέρα με την ημέρα, γίνεται σχεδόν αυτόματα – μηχανικά. Το ίδιο ισχύει και για την τοποθέτηση αντικείμενων όταν βρίσκεστε εκτός σπιτιού. Για παράδειγμα, βάζετε πάντα το ίδιο αντικείμενο στην ίδια τσέπη της τσάντας σας.

Αν κάποιος αρχίσει ξαφνικά να χάνει πράγματα πολύ πιο συχνά από πριν και αυτό συνοδεύεται και από άλλα προβλήματα μνήμης που επηρεάζουν την καθημερινή λειτουργία, τότε ίσως είναι καλή ιδέα να συμβουλευτεί γιατρό.

Για τα πράγματα που χρησιμοποιείτε σπάνια

Ο Mark McDaniel, που μελετά τη μνήμη και τη μάθηση εδώ και δεκαετίες, ομότιμος καθηγητής ψυχολογικών και εγκεφαλικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο Washington στο Σεντ Λούις, εξηγεί στο Associated Press ότι ο εγκέφαλος θυμάται καλύτερα όταν λαμβάνει περισσότερες πληροφορίες που μπορούν αργότερα να συνδεθούν μεταξύ τους. Στην έρευνα για τη μνήμη αυτό ονομάζεται «επεξεργασία» (elaboration).

Ένας απλός τρόπος να μη χάνετε αντικείμενα που δεν χρησιμοποιείτε συχνά αλλά ξεχνάτε εύκολα, όπως για παράδειγμα ένα καπέλο, είναι να λέτε δυνατά πού τα αφήνετε τη στιγμή που τα αφήνετε.

Η λεκτική διατύπωση βοηθά με δύο τρόπους: Πρώτον, σας αναγκάζει να δώσετε προσοχή εκείνη τη στιγμή και δεύτερον, δημιουργεί μια πιο πλούσια μνήμη που είναι ευκολότερο να ανακαλέσετε αργότερα. «Βοηθά να κωδικοποιηθεί καλύτερα η πληροφορία, επειδή σας κάνει να εστιάσετε», υπογραμμίζει ο McDaniel.

Όσο περισσότερες λεπτομέρειες έχει αυτή η διαδικασία, τόσο περισσότερες συνδέσεις δημιουργούνται στον εγκέφαλο και τόσο πιο εύκολο είναι να θυμηθείτε.

Μια πιο ακραία εκδοχή αυτής της τεχνικής είναι το λεγόμενο «παλάτι μνήμης», που χρησιμοποιούν οι διαγωνιζόμενοι σε πρωταθλήματα μνήμης. Για να θυμούνται σειρές αριθμών ή άλλες πληροφορίες, φαντάζονται ένα γνώριμο περιβάλλον, όπως ένα σπίτι ή μια διαδρομή, και τοποθετούν νοητά τις πληροφορίες σε συγκεκριμένα σημεία.

Για κάτι απλό, όπως ένα καπέλο, μπορείτε να κάνετε κάτι παρόμοιο: φανταστείτε το στο σημείο που το αφήσατε και συνδέστε το με έναν λόγο και μια συνέπεια. Για παράδειγμα: «Έβαλα το καπέλο κάτω από την καρέκλα για να μην λερωθεί στο τραπέζι, αλλά την προηγούμενη φορά το ξέχασα εκεί». Με αυτόν τον τρόπο υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να θυμηθείτε πού το αφήσατε.

Τελικά, μπορεί να μη σταματήσετε ποτέ να χάνετε πράγματα εντελώς. Όμως με τα παραπάνω απλά κόλπα, είναι πολύ πιο πιθανό την επόμενη φορά που θα αναρωτηθείτε «πού τα έβαλα πάλι;» να ξέρετε ακριβώς πού να κοιτάξετε.