Καρκίνος στο περιτόναιο: Νέα τεχνολογία χημειοθεραπείας εφαρμόστηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα στο ΙΑΣΩ

Μια νέα τεχνολογική δυνατότητα στην αντιμετώπιση των περιτοναϊκών μεταστάσεων εφαρμόστηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα, στη Γενική Κλινική του ΙΑΣΩ. Δύο ασθενείς υποβλήθηκαν σε ελάχιστα επεμβατική χημειοθεραπεία PIPAC με τη χρήση του συστήματος QuattroJet της γερμανικής εταιρείας REGER Medizintechnik, το οποίο έχει σχεδιαστεί για να βελτιώνει την κατανομή του αντικαρκινικού φαρμάκου μέσα στην περιτοναϊκή κοιλότητα.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του νοσοκομείου, οι δύο επεμβάσεις ολοκληρώθηκαν με επιτυχία. Η πρωτιά αφορά τη χρήση του συγκεκριμένου συστήματος χορήγησης στην Ελλάδα και όχι την ίδια τη μέθοδο PIPAC, η οποία εφαρμόζεται ήδη διεθνώς.

Η τεχνολογία παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για ασθενείς με περιτοναϊκή καρκινωμάτωση, μια σοβαρή κατάσταση κατά την οποία καρκινικά κύτταρα έχουν εξαπλωθεί στο περιτόναιο, τη λεπτή μεμβράνη που καλύπτει το εσωτερικό της κοιλιάς και περιβάλλει πολλά από τα όργανά της.

Πώς λειτουργεί η χημειοθεραπεία PIPAC

Η PIPAC, από τα αρχικά Pressurized Intraperitoneal Aerosol Chemotherapy, είναι μια μέθοδος κατά την οποία χημειοθεραπευτικά φάρμακα χορηγούνται απευθείας στην περιτοναϊκή κοιλότητα με τη μορφή λεπτού αερολύματος υπό πίεση.

Η διαδικασία πραγματοποιείται λαπαροσκοπικά, μέσω μικρών τομών στην κοιλιά. Με τη βοήθεια ειδικού εξοπλισμού, το φάρμακο μετατρέπεται σε μικροσκοπικά σταγονίδια και διαχέεται στον χώρο όπου βρίσκονται οι περιτοναϊκές μεταστάσεις.

Στόχος είναι η τοπική έκθεση των καρκινικών εστιών στη χημειοθεραπεία, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου η νόσος δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί χειρουργικά ή οι διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές είναι περιορισμένες.

Η PIPAC μπορεί να επαναληφθεί σε επιλεγμένους ασθενείς και διερευνάται:

• τόσο ως παρηγορική θεραπευτική προσέγγιση όσο και
• σε συνδυασμό με άλλες αντικαρκινικές θεραπείες.

Ωστόσο, δεν αποτελεί καθιερωμένη εναλλακτική λύση για όλους τους ασθενείς με περιτοναϊκές μεταστάσεις. Η καταλληλότητά της εξαρτάται από:

• την προέλευση του καρκίνου,
• την έκταση της νόσου,
• τη γενική κατάσταση του ασθενούς και
• τις διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές.

Τι διαφορετικό προσφέρει το QuattroJet

Η τεχνολογική καινοτομία που χρησιμοποιήθηκε στο ΙΑΣΩ αφορά τον ειδικό νεφελοποιητή QuattroJet, ο οποίος διαθέτει τέσσερα ακροφύσια αντί για το ένα που χρησιμοποιείται σε συμβατικά συστήματα.

Συγκεκριμένα, περιλαμβάνει ένα κεντρικό ακροφύσιο και τρία πλευρικά, τοποθετημένα σε γωνίες 120 μοιρών μεταξύ τους. Η διάταξη αυτή έχει σχεδιαστεί ώστε το χημειοθεραπευτικό αερόλυμα να διαχέεται σε περισσότερες κατευθύνσεις μέσα στην κοιλιακή κοιλότητα.

Τα τεχνικά χαρακτηριστικά του συστήματος έχουν εξεταστεί και σε ανεξάρτητη πειραματική μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2024 στο επιστημονικό περιοδικό PLOS ONE. Οι ερευνητές συνέκριναν τέσσερις διαφορετικούς νεφελοποιητές για PIPAC και διαπίστωσαν ότι το QuattroJet παρουσίαζε βελτιωμένη χωρική κατανομή του αερολύματος σε σχέση με ορισμένα συστήματα μονού ακροφυσίου.

Πρόκειται για ένα σημαντικό τεχνικό χαρακτηριστικό, καθώς η ομοιόμορφη κατανομή του φαρμάκου αποτελεί βασική πρόκληση στην ενδοπεριτοναϊκή χημειοθεραπεία.

Παράλληλα, όμως, οι ίδιοι ερευνητές υπογράμμισαν ότι οι διαφορές στην απόδοση των συσκευών χρειάζονται περαιτέρω αξιολόγηση πριν μεταφραστούν σε συμπεράσματα για την κλινική αποτελεσματικότητα.

