«Καμπανάκι» λοιμωξιολόγων: Σοβαρός κίνδυνος για ασθενείς από την απόσυρση βασικού αντιβιοτικού

Τους σοβαρούς κινδύνους που ανακύπτουν για τη δημόσια υγεία λόγω της πρόσφατης απόσυρσης από την αγορά του αντιβιοτικού τριμεθοπρίμη/σουλφομεθοξαζόλη (TMP/SMX), επισημαίνει η Ελληνική Εταιρεία Λοιμώξεων (ΕΕΛ).

Προσθέτει ότι η απόσυρση του εν λόγω φαρμάκου, τόσο της από του στόματος όσο και της ενδοφλέβιας μορφής του, που προορίζεται για νοσοκομειακή χρήση, δημιουργεί σημαντικό θεραπευτικό κενό για την αντιμετώπιση ποικίλων σοβαρών λοιμώξεων, στις οποίες η χορήγησή του αποτελεί μοναδική και αναντικατάστατη λύση.

«Η απουσία της τριμεθοπρίμης/σουλφομεθοξαζόλης οδηγεί στην αδυναμία χορήγησης της βέλτιστης θεραπείας για σοβαρά και δυνητικά θανατηφόρα λοιμώδη νοσήματα σε ευπαθείς ομάδες ασθενών. Σε πολλές περιπτώσεις, η χρήση εναλλακτικών αντιβιοτικών συνοδεύεται από χαμηλότερη αποτελεσματικότητα, μεγαλύτερη τοξικότητα και υψηλότερο κόστος», τονίζει η ΕΕΛ.

Υπενθυμίζεται ότι πρόσφατα ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων έδωσε στη δημοσιότητα κατάλογο με 230 φάρμακα που αποσύρθηκαν οριστικά από την ελληνική αγορά στις 31 Δεκεμβρίου 2025.

Η ΕΕΛ σημειώνει, όπως αναφέρει το ΑΠΕ-ΜΠΕ, ότι η TMP/SMX είναι ένα φάρμακο εξαιρετικά χαμηλού κόστους και παρουσιάζει ορισμένες κρίσιμες και/ή αναντικατάστατες χρήσεις.

-Λοιμώξεις από Nocardia spp, οι οποίες απαντώνται σε ευπαθείς ανοσοκατεσταλμένους πληθυσμούς και για τις οποίες αποτελεί το φάρμακο εκλογής, με τις εναλλακτικές θεραπευτικές επιλογές να απαιτούν συχνά συνδυασμούς αντιβιοτικών με αυξημένη τοξικότητα και μακρά διάρκεια νοσηλείας.

-Πνευμονία από Pneumocystis jirovecii (PCP) σε ασθενείς με HIV/AIDS, μεταμοσχευμένους και γενικά ανοσοκατεσταλμένους, για την οποία αποτελεί θεραπεία πρώτης γραμμής. Επιπρόσθετα, χρησιμοποιείται για τους εν λόγω πληθυσμούς και σε μακροχρόνια προφυλακτική χορήγηση για την πρόληψη της PCP, ενώ τα εναλλακτικά σχήματα είναι δυσανάλογα ακριβά και με μεγαλύτερη συχνότητα ανεπιθύμητων ενεργειών.

-Εγκεφαλική τοξοπλάσμωση, για την οποία χρησιμεύει ως κύρια ή εναλλακτική επιλογή θεραπείας και προφύλαξης. Η έλλειψή της περιορίζει σε σημαντικό βαθμό τις θεραπευτικές επιλογές, αυξάνοντας τον κίνδυνο κακής έκβασης της νόσου.

Οι λοιμώξεις από Nocardia, η εγκεφαλική τοξοπλάσμωση και η πνευμονία από Pneumocystis jirovecii είναι λοιμώξεις που συνοδεύονται από υψηλή θνητότητα.

-Τοξοπλάσμωση της κύησης, όπου αποτελεί αντιβιοτικό 2ης γραμμής, υποκαθιστώντας το συνδυασμό πυριμεθαμίνης/σουλφαδιαζίνης, όταν δεν γίνεται ανεκτός ή όταν είναι σε έλλειψη, όπως πολύ συχνά συμβαίνει στην Ελλάδα.

-Λοιμώξεις ουροποιητικού από ευαίσθητα μικροβιακά στελέχη. Η απουσία του φαρμάκου θα οδηγήσει σε επιτακτική υποκατάσταση με αντιβιοτικά ευρύτερου φάσματος, με άμεσες επιπτώσεις στην επιβάρυνση της μικροβιακής αντοχής, που είναι και μείζον θέμα δημόσιας υγείας.

«Εν κατακλείδι, η απουσία της τριμεθοπρίμης/σουλφομεθοξαζόλης οδηγεί στην αδυναμία χορήγησης της βέλτιστης θεραπείας για σοβαρά και δυνητικά θανατηφόρα λοιμώδη νοσήματα σε ευπαθείς ομάδες ασθενών. Σε πολλές περιπτώσεις, η χρήση εναλλακτικών αντιβιοτικών συνοδεύεται από χαμηλότερη αποτελεσματικότητα, μεγαλύτερη τοξικότητα και υψηλότερο κόστος», αναφέρει η Ελληνική Εταιρεία Λοιμώξεων και θεωρεί ότι είναι απαραίτητη η επάνοδος των φαρμάκων σε εμπορική κυκλοφορία.