Κοινό εμβόλιο σε άτομα άνω των 65 συνδέεται με 24% χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας – Τι δείχνουν νέες έρευνες

Ένα εμβόλιο που χορηγείται για την προστασία από τον έρπητα ζωστήρα φαίνεται πως μπορεί να προσφέρει οφέλη που ξεπερνούν τον αρχικό του σκοπό. Νέα ερευνητικά δεδομένα συνδέουν το Shingrix με σημαντικά χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας, αλλά και με λιγότερα καρδιακά και εγκεφαλικά επεισόδια.

Τα αποτελέσματα θεωρούνται ιδιαίτερα ενθαρρυντικά, ωστόσο προς το παρόν, πρόκειται για ισχυρές συσχετίσεις που θα πρέπει να επιβεβαιωθούν μέσα από τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές.

24% χαμηλότερος σχετικός κίνδυνος άνοιας

Η πρόσφατη μελέτη, με επικεφαλής ερευνητές του Πανεπιστημίου Brown, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Annals of Internal Medicine, αξιολόγησε ιατρικούς φακέλους του Medicare περισσότερων από 509.926 ενηλίκων στις ΗΠΑ.

Όλοι οι συμμετέχοντες ήταν ηλικίας 66 ετών και άνω. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι είχαν λάβει τουλάχιστον μία δόση του εμβολίου κατά του έρπητα ζωστήρα, το οποίο κυκλοφορεί με την εμπορική ονομασία Shingrix, παρουσίαζαν κατά τη διάρκεια τεσσάρων ετών 24% χαμηλότερο σχετικό κίνδυνο διάγνωσης άνοιας, σε σύγκριση με όσους δεν είχαν εμβολιαστεί.

Νευρολόγοι χαρακτηρίζουν το εύρημα αξιοσημείωτο, επισημαίνοντας όμως ότι δεν πρόκειται για μια μεμονωμένη παρατήρηση. Είναι τουλάχιστον η τρίτη μελέτη που καταλήγει σε παρόμοιο συμπέρασμα. Συνολικά, τα διαθέσιμα δεδομένα δείχνουν ότι μετά τη χορήγηση του Shingrix παρατηρείται τα επόμενα χρόνια μια κλινικά σημαντική μείωση στην εμφάνιση άνοιας.

Παρά την ισχυρή συσχέτιση, οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι το εμβόλιο δεν θεωρείται σήμερα θεραπεία για τη γνωστική εξασθένηση ή την άνοια. Τα δεδομένα είναι σημαντικά, αλλά δεν επιτρέπουν ακόμη να υποστηριχθεί ότι το Shingrix αντιμετωπίζει άμεσα την άνοια. Το πιθανό αυτό όφελος περιγράφεται περισσότερο ως ένα επιπλέον πλεονέκτημα ενός εμβολίου που έχει ήδη αποδεδειγμένο ρόλο στην πρόληψη του έρπητα ζωστήρα.

Τι είναι ο έρπητας ζωστήρας

Ο έρπητας ζωστήρας προκαλείται από τον ιό της ανεμευλογιάς-ζωστήρα, δηλαδή τον ίδιο ιό που ευθύνεται για την ανεμευλογιά.

Μετά την ανάρρωση, ο ιός δεν απομακρύνεται εντελώς από τον οργανισμό. Παραμένει σε αδρανή κατάσταση μέσα στον νευρικό ιστό κοντά στον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό και μπορεί να επανενεργοποιηθεί δεκαετίες αργότερα, προκαλώντας επώδυνο εξάνθημα με φυσαλίδες γεμάτες υγρό.

Η βασική λειτουργία του εμβολίου παραμένει η πρόληψη του έντονου νευρικού πόνου και του εξανθήματος που προκαλεί η επανενεργοποίηση του ιού. Ο έρπητας ζωστήρας μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές, μεταξύ των οποίων η μεθερπητική νευραλγία, μια εξουθενωτική κατάσταση κατά την οποία ο νευρικός πόνος επιμένει για μήνες ή ακόμη και χρόνια μετά την υποχώρηση του εξανθήματος.

Σημαντικά ευρήματα και για καρδιακά και εγκεφαλικά επεισόδια

Μια δεύτερη μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Medicine την ίδια εβδομάδα, ενισχύει την εκτίμηση ότι τα πιθανά οφέλη του εμβολίου μπορεί να επεκτείνονται και στο καρδιαγγειακό και εγκεφαλοαγγειακό σύστημα – δηλαδή στην πρόληψη καρδιακών και εγκεφαλικών επεισοδίων.

Η έρευνα, η οποία βασίστηκε στα ιατρικά αρχεία περίπου 70.000 ανθρώπων στις ΗΠΑ, έδειξε ότι όσοι είχαν λάβει το Shingrix (ο εμβολιασμός προβλέπει μια αρχική δόση και μια ενισχυτική) παρουσίαζαν κατά 12% χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακής διάγνωσης μέσα στα επόμενα τριάμισι χρόνια. Εάν αυτό το όφελος επιβεβαιωθεί, θα μπορούσε να είναι συγκρίσιμο με εκείνο που προσφέρει η καθημερινή λήψη ενός φαρμάκου για τη μείωση της αρτηριακής πίεσης.

Ο επικεφαλής της έρευνας, Δρ Μαξίμ Τακέ (Maxime Taquet)  κλινικός λέκτορας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, εξήγησε πως αυτό σημαίνει αποτροπή παγκοσμίως εκατοντάδων χιλιάδων περιστατικών στεφανιαίας νόσου, εγκεφαλικών επεισοδίων και καρδιακής ανεπάρκειας. Θα μπορούσε, επομένως, να εξελιχθεί σε μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις για την προστασία τόσο του εγκεφάλου όσο και της καρδιάς στις μεγαλύτερες ηλικίες, με δυνητικά τεράστια επίδραση στη δημόσια υγεία.

Τα επόμενα ερευνητικά βήματα

Ερευνητές στη στατιστική μοντελοποίηση που δεν συμμετείχαν στη μελέτη επισημαίνουν ότι μια τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή αποτελεί τον καλύτερο τρόπο για να διαπιστωθεί με βεβαιότητα εάν τα ανασυνδυασμένα εμβόλια προσφέρουν πράγματι μεγαλύτερα καρδιαγγειακά οφέλη από τα εμβόλια ζωντανών εξασθενημένων ιών.

Μέχρι να πραγματοποιηθεί μια τέτοια δοκιμή, η συγκεκριμένη μελέτη παρέχει ορισμένα από τα ισχυρότερα διαθέσιμα δεδομένα παρατήρησης υπέρ μιας ευεργετικής επίδρασης των ανασυνδυασμένων εμβολίων στην καρδιαγγειακή υγεία.

Τα δύο ερευνητικά ευρήματα δημιουργούν μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα εικόνα για τις πιθανές πρόσθετες επιδράσεις του Shingrix στην υγεία του εγκεφάλου και της καρδιάς. Δεν αλλάζουν, όμως, την επίσημη χρήση του: το εμβόλιο εξακολουθεί να χορηγείται για την πρόληψη του έρπητα ζωστήρα και των σοβαρών επιπλοκών του, ενώ η ενδεχόμενη προστασία από την άνοια, τα εμφράγματα και τα εγκεφαλικά επεισόδια μένει να επιβεβαιωθεί από κλινικές δοκιμές.