Με άλλα λόγια, η καλύτερη διασπορά του φαρμάκου δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι οι ασθενείς θα ζουν περισσότερο ή ότι η θεραπεία θα είναι αποτελεσματικότερη έναντι του καρκίνου.

Ποιοι πραγματοποίησαν τις δύο επεμβάσεις

Οι δύο εφαρμογές της PIPAC με το σύστημα QuattroJet πραγματοποιήθηκαν από τον Δρ. Ανδρέα Β. Λαρεντζάκη, χειρουργό ογκολόγο, επίκουρο καθηγητή της Ιατρικής Σχολής του European University Cyprus, υπεύθυνο του Προγράμματος Χειρουργικής Ογκολογίας Περιτοναϊκών Κακοηθειών και επιστημονικά υπεύθυνο του Κέντρου Κυτταρομειωτικής Χειρουργικής και HIPEC της Γενικής Κλινικής του ΙΑΣΩ, και τον Δρ. Κωνσταντίνο Λαθουρά, χειρουργό γυναικολόγο ογκολόγο και διευθυντή του Γυναικολογικού Κέντρου ΙΑΣΩ.

Στη διαδικασία συμμετείχε εξειδικευμένη ομάδα χειρουργών, αναισθησιολόγων και νοσηλευτών της κλινικής.

Η ανακοίνωση του ΙΑΣΩ δεν περιλαμβάνει στοιχεία για το είδος των καρκίνων των δύο ασθενών, την ανταπόκρισή τους στη θεραπεία ή τη μετέπειτα πορεία τους. Επομένως, η επιτυχής ολοκλήρωση των επεμβάσεων δεν μπορεί ακόμη να αξιολογηθεί ως απόδειξη αντικαρκινικού οφέλους.

Τι γνωρίζουμε για την αποτελεσματικότητα της PIPAC

Η μέθοδος PIPAC έχει προσελκύσει διεθνώς το ενδιαφέρον της ογκολογικής κοινότητας, ιδιαίτερα για ασθενείς με περιτοναϊκές μεταστάσεις από καρκίνους του στομάχου, του παχέος εντέρου και των ωοθηκών.

Μια συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε το 2025 συγκέντρωσε δεδομένα από 1.980 ασθενείς, οι οποίοι είχαν υποβληθεί συνολικά σε 4.454 εφαρμογές PIPAC.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι σοβαρές επιπλοκές και η θνητότητα που σχετίζεται με τη διαδικασία ήταν σχετικά σπάνιες στις δημοσιευμένες μελέτες. Παράλληλα, καταγράφηκαν ενδείξεις ιστολογικής ανταπόκρισης του όγκου και σχετικά σταθερής ποιότητας ζωής κατά τη διάρκεια της θεραπείας.

Ωστόσο, τα δεδομένα δεν αρκούν για να αποδείξουν ότι η PIPAC υπερέχει των καθιερωμένων θεραπευτικών επιλογών.

Αυτό επιβεβαιώνει και μια νεότερη επιστημονική ανασκόπηση του Ιουνίου 2026, η οποία αξιολόγησε 94 μελέτες με περισσότερους από 3.000 ασθενείς. Σύμφωνα με τους συγγραφείς, η PIPAC φαίνεται τεχνικά εφικτή και με αποδεκτό προφίλ ασφάλειας σε εξειδικευμένα κέντρα, αλλά το κλινικό της όφελος έναντι των καθιερωμένων θεραπειών δεν έχει ακόμη αποδειχθεί επαρκώς.

Για τον λόγο αυτό, οι ερευνητές συστήνουν την εφαρμογή της στο πλαίσιο κλινικών μελετών ή οργανωμένων προοπτικών μητρώων, έως ότου υπάρξουν ισχυρότερα συγκριτικά δεδομένα.

Μια τεχνολογική εξέλιξη με προοπτικές

Η πρώτη χρήση του QuattroJet στην Ελλάδα αποτελεί ένα νέο βήμα στην τεχνολογική υποστήριξη της ενδοπεριτοναϊκής χημειοθεραπείας και διευρύνει τις δυνατότητες εφαρμογής της μεθόδου PIPAC σε εξειδικευμένο νοσοκομειακό περιβάλλον.

Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται πλέον στο κατά πόσο η βελτιωμένη κατανομή του φαρμάκου μπορεί να μεταφραστεί σε ουσιαστικά οφέλη για τους ασθενείς, όπως καλύτερο έλεγχο των περιτοναϊκών μεταστάσεων, λιγότερα συμπτώματα και βελτιωμένη ποιότητα ζωής.

Η απάντηση θα προκύψει από την περαιτέρω κλινική έρευνα και τη συστηματική καταγραφή των αποτελεσμάτων.

Για τους ασθενείς με περιτοναϊκή καρκινωμάτωση, όπου οι θεραπευτικές επιλογές συχνά είναι περιορισμένες, κάθε νέα τεχνολογική δυνατότητα έχει σημασία. Η πραγματική της αξία, ωστόσο, θα κριθεί από το κατά πόσο μπορεί να προσφέρει μετρήσιμο και ασφαλές θεραπευτικό όφελος.