Γιατί οι άνθρωποι που ζουν σε μεγαλύτερα υψόμετρα είναι λιγότερο επιρρεπείς στον διαβήτη

Τα μεγάλα υψόμετρα φαίνεται πως κρύβουν ένα απρόσμενο πλεονέκτημα για την υγεία: χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη. Νέα επιστημονική μελέτη έρχεται να φωτίσει τον μηχανισμό πίσω από αυτό το φαινόμενο, αποκαλύπτοντας ότι τα ερυθρά αιμοσφαίρια, όταν στερούνται οξυγόνου, απορροφούν περισσότερη γλυκόζη από το αίμα, λειτουργώντας σαν «σφουγγάρια» σακχάρου.

Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cell Metabolism, ανοίγει τον δρόμο για νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις στη διαχείριση του διαβήτη. Μάλιστα, οι επιστήμονες έχουν ήδη αναπτύξει ένα πειραματικό φάρμακο που αναπαράγει το ίδιο αποτέλεσμα σε ποντίκια.

Το παράδοξο των μεγάλων υψομέτρων

Εδώ και χρόνια, οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι οι άνθρωποι που ζουν σε περιοχές με μεγάλο υψόμετρο (όπου τα επίπεδα οξυγόνου είναι χαμηλότερα) εμφανίζουν μειωμένα ποσοστά διαβήτη. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, για παράδειγμα, όσοι κατοικούν σε υψόμετρο άνω των 1.500 μέτρων έχουν 12% μικρότερη πιθανότητα να αναπτύξουν διαβήτη σε σύγκριση με εκείνους που ζουν κάτω από τα 500 μέτρα.

Ωστόσο, ο ακριβής βιολογικός μηχανισμός πίσω από αυτή τη συσχέτιση παρέμενε ασαφής.

Τα ερυθρά αιμοσφαίρια σε ρόλο-κλειδί

Η νέα μελέτη υποδεικνύει ότι η απάντηση βρίσκεται στα ερυθρά αιμοσφαίρια, τα κύτταρα που ο οργανισμός παράγει σε μεγαλύτερες ποσότητες όταν τα επίπεδα οξυγόνου μειώνονται.

Για να δοκιμάσουν τη θεωρία τους, οι ερευνητές εξέθεσαν ποντίκια σε περιβάλλον χαμηλού οξυγόνου, προκαλώντας μια κατάσταση γνωστή ως υποξία. Στη συνέχεια, παρακολούθησαν την πορεία της γλυκόζης στο αίμα τους. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η γλυκόζη απορροφήθηκε από τα ερυθρά αιμοσφαίρια που βρίσκονταν σε συνθήκες έλλειψης οξυγόνου.

Τα κύτταρα αυτά μετέτρεψαν στη συνέχεια τη γλυκόζη σε ένα μόριο που διευκολύνει την απελευθέρωση οξυγόνου στους ιστούς.

«Αυτό διασφαλίζει ότι τα ερυθρά αιμοσφαίρια μπορούν να απελευθερώσουν αποτελεσματικά το λίγο οξυγόνο που μεταφέρουν στους ιστούς μας, βοηθώντας μας να επιβιώσουμε από την υποξία», δήλωσε η Δρ. Yolanda Martí-Mateos, μεταδιδακτορική ερευνