Ο ιός Τσικουνγκούνια κατευθύνεται προς την Ευρώπη: Η τροπική ασθένεια που μεταδίδεται από κουνούπια μπορεί να εξαπλωθεί σε μεγάλες πόλεις
Ο ιός Τσικουνγκούνια, που μέχρι σήμερα εντοπίζεται κυρίως σε τροπικές και υποτροπικές περιοχές όπως η Κεντρική και Νότια Αμερική, η Καραϊβική, τα νησιά του Ινδικού Ωκεανού, η Νότια και Νοτιοανατολική Ασία και η Αφρική, ενδέχεται στο μέλλον να εξαπλωθεί και στην Ευρώπη, αλλά και στη Βόρεια Αμερική, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η κλιματική αλλαγή δημιουργεί πλέον τις ιδανικές συνθήκες για την εγκατάσταση των κουνουπιών που μεταδίδουν τον ιό σε μεγάλες πόλεις εύκρατων περιοχών.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του Πανεπιστημίου Zhejiang Chinese Medical University στο Χανγκζού της Κίνας. Ο δρ Γιανγκ Γου, ένας από τους συγγραφείς της μελέτης, εξήγησε ότι η κλιματική αλλαγή επηρεάζει την εξάπλωση του Τσικουνγκούνια κυρίως μέσω της μεταβολής των περιοχών όπου μπορούν να επιβιώσουν τα κουνούπια-φορείς του ιού. Όπως ανέφερε, το ασιατικό κουνούπι τίγρης διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην έρευνα, καθώς ευθύνεται για περισσότερο από το 70% της προβλεπόμενης εξάπλωσης του ιού.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το συγκεκριμένο είδος κουνουπιού αντέχει καλύτερα σε πιο ψυχρές συνθήκες σε σύγκριση με το κουνούπι του κίτρινου πυρετού, γεγονός που σημαίνει ότι η αύξηση της θερμοκρασίας μπορεί να του επιτρέψει να εγκατασταθεί σε περιοχές που μέχρι σήμερα θεωρούνταν υπερβολικά ψυχρές. Όταν αυτά τα κουνούπια εγκαθίστανται μόνιμα σε νέες περιοχές, αυξάνεται σημαντικά και η πιθανότητα τοπικής μετάδοσης του ιού Τσικουνγκούνια.
Παρότι ο ιός σπάνια αποδεικνύεται θανατηφόρος, μπορεί να προκαλέσει παρατεταμένους πόνους στις αρθρώσεις και σοβαρή αναπηρία. Η ονομασία «Τσικουνγκούνια» προέρχεται από τη γλώσσα Κιμακόντε και σημαίνει «να γίνεται κάποιος παραμορφωμένος», περιγράφοντας τη χαρακτηριστική στάση του σώματος των ασθενών λόγω των έντονων πόνων, όπως τονίζει η Daily Mail.
Η νόσος είναι γνωστή από το 1952 και προκαλείται από ιό που μεταδίδεται μέσω των κουνουπιών Aedes. Παρότι μέχρι στιγμής έχουν καταγραφεί περίπου 33.000 περιστατικά μόνο φέτος, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εξακολουθεί να χαρακτηρίζει το Τσικουνγκούνια ως μία από τις πιο παραμελημένες τροπικές ασθένειες παγκοσμίως.
Σήμερα, οι περισσότερες επιδημίες καταγράφονται σε τροπικές και υποτροπικές περιοχές. Ωστόσο, σύμφωνα με τη δρα Γιε Ξου, μία ακόμη συγγραφέα της μελέτης, αυτό μπορεί να αλλάξει δραματικά έως το 2100. Όπως δήλωσε, σήμερα 139 χώρες ή περιοχές, που αντιστοιχούν στο 21,3% της παγκόσμιας χερσαίας έκτασης, θεωρούνται ζώνες κινδύνου για τον ιό Τσικουνγκούνια. Η μελέτη δείχνει ότι υπό τα σενάρια της κλιματικής αλλαγής, ο ιός θα επεκταθεί ακόμη περισσότερο προς τον βορρά, επηρεάζοντας κυρίως τη βορειοανατολική Βόρεια Αμερική, την κεντρική Ευρώπη και την ανατολική Ασία.
Στο πλαίσιο της έρευνας, οι επιστήμονες μοντελοποίησαν την εξάπλωση δύο ειδών κουνουπιών, του Aedes aegypti και του Aedes albopictus, που αποτελούν τους δύο γνωστούς φορείς του ιού, καθώς αυξάνονται οι θερμοκρασίες παγκοσμίως. Τα αποτελέσματα των μοντέλων χαρακτηρίζονται ανησυχητικά, καθώς δείχνουν ότι η βόρεια-κεντρική Ευρώπη, η βορειοανατολική Βόρεια Αμερική και η ανατολική Ασία ενδέχεται να εξελιχθούν σε μελλοντικές «θερμές ζώνες» για τον ιό.
Η δρα Γιε Ξου τόνισε ότι το κοινό δεν χρειάζεται να πανικοβληθεί, όμως τα συστήματα υγείας πρέπει να προετοιμαστούν έγκαιρα. Όπως εξήγησε, οι υγειονομικές αρχές μπορούν ήδη να προχωρήσουν σε ενέργειες όπως η παρακολούθηση των κουνουπιών Aedes, η εκπαίδευση των γιατρών ώστε να αναγνωρίζουν γρήγορα τη νόσο, η ενίσχυση των προγραμμάτων καταπολέμησης των κουνουπιών και η δημιουργία σχεδίων άμεσης αντίδρασης πριν εμφανιστούν επιδημίες. Τα μέτρα αυτά θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικά για τις εύκρατες περιοχές όπου η νόσος δεν αποτελούσε μέχρι σήμερα συνηθισμένη απειλή για τη δημόσια υγεία.
Παράλληλα, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι ο περιορισμός της περαιτέρω υπερθέρμανσης του πλανήτη και οι επενδύσεις σε βασικά μέτρα προετοιμασίας μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο η μελλοντική εξάπλωση του ιού να οδηγήσει σε μεγάλες επιδημίες.
Αν και η μελέτη δεν κατέταξε το Ηνωμένο Βασίλειο στις μελλοντικές «θερμές ζώνες», τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ήδη αύξηση των περιστατικών στη χώρα. Το 2024 καταγράφηκαν 112 επιβεβαιωμένα και πιθανά περιστατικά Τσικουνγκούνια σε ταξιδιώτες που επέστρεψαν στην Αγγλία, την Ουαλία και τη Βόρεια Ιρλανδία, αριθμός σχεδόν 1,5 φορά μεγαλύτερος σε σχέση με το 2023.
Σύμφωνα με την UKHSA, η πλειονότητα των περιστατικών συνδέθηκε με ταξίδια στην Ινδία, ενώ ακολούθησαν το Πακιστάν και η Βραζιλία. Η υπηρεσία διευκρίνισε ότι προς το παρόν δεν υπάρχει κίνδυνος περαιτέρω μετάδοσης του ιού στο Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι έχουν εγκατασταθεί στη χώρα χωροκατακτητικά είδη κουνουπιών. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι η κλιματική αλλαγή είναι πιθανό να αυξήσει στο μέλλον την καταλληλότητα του περιβάλλοντος για αυτά τα είδη.
Τι είναι ο ιός Τσικουνγκούνια
Το Τσικουνγκούνια είναι ασθένεια που προκαλείται από τον ομώνυμο ιό και μεταδίδεται στον άνθρωπο μέσω μολυσμένων κουνουπιών. Μεγάλες επιδημίες αλλά και σποραδικά περιστατικά έχουν καταγραφεί κυρίως στην Αμερική, την Ασία και την Αφρική, ενώ μικρότερες εξάρσεις έχουν σημειωθεί κατά καιρούς και στην Ευρώπη.
Τα συμπτώματα της νόσου μοιάζουν με εκείνα του δάγκειου πυρετού και του ιού Ζίκα, γεγονός που καθιστά δύσκολη τη σωστή διάγνωση και δυσκολεύει τις χώρες να υπολογίσουν με ακρίβεια τον αριθμό των μολυσμένων ατόμων. Ο ιός προκαλεί πυρετό και έντονους πόνους στις αρθρώσεις, οι οποίοι συχνά είναι εξουθενωτικοί και μπορεί να διαρκέσουν μεγάλο χρονικό διάστημα. Άλλα συμπτώματα περιλαμβάνουν πρήξιμο στις αρθρώσεις, μυϊκούς πόνους, πονοκέφαλο, ναυτία, κόπωση και εξανθήματα.
Μέχρι σήμερα έχουν εγκριθεί σε αρκετές χώρες ή έχουν προταθεί για χρήση σε πληθυσμούς υψηλού κινδύνου δύο εμβόλια κατά του Τσικουνγκούνια, ωστόσο δεν είναι ακόμη ευρέως διαθέσιμα ούτε χρησιμοποιούνται σε μεγάλη κλίμακα. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και εξωτερικοί επιστημονικοί σύμβουλοι εξετάζουν τα δεδομένα από τις κλινικές δοκιμές και τη χρήση των εμβολίων μετά την κυκλοφορία τους, προκειμένου να διαμορφωθούν πιθανές συστάσεις για τη χρήση τους.
Δεν υπάρχει ειδική αντιική θεραπεία για τις λοιμώξεις από τον ιό Τσικουνγκούνια, ωστόσο αντιπυρετικά και αναλγητικά φάρμακα, όπως η παρακεταμόλη, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ανακούφιση του πυρετού και του πόνου. Τα σοβαρά συμπτώματα και οι θάνατοι από τη νόσο είναι σπάνιοι και συνήθως αφορούν βρέφη μικρής ηλικίας ή ηλικιωμένους με άλλα υποκείμενα προβλήματα υγείας.