Πόσο συχνά πηγαίνουν οι Έλληνες στον οδοντίατρο; Και τι μπορούν να κάνουν όσοι φοβούνται; Ένας οδοντίατρος εξηγεί

Η στοματική υγεία αποτελεί βασικό πυλώνα της συνολικής υγείας του ανθρώπου, ωστόσο για πολλούς Έλληνες η επίσκεψη στον οδοντίατρο εξακολουθεί να γίνεται κυρίως όταν εμφανιστεί κάποιο πρόβλημα. Πόσο συχνά επισκέπτονται οι Έλληνες τον οδοντίατρο; Πόσο επηρεάζουν το κόστος και ο φόβος την απόφαση για θεραπεία; Ποια είναι η σημασία της πρόληψης και από ποια ηλικία πρέπει να ξεκινά η φροντίδα των δοντιών; Ο οδοντίατρος-προσθετολόγος, ειδικευθείς στην Οδοντιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, Δημήτρης Ιγνατίου, μιλά στο Νewsbeast και απαντά σε αυτά και σε πολλά ακόμη ερωτήματα.

Πόσο συχνά επισκέπτονται οι Έλληνες τον οδοντίατρο σήμερα;

Μιλώντας σε ετήσια βάση, θα έλεγα ότι ένας μέσος όρος είναι περίπου μία φορά τον χρόνο. Αυτό σημαίνει ότι, εκτός από εκείνους που ανταποκρίνονται σε τακτικά προγράμματα επανελέγχου, οι οποίοι όμως δεν αποτελούν μεγάλο ποσοστό, οι περισσότεροι ασθενείς προσέρχονται στον οδοντίατρο όταν παρουσιαστεί κάποιο πρόβλημα, όταν υπάρχει ανάγκη. Γι’ αυτό και υπολογίζω τη μέση συχνότητα περίπου στη μία επίσκεψη τον χρόνο.

Η πρόληψη δεν αποτελεί πάντα προτεραιότητα για τους Έλληνες. Έχει αλλάξει αυτό τα τελευταία χρόνια;

Όσον αφορά το κομμάτι της πρόληψης, αυτό που παρατηρώ είναι ότι τα τελευταία χρόνια κυρίως οι νεότερες ηλικίες ασθενών δείχνουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον και αυτό είναι εξαιρετικά ενθαρρυντικό. Ακολουθούν πιο εύκολα ένα πρόγραμμα περιοδικών επανεξετάσεων, το οποίο εφαρμόζουμε πλέον οι περισσότεροι οδοντίατροι. Στόχος είναι να αντιμετωπίζονται τα προβλήματα πριν εμφανιστούν ή κατά το δυνατόν σε αρχόμενο στάδιο.

Παράλληλα, εξακολουθεί να υπάρχει ένα αρκετά μεγάλο ποσοστό ασθενών, ιδιαίτερα μεγαλύτερων ηλικιακών ομάδων, που προσέρχονται μόνο όταν παρουσιαστεί κάποια επείγουσα ανάγκη.

Έχει αλλάξει η συχνότητα των επισκέψεων σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια;

Θεωρώ πως ναι. Μετά την κρίση της πανδημίας του COVID, διαφαίνεται μια αλλαγή προς το καλύτερο, παρότι δυστυχώς δεν υπάρχουν πολλά οργανωμένα προγράμματα πρόληψης. Παρατηρώ όμως ότι αρκετοί ασθενείς, παρά τη φοβία που ενδεχομένως υπάρχει (και την οποία κατανοούμε) επισκέπτονται πιο τακτικά τον οδοντίατρο.

Είμαστε μία ιατρική ειδικότητα που ερχόμαστε σε άμεση επαφή με τον ασθενή. Ο ασθενής είναι αναγκασμένος να ανοίξει το στόμα του και ο γιατρός να επέμβει, κάτι που μπορεί να δημιουργεί φόβο, άγχος ή ακόμη και μικροβιοφοβία σε κάποιους. Παρ’ όλα αυτά, βλέπω μια βελτίωση στη συχνότητα των επισκέψεων.

Υπάρχουν διαφορές μεταξύ νεότερων και μεγαλύτερων ηλικιών;

Ναι. Όπως ανέφερα, οι νεότεροι ασθενείς είναι περισσότερο ευαισθητοποιημένοι στο κομμάτι της πρόληψης. Στις μεγαλύτερες ηλικίες υπάρχει ακόμη μια δυσκολία στην κατανόηση της ανάγκης για θεραπεία όταν δεν υπάρχει πόνος ή ενδεχόμενος κίνδυνος απώλειας δοντιών.

Ξέρετε, είναι σύνηθες ασθενείς να προσέρχονται για την αντιμετώπιση συγκεκριμένου προβλήματος και μετά την τυπική εξέταση να διαπιστώνουμε την ύπαρξη και άλλων προβλημάτων που χρήζουν θεραπείας, γεγονός που πολλοί ασθενείς δυσκολεύονται να το αποδεχθούν, ακριβώς επειδή δεν πονάνε. Παρότι, ως οφείλουμε, τους εξηγούμε ότι αν δεν αντιμετωπιστούν τώρα, το πρόβλημα αργότερα θα είναι μεγαλύτερο, εξακολουθεί να υπάρχει σε μια μεγάλη μερίδα, ιδιαίτερα του μεγαλύτερου ηλικιακά πληθυσμού, η νοοτροπία «θα πάω όταν πονέσω».

Με ποιες παθήσεις συνδέεται η στοματική υγεία;

Να ξεκαθαρίσω ότι η κακή στοματική υγεία δεν προκαλεί από μόνη της συστηματικές παθήσεις. Μπορεί όμως να επιβαρύνει την εξέλιξη προϋπάρχοντων παθήσεων, όπως καρδιαγγειακά ή αναπνευστικά προβλήματα, ιδιαίτερα σε ασθενείς με βεβαρημένο ιατρικό ιστορικό.

Μικρόβια από μια φλεγμονή στη στοματική κοιλότητα μπορούν να μεταφερθούν σε άλλα σημεία του οργανισμού μέσω της κυκλοφορίας του αίματος. Επιπλέον, η κακή στοματική υγεία μπορεί να προκαλέσει δυσάρεστες καταστάσεις όπως κακοσμία ή ξηροστομία.

Επηρεάζει το οικονομικό κόστος την απόφαση ενός ασθενή;

Θεωρώ πως σίγουρα την επηρεάζει. Η οδοντιατρική περίθαλψη απαιτεί συχνά περισσότερους πόρους σε σχέση με άλλες ιατρικές ειδικότητες, προκειμένου να ολοκληρωθεί μια θεραπεία. Πρόκειται γενικά για μια ακριβή ειδικότητα όσον αφορά το κόστος της περίθαλψης και αυτό λειτουργεί συχνά ως ανασταλτικός παράγοντας για πιο τακτικές επισκέψεις. Και εδώ έρχεται πάλι η έννοια της πρόληψης να μας υπενθυμίσει πόσο σημαντικό όφελος έχουμε, και όσον αφορά το οικονομικό κόστος, όταν την υιοθετούμε.

Παίζει ρόλο και η ασφαλιστική κάλυψη;

Σίγουρα. Υπάρχουν αρκετοί ασθενείς που ρωτούν αν μπορούν να καλυφθούν ασφαλιστικά ακόμη και για εξετάσεις ή ακτινογραφίες. Δυστυχώς είμαστε λίγο πίσω σε αυτό τον τομέα.

Μικρό ποσοστό ασθενών υπάγονται σε ταμεία που καλύπτουν ουσιαστικά την οδοντιατρική περίθαλψη και θεωρώ ότι θα έπρεπε να υπάρξει μεγαλύτερη μέριμνα. Βέβαια, η δυσκολία έγκειται και στο γεγονός ότι η οδοντιατρική θεραπεία, όπως προανέφερα, περιλαμβάνει υλικά, εργαστηριακές διαδικασίες και τυχόν συνεργασίες με άλλες επαγγελματικές ειδικότητες, που καθιστούν το ζήτημα της ασφαλιστικής κάλυψης πιο περίπλοκο.

Ο φόβος για τον οδοντίατρο υπάρχει ακόμη;

Ναι, θεωρώ ότι υπάρχει και πιθανότατα θα υπάρχει πάντα σε έναν βαθμό. Ακόμη και ασθενείς που δεν προσέρχονται για πρώτη φορά μου λένε: «ήρθε η ώρα να καθίσω στην οδοντιατρική καρέκλα, πώς θα τα καταφέρω;».

Είναι ένα στεγανό που έχει επικρατήσει στην πορεία του χρόνου, αφορά και βιώματα που μεταφέρονται από γενιά σε γενιά. Παίζει ρόλο και το γεγονός ότι η οδοντιατρική ειδικότητα είναι μια επεμβατική ειδικότητα. Ακόμη κι όταν δεν γίνεται κάποια θεραπεία, χρειάζεται να εξετάσουμε τη στοματική κοιλότητα, άρα να «εισβάλουμε» σε ένα μέρος του σώματος του ασθενή, κάτι που πολλοί δεν είναι έτοιμοι πνευματικά και ψυχολογικά να αποδεχτούν.

Πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί αυτή η φοβία;

Σήμερα υπάρχουν πολλοί τρόποι ώστε ο ασθενής να μην πονέσει και να μην ταλαιπωρηθεί. Υπάρχουν σύγχρονες μέθοδοι αναισθησίας και τεχνικές χαλάρωσης του ασθενή.

Ωστόσο, θεωρώ ότι το πιο σημαντικό κομμάτι είναι το ψυχολογικό. Η σωστή προετοιμασία, ο τρόπος προσέγγισης και η σχέση εμπιστοσύνης με τον οδοντίατρο παίζουν καθοριστικό ρόλο. Πολλοί ασθενείς έρχονται στην πρώτη επίσκεψη αρκετά αγχωμένοι, αλλά όταν διαπιστώσουν ότι η διαδικασία εξελίσσεται ομαλά, στις επόμενες επισκέψεις είναι πολύ πιο χαλαροί και εμπιστεύονται περισσότερο τον επαγγελματία υγείας.

Οι γονείς πηγαίνουν πλέον τα παιδιά τους πιο συχνά για προληπτικό έλεγχο;

Σε αυτόν τον τομέα είμαστε σε πολύ καλύτερο επίπεδο σε σχέση με το παρελθόν. Κρίνοντας και από τα δικά μου παιδικά χρόνια, σήμερα οι γονείς είναι πολύ πιο ευαισθητοποιημένοι και αυτό είναι ενθαρρυντικό.

Πολλοί γονείς με ρωτούν σε ποια ηλικία πρέπει να φέρουν το παιδί τους στον οδοντίατρο ή πότε πρέπει να εξεταστεί από άλλη οδοντιατρική ειδικότητα ή ορθοδοντικό. Αυτό δείχνει ότι υπάρχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον για την πρόληψη από τις μικρές κιόλας ηλικίες.

Από ποια ηλικία πρέπει να ξεκινά η επίσκεψη στον οδοντίατρο;

Αυτό εξαρτάται στενά και από το πότε μπορεί ένα παιδί να είναι συνεργάσιμο και πνευματικά ώριμο για να ολοκληρωθεί μια εξέταση.

Εξαιρώντας περιπτώσεις αντιμετώπισης κάποιας επείγουσας ανάγκης, θα έλεγα ότι η ηλικία 3-4 χρονών είναι μια καλή ηλικία για να γίνει η πρώτη επίσκεψη, με δεδομένο ότι έχει ολοκληρωθεί η ανατολή και έχει ξεκινήσει η λειτουργική φόρτιση όλων των δοντιών.

Η ενημέρωση στα σχολεία μπορεί να βοηθήσει;

Ναι, θεωρώ ότι το σχολείο είναι ένας χώρος όπου τα παιδιά περνούν πολλές ώρες καθημερινά και μπορεί να αποτελέσει σημαντικό χώρο ενημέρωσης.

Μέσα από προγράμματα ενημέρωσης μπορούν να μεταδοθούν επιστημονικές γνώσεις και σωστές συνήθειες στα παιδιά. Υπάρχουν ήδη κάποιες δράσεις, αλλά θα μπορούσαν να εφαρμοστούν σε ακόμη μεγαλύτερο βαθμό. Ενδεχομένως να επεκταθούν και σε άλλες δομές, δημόσιες ή μη. Και βέβαια εξίσου σημαντικό είναι να συνδυάζουν και ταυτόχρονη ενημέρωση των γονέων μέσα από ημερίδες ή άλλες καμπάνιες ενημέρωσης.

Πόσο συχνά προτείνετε τον προληπτικό έλεγχο;

Σε ετήσια βάση θα έλεγα δύο με τρεις φορές τον χρόνο. Κατά την άποψή μου, ένα ελάχιστο αποδεκτό διάστημα είναι δύο φορές, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειάζεται και συχνότερος έλεγχος, νωρίτερα του εξαμήνου.

Μπορούν τα μέσα ενημέρωσης και τα κοινωνικά δίκτυα να αλλάξουν τη νοοτροπία;

Θεωρώ πως ναι. Όλοι γνωρίζουμε την επίδρασή τους σε πολλές πτυχές της κοινωνικής ζωής, άρα γιατί όχι και στον οδοντιατρικό χώρο, μέσα από την ουσιαστική ενημέρωση και επικοινωνία να συμβάλουν στην ευαισθητοποίηση του κοινού, ώστε οι πολίτες να είναι πιο συνεπείς με την πρόληψη.

Ποιο μήνυμα θα θέλατε να στείλετε στο κοινό;

Η πρόληψη είναι η πιο ασφαλής επιλογή για την υγεία της στοματικής κοιλότητας και για ένα υγιές, λαμπερό χαμόγελο.