Ογκολόγοι αποκαλύπτουν το μεγαλύτερο λάθος που αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου
Παρά τα βήματα που έχουν γίνει για την ανάπτυξη νέων αποτελεσματικότερων θεραπειών για τον καρκίνο, η νόσος εξακολουθεί να αποτελεί μια μάστιγα. Η υπερπληροφόρηση σχετικά με τους παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισής του, από συνήθειες της καθημερινότητας μέχρι διατροφικές επιλογές, αντί να βοηθούν προκαλούν σε πολλούς σύγχυση.
Ωστόσο, η ενημέρωση αποτελεί ένα από τα πιο ισχυρά όπλα πρόληψης. Ογκολόγοι στο Parade επισημαίνουν ότι ο καρκίνος δεν είναι μία ενιαία ασθένεια και ότι οι πιθανότητες αντιμετώπισής του διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με τον τύπο και το στάδιο στο οποίο διαγιγνώσκεται. Σε πολλές περιπτώσεις, όταν εντοπίζεται έγκαιρα, μπορεί να αντιμετωπιστεί με πολύ μεγαλύτερη επιτυχία.
Ακριβώς γι’ αυτό, η πρόληψη και οι προληπτικοί έλεγχοι δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως κάτι προαιρετικό. Αντίθετα, αποτελούν τον πιο αποτελεσματικό τρόπο για να εντοπιστούν έγκαιρα πιθανές βλάβες ή ακόμη και προκαρκινικές αλλοιώσεις πριν εξελιχθούν σε σοβαρό πρόβλημα υγείας.
Το μεγαλύτερο λάθος που αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου
Υπάρχει ένα λάθος στο οποίο συμφωνούν όλοι οι ογκολόγοι: Η παράλειψη των προληπτικών εξετάσεων για τον καρκίνο. Πολλοί άνθρωποι αναβάλλουν τους ελέγχους επειδή νιώθουν υγιείς, δεν έχουν συμπτώματα, δεν διαθέτουν γνωστό οικογενειακό ιστορικό ή ακόμα επειδή υποτιμούν τη σημασία τους ή φοβούνται.
Ωστόσο, οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι ο καρκίνος δεν κάνει διακρίσεις ούτε περιμένει να είμαστε έτοιμοι να τον αντιμετωπίσουμε. Το πρόβλημα είναι ότι οι περισσότερες μορφές καρκίνου δεν προκαλούν συμπτώματα στα αρχικά στάδια. Συχνά γίνονται αντιληπτές μόνο όταν έχουν ήδη προχωρήσει.
Η παράλειψη των προληπτικών ελέγχων στερεί από τον ασθενή ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία της σύγχρονης ογκολογίας: την έγκαιρη διάγνωση. Στόχος των εξετάσεων είναι να εντοπίσουν τον καρκίνο στο πιο πρώιμο και θεραπεύσιμο στάδιό του, πολλές φορές πριν εμφανιστεί οποιοδήποτε σύμπτωμα.
Σύμφωνα με τους ογκολόγους, οι ασθενείς που δεν ακολουθούν τακτικά προγράμματα προληπτικού ελέγχου διαγιγνώσκονται συχνότερα σε πιο προχωρημένα στάδια της νόσου. Αυτό σημαίνει ότι χρειάζονται πιο επιθετικές θεραπείες και αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο υποτροπής.
Μάλιστα, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι προληπτικές εξετάσεις μπορούν να αποτρέψουν ακόμα και την εμφάνιση καρκίνου. Είναι δυνατόν να εντοπιστούν προκαρκινικές αλλοιώσεις, όπως πολύποδες στο παχύ έντερο, προκαρκινικές μικροαποτιτανώσεις στο μαστό ή παθολογικά ευρήματα στο τεστ Παπανικολάου, τα οποία μπορούν να αφαιρεθούν πριν εξελιχθούν σε καρκίνο.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η αναβολή των εξετάσεων, μέχρι να εμφανιστούν συμπτώματα, όπως ένα ψηλαφητό εξόγκωμα στον μαστό, μπορεί να αποδειχθεί πολύ επικίνδυνη. Σε αυτό το στάδιο, ο καρκίνος ενδέχεται να έχει ήδη επεκταθεί στους λεμφαδένες ή ακόμη και σε πιο απομακρυσμένα όργανα. Και όσο περισσότερο εξαπλώνεται ο καρκίνος από το σημείο όπου ξεκίνησε, τόσο πιο δύσκολη γίνεται η θεραπεία του.
Οι 6 εξετάσεις για καρκίνο που δεν πρέπει να παραλείπετε
Οι εξετάσεις που συνιστώνται διαφέρουν ανάλογα με την ηλικία, το φύλο και τους προσωπικούς παράγοντες κινδύνου. Ωστόσο, οι ογκολόγοι επισημαίνουν ότι οι ακόλουθοι έλεγχοι είναι ιδιαίτερα σημαντικοί.
1. Μαστογραφία
Η μαστογραφία χρησιμοποιείται για τον προληπτικό έλεγχο του καρκίνου του μαστού. Οι περισσότερες γυναίκες ξεκινούν τον έλεγχο γύρω στην ηλικία των 40 ετών. Ορισμένες κατευθυντήριες οδηγίες προτείνουν ετήσια εξέταση, ενώ άλλες ανά διετία. Η συχνότητα θα πρέπει να καθορίζεται σε συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό.
Άτομα με αυξημένο κίνδυνο μπορεί να χρειαστούν έλεγχο σε μικρότερη ηλικία ή συμπληρωματικές εξετάσεις, όπως μαγνητική τομογραφία μαστών. Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο είναι:
- Το οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του μαστού, ιδιαίτερα σε συγγενείς πρώτου βαθμού
- Οι κληρονομικές μεταλλάξεις όπως BRCA1 και BRCA2
- Ο πυκνός μαστικός ιστός
2. Τεστ Παπανικολάου και έλεγχος για HPV υψηλού κινδύνου
Οι γυναίκες θα πρέπει να υποβάλλονται τακτικά σε τεστ Παπανικολάου και σε έλεγχο για στελέχη υψηλού κινδύνου του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV). Οι περισσότερες οδηγίες συστήνουν έλεγχο για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας κάθε τρία έως πέντε χρόνια σε γυναίκες φυσιολογικού κινδύνου. Οι τακτικοί προληπτικοί έλεγχοι συνήθως διακόπτονται μετά την ηλικία των 65 ετών, εκτός αν υπάρχει ιστορικό παθολογικών ευρημάτων υψηλού κινδύνου.
3. Κολονοσκόπηση
Η κολονοσκόπηση παραμένει μία από τις σημαντικότερες εξετάσεις πρόληψης του καρκίνου του παχέος εντέρου. Η εξέταση πραγματοποιείται υπό μέθη και αν δεν εντοπιστούν πολύποδες, συχνά δεν απαιτείται επανάληψη της εξέτασης για τα επόμενα χρόνια.
Λόγω της αυξημένης συχνότητας εμφάνισης καρκίνου παχέος εντέρου σε νεότερες ηλικίες, οι πρόσφατες συστάσεις έχουν μεταφέρει την ηλικία έναρξης του προληπτικού ελέγχου από τα 50 στα 45 έτη. Άτομα με φλεγμονώδεις παθήσεις του εντέρου, όπως η νόσος Crohn ή η ελκώδης κολίτιδα, καθώς και άτομα με κληρονομικά σύνδρομα όπως το σύνδρομο Lynch, χρειάζονται συχνότερους ελέγχους.
4. Αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης (LDCT)
Η εξέταση αυτή χρησιμοποιείται για την ανίχνευση πρώιμου καρκίνου του πνεύμονα. Ο εξεταζόμενος ξαπλώνει σε ένα τραπέζι που κινείται μέσα από έναν ειδικό σαρωτή, ενώ λαμβάνονται εικόνες με ακτίνες Χ.
Συνήθως συνιστάται σε άτομα ηλικίας 50 έως 80 ετών με ιστορικό καπνίσματος τουλάχιστον 20 pack-years (πακέτα ανά ημέρα επί χρόνια καπνίσματος), είτε συνεχίζουν να καπνίζουν είτε έχουν διακόψει το κάπνισμα τα τελευταία χρόνια.
Ο όρος pack-years υπολογίζεται πολλαπλασιάζοντας τα πακέτα τσιγάρων που καπνίζει κάποιος καθημερινά με τα χρόνια καπνίσματος. Για παράδειγμα, ένα πακέτο την ημέρα για 20 χρόνια ή δύο πακέτα την ημέρα για 10 χρόνια αντιστοιχούν και τα δύο σε 20 pack-years.
5. Εξέταση αίματος PSA
Η εξέταση PSA μετρά τα επίπεδα του ειδικού προστατικού αντιγόνου στο αίμα και χρησιμοποιείται για την ανίχνευση πιθανών προβλημάτων στον προστάτη, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου. Πρόκειται για μια απλή αιμοληψία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο γιατρός μπορεί να πραγματοποιήσει και δακτυλική εξέταση του προστάτη μέσω του ορθού.
Οι άνδρες μέσου κινδύνου καλό είναι να συζητούν με τον γιατρό τους για τον έλεγχο PSA από την ηλικία των 50 ετών. Όσοι έχουν αυξημένο κίνδυνο, όπως άνδρες με συγγενή πρώτου βαθμού που διαγνώστηκε με καρκίνο του προστάτη πριν από τα 65 έτη, θα πρέπει να ξεκινούν τη συζήτηση από τα 45.
6. Πλήρης δερματολογικός έλεγχος σώματος
Ο τακτικός έλεγχος του δέρματος είναι ιδιαίτερα σημαντικός για την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του δέρματος, ο οποίος στις περισσότερες περιπτώσεις αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά όταν εντοπιστεί νωρίς.
Οι ειδικοί συστήνουν ετήσιο έλεγχο από δερματολόγο σε άτομα με παράγοντες κινδύνου και μηνιαίο αυτοέλεγχο του δέρματος από την ηλικία των 20 ετών.
Ιδιαίτερα ωφέλιμος θεωρείται για όσους έχουν:
- Προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό μελανώματος
- Προηγούμενο ιστορικό καρκίνου του δέρματος
- Ανοιχτόχρωμο δέρμα που καίγεται εύκολα στον ήλιο
- Ανοιχτόχρωμα μάτια
- Σημαντική αθροιστική έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία
- Μεγάλο αριθμό σπίλων (ελιών)
Κατά τη διάρκεια της εξέτασης, ο δερματολόγος ελέγχει οπτικά ολόκληρο το σώμα για ύποπτους σπίλους, βλάβες ή μεταβολές στο δέρμα που μπορεί να υποδηλώνουν μελάνωμα ή άλλες μορφές καρκίνου του δέρματος. Εάν εντοπιστεί ύποπτη περιοχή, μπορεί να πραγματοποιηθεί βιοψία ακόμη και κατά την ίδια επίσκεψη.
«Η έγκαιρη διάγνωση σώζει ζωές»
Οι ογκολόγοι στέλνουν ένα ξεκάθαρο μήνυμα: Η έγκαιρη διάγνωση σώζει ζωές. Η απουσία συμπτωμάτων δεν αποτελεί εγγύηση ότι όλα είναι καλά, ούτε το γεγονός ότι κάποιος δεν έχει ισχυρό οικογενειακό ιστορικό καρκίνου σημαίνει ότι δεν χρειάζεται προληπτικό έλεγχο.
Οι ογκολόγοι συμφωνούν ότι η παράλειψη των εξετάσεων προσυμπτωματικού ελέγχου είναι ίσως το μεγαλύτερο λάθος που μπορεί να κάνει κάποιος απέναντι στον καρκίνο. Αντίθετα, η συνέπεια στις προληπτικές εξετάσεις αυξάνει τις πιθανότητες έγκαιρης διάγνωσης, αποτελεσματικότερης θεραπείας και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη και πρόληψης της νόσου πριν αυτή εμφανιστεί.