Πόνος και παυσίπονα: Πότε η ανακούφιση γίνεται παγίδα – Οι κίνδυνοι της αλόγιστης χρήσης αναλγητικών

Ένα παυσίπονο για τον πονοκέφαλο. Ένα ακόμη όταν ο πόνος επιστρέφει. Και, κάποιες φορές, μια καθημερινή συνήθεια που αρχίζει ως προσπάθεια ανακούφισης, αλλά μπορεί τελικά να συντηρεί το ίδιο το πρόβλημα.

Ο πόνος αποτελεί ένα από τα συχνότερα συμπτώματα που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι στην καθημερινότητά τους. Μπορεί να εμφανιστεί ξαφνικά, να επιμείνει για ημέρες ή να εξελιχθεί σε μια χρόνια κατάσταση που επηρεάζει:

• την εργασία,
• τον ύπνο,
• την κίνηση και
• συνολικά την ποιότητα ζωής.

Η ανακούφιση είναι απαραίτητη. Όμως, η σωστή αντιμετώπιση του πόνου δεν εξαντλείται στη λήψη ενός αναλγητικού.

Δεν έχουν όλοι οι πόνοι την ίδια αιτία, δεν χρειάζονται όλοι την ίδια θεραπεία και η μεγαλύτερη κατανάλωση παυσίπονων δεν σημαίνει απαραίτητα καλύτερο αποτέλεσμα.

Μάλιστα, σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως στους συχνούς πονοκεφάλους, η υπερβολική χρήση φαρμάκων μπορεί να οδηγήσει σε έναν φαύλο κύκλο: ο ασθενής παίρνει αναλγητικά για να ανακουφιστεί, αλλά η συχνή χρήση τους μπορεί να συμβάλει στην εμφάνιση ακόμη περισσότερων πονοκεφάλων.

Αυτή την ανάγκη για σωστή ενημέρωση και υπεύθυνη χρήση των αναλγητικών αναδεικνύει η καμπάνια του Panadol, με κεντρικό μήνυμα «Μην παίζεις με τον πόνο σου. Ρώτα τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σου».

Η πρωτοβουλία αξιοποιεί την πολυετή παρουσία του Panadol στον τομέα της ανακούφισης του πόνου, την επιστημονική τεχνογνωσία της Haleon και τη σχέση εμπιστοσύνης που έχει αναπτύξει το προϊόν με τους καταναλωτές, επιδιώκοντας να ενισχύσει την ενημέρωση γύρω από την ασφαλή χρήση των αναλγητικών.

Ο πόνος δεν είναι ίδιος σε όλες τις περιπτώσεις

Ο πόνος είναι ένα σύνθετο φαινόμενο, που μπορεί να σχετίζεται με τραυματισμό, φλεγμονή, μυοσκελετική πάθηση, νευρολογική διαταραχή ή άλλες καταστάσεις. Η αιτία του έχει καθοριστική σημασία για την επιλογή της κατάλληλης αντιμετώπισης.

Ο οξύς πόνος εμφανίζεται συνήθως σε σχέση με ένα συγκεκριμένο πρόβλημα υγείας ή τραυματισμό. Ο χρόνιος πόνος, αντίθετα, επιμένει ή επανέρχεται για μεγάλο χρονικό διάστημα και μπορεί να επηρεάζει πολλαπλές πτυχές της ζωής.

Η διάκριση αυτή καθορίζει τόσο την ανάγκη για ιατρική διερεύνηση όσο και τη θεραπευτική προσέγγιση. Ένα αναλγητικό που είναι κατάλληλο για μια συγκεκριμένη περίπτωση δεν αποτελεί απαραίτητα τη σωστή επιλογή για έναν διαφορετικό τύπο πόνου.

Αντίστοιχα, η επιμονή ή η συχνή επανεμφάνιση των συμπτωμάτων δεν πρέπει να οδηγεί αυτομάτως σε μεγαλύτερες δόσεις ή σε παρατεταμένη λήψη παυσίπονων. Η ανακούφιση του συμπτώματος είναι σημαντική. Εξίσου σημαντικό, όμως, είναι να αναγνωρίζεται η αιτία που το προκαλεί.

Δήμος Μητσικώστας: «Η αλόγιστη ή παρατεταμένη χρήση δεν προσφέρει κατ’ ανάγκη καλύτερη αντιμετώπιση»

Τη σημασία της σωστής διαχείρισης του πόνου ανέδειξε ο καθηγητής Νευρολογίας του ΕΚΠΑ, Δρ. Δήμος Δ. Μητσικώστας, πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Κεφαλαλγίας, ο οποίος ήταν κεντρικός ομιλητής σε δημοσιογραφική εκδήλωση που διοργάνωσε το Panadol.

Η εκδήλωση ήταν αφιερωμένη στις σύγχρονες προσεγγίσεις για τη διαχείριση του πόνου και την ορθή χρήση των αναλγητικών, με ιδιαίτερη έμφαση στην επιστημονικά τεκμηριωμένη ενημέρωση και στον καθοριστικό ρόλο του γιατρού και του φαρμακοποιού. Ο καθηγητής ανέλυσε την πολυδιάστατη φύση του πόνου και τον αντίκτυπό του στην καθημερινότητα.

Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε: «Ο πόνος δεν είναι ίδιος σε όλες τις περιπτώσεις. Μπορεί να έχει διαφορετική αιτία και, επομένως, να απαιτεί διαφορετική αντιμετώπιση. Γι’ αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία η σωστή χρήση των αναλγητικών: ποιο αναλγητικό επιλέγουμε, σε ποια δόση, πότε το λαμβάνουμε και για πόσο διάστημα. Η αλόγιστη ή παρατεταμένη χρήση δεν προσφέρει κατ’ ανάγκη καλύτερη αντιμετώπιση. Η συμβουλή του γιατρού ή του φαρμακοποιού είναι καθοριστική ώστε κάθε άνθρωπος να λαμβάνει την κατάλληλη καθοδήγηση για τη σωστή και ασφαλή διαχείριση του πόνου».

Η επισήμανσή του αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν εξετάσουμε ένα πρόβλημα που έχει απασχολήσει συστηματικά την Ελληνική Εταιρεία Κεφαλαλγίας: τη χρόνια κεφαλαλγία που συνδέεται με την υπερβολική χρήση φαρμάκων.

Όταν τα παυσίπονα προκαλούν περισσότερους πονοκεφάλους

Η κεφαλαλγία από κατάχρηση φαρμάκων (Medication Overuse Headache) αποτελεί μια αναγνωρισμένη κλινική κατάσταση, κατά την οποία η συχνή χρήση φαρμάκων για την αντιμετώπιση των πονοκεφάλων μπορεί να συμβάλει στη χρονιότητά τους.

Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα σημαντικό πρόβλημα, επειδή ο ασθενής συχνά δεν αντιλαμβάνεται τη σχέση ανάμεσα στη λήψη του φαρμάκου και στην επιδείνωση των συμπτωμάτων του. Η Ελληνική Εταιρεία Κεφαλαλγίας έχει αναδείξει επανειλημμένα:

• την ανάγκη αποφυγής της κατάχρησης αναλγητικών και
• της ανεξέλεγκτης αυτοθεραπείας.

Ανάλογα με την κατηγορία του φαρμάκου, η χρήση αναλγητικών σε 10 ή 15 ημέρες τον μήνα και πάνω μπορεί να αποτελεί ένδειξη υπερβολικής λήψης, όταν αυτή επαναλαμβάνεται για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η ακριβής αξιολόγηση εξαρτάται από το είδος του φαρμάκου, τη συχνότητα της κεφαλαλγίας και το ιστορικό του ασθενούς.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος που λαμβάνει συχνά παυσίπονα θα εμφανίσει τη συγκεκριμένη διαταραχή. Σημαίνει, όμως, ότι οι επαναλαμβανόμενοι πονοκέφαλοι χρειάζονται σωστή διάγνωση και όχι απλώς συνεχή αύξηση της φαρμακευτικής αγωγής.

Ο φαύλος κύκλος της κατάχρησης αναλγητικών

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της κεφαλαλγίας από κατάχρηση φαρμάκων είναι ότι δημιουργεί έναν κύκλο από τον οποίο ο ασθενής δυσκολεύεται να ξεφύγει χωρίς κατάλληλη ιατρική υποστήριξη.

Ο πονοκέφαλος εμφανίζεται συχνότερα. Ο άνθρωπος καταφεύγει όλο και πιο τακτικά στα αναλγητικά. Και η αυξημένη χρήση μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση ή στην περαιτέρω επιδείνωση της κεφαλαλγίας.

Ο καθηγητής Δήμος Μητσικώστας ανέδειξε ακριβώς αυτή τη σχέση ανάμεσα στην κατάχρηση αναλγητικών και στην αύξηση της συχνότητας των πονοκεφάλων.

Η ενημέρωση των πολιτών αλλά και των επαγγελματιών υγείας αποτελεί σημαντική προτεραιότητα, καθώς πολλοί ασθενείς γνωρίζουν ότι τα φάρμακα μπορεί να προκαλέσουν ανεπιθύμητες ενέργειες στο στομάχι, στο ήπαρ ή στους νεφρούς, αλλά αγνοούν ότι η υπερβολική χρήση τους μπορεί να επιδεινώνει και τους ίδιους τους πονοκεφάλους.

Η έγκαιρη διάγνωση, η κατάλληλη προληπτική θεραπεία όπου ενδείκνυται και η παρακολούθηση από εξειδικευμένο γιατρό μπορούν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση του προβλήματος.

Η σωστή χρήση των αναλγητικών δεν είναι δεδομένη. Τα αναλγητικά αποτελούν σημαντικό εργαλείο για την αντιμετώπιση του πόνου, αλλά η χρήση τους χρειάζεται να γίνεται με βάση τις κατάλληλες οδηγίες.

Η επιλογή του φαρμάκου πρέπει να λαμβάνει υπόψη το είδος και την ένταση του πόνου, την ηλικία του ασθενούς, τις συνυπάρχουσες παθήσεις, τη λήψη άλλων φαρμάκων και τη διάρκεια των συμπτωμάτων. Ακόμη και τα αναλγητικά που διατίθενται χωρίς ιατρική συνταγή δεν στερούνται κινδύνων.

Η παρακεταμόλη, για παράδειγμα, χρησιμοποιείται ευρέως για την αντιμετώπιση του ήπιου έως μέτριου πόνου και του πυρετού. Ωστόσο, η υπέρβαση της συνιστώμενης δοσολογίας μπορεί να προκαλέσει σοβαρή ηπατική βλάβη.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν χρησιμοποιούνται ταυτόχρονα διαφορετικά φαρμακευτικά σκευάσματα, καθώς μπορεί να περιέχουν την ίδια δραστική ουσία.

Αντίστοιχα, τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα έχουν διαφορετικό προφίλ ασφάλειας και μπορεί να συνδέονται με γαστρεντερικούς, νεφρικούς ή καρδιαγγειακούς κινδύνους, ανάλογα με το φάρμακο και τα χαρακτηριστικά του ασθενούς.

Η σωστή δοσολογία, η κατάλληλη διάρκεια χρήσης και η αποφυγή επικίνδυνων συνδυασμών αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την ασφαλή αντιμετώπιση του πόνου. Εξίσου σημαντικό είναι να μη συγκαλύπτεται επίμονα με αναλγητικά ένας πόνος που χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.

Γιατρός και φαρμακοποιός: Δύο κρίσιμοι σύμμαχοι στη διαχείριση του πόνου

Η υπεύθυνη αυτοφροντίδα δεν ταυτίζεται με την ανεξέλεγκτη αυτοθεραπεία. Προϋποθέτει ότι ο άνθρωπος διαθέτει αξιόπιστη πληροφόρηση, κατανοεί τις οδηγίες χρήσης των φαρμάκων και γνωρίζει πότε χρειάζεται να ζητήσει βοήθεια.

Ο γιατρός μπορεί να αξιολογήσει την αιτία του πόνου, να εντοπίσει πιθανές καταστάσεις που απαιτούν περαιτέρω διερεύνηση και να καθορίσει την κατάλληλη θεραπευτική προσέγγιση.

Ο φαρμακοποιός διαδραματίζει επίσης ουσιαστικό ρόλο στην ενημέρωση για τη σωστή χρήση των μη συνταγογραφούμενων φαρμάκων, την αποφυγή αλληλεπιδράσεων και την αναγνώριση περιπτώσεων που χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση.

Αυτή η συνεργασία βρίσκεται στο επίκεντρο της καμπάνιας «Μην παίζεις με τον πόνο σου. Ρώτα τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σου».

Στόχος της πρωτοβουλίας του Panadol είναι να ενθαρρύνει τους πολίτες να αντιμετωπίζουν τον πόνο με μεγαλύτερη υπευθυνότητα, αξιοποιώντας την επιστημονικά τεκμηριωμένη ενημέρωση και την καθοδήγηση των επαγγελματιών υγείας.

Γιώργος Χουσέν: «Η υπεύθυνη αυτοφροντίδα βασίζεται στην έγκυρη ενημέρωση»

Στη σημασία της υγειονομικής παιδείας και της ενημέρωσης των καταναλωτών αναφέρθηκε ο Γιώργος Χουσέν, Country Manager Haleon Greece & Cyprus, παρουσιάζοντας τη φιλοσοφία της καμπάνιας.

Όπως δήλωσε: «Στη Haleon, σκοπός μας είναι να προσφέρουμε καλύτερη υγεία, κάθε μέρα, με σεβασμό στον άνθρωπο. Για να γίνει αυτό πράξη, χρειάζεται να δίνουμε στους καταναλωτές όχι μόνο αξιόπιστες λύσεις, αλλά και τη γνώση που τους βοηθά να κάνουν πιο συνειδητές επιλογές για την υγεία τους. Η υπεύθυνη αυτοφροντίδα βασίζεται στην έγκυρη, επιστημονικά τεκμηριωμένη ενημέρωση και στη σωστή καθοδήγηση από τους επαγγελματίες υγείας. Η καμπάνια “Μην παίζεις με τον πόνο σου” υπηρετεί αυτή ακριβώς την κατεύθυνση, μετατρέποντας την επιστημονική γνώση σε χρήσιμη πληροφορία για την καθημερινότητα και ενθαρρύνοντας μια πιο υπεύθυνη στάση απέναντι στον πόνο».

Η τοποθέτηση αναδεικνύει τη σημασία της πρόσβασης σε αξιόπιστη επιστημονική πληροφορία, ιδιαίτερα σε μια εποχή όπου οι συμβουλές για την υγεία κυκλοφορούν ευρέως, χωρίς να είναι πάντοτε τεκμηριωμένες.

Η σωστή ενημέρωση μπορεί να βοηθήσει τους πολίτες να αναγνωρίζουν τα όρια της αυτοφροντίδας και να αναζητούν έγκαιρα την κατάλληλη επαγγελματική καθοδήγηση.

Η ενημερωτική καμπάνια του Panadol και η διάκριση στα βραβεία της ΕΕΦΑΜ

Η καμπάνια «Μην παίζεις με τον πόνο σου. Ρώτα τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σου» αποτελεί πρωτοβουλία του Panadol για την ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με τη σωστή χρήση των αναλγητικών.

Η καμπάνια απέσπασε το 1ο Βραβείο στην κατηγορία «Καλύτερη Δράση / Πρόγραμμα Ευαισθητοποίησης Κοινού» στα Επιχειρηματικά Βραβεία της ΕΕΦΑΜ.

Μέσα από τέτοιες πρωτοβουλίες, η Haleon και το Panadol επιδιώκουν να ενισχύσουν την υγειονομική παιδεία και να φέρουν την επιστημονική γνώση πιο κοντά στις πραγματικές ανάγκες της καθημερινότητας. Η δράση εντάσσεται στον ευρύτερο σκοπό της Haleon για καλύτερη υγεία, κάθε μέρα, με σεβασμό στον άνθρωπο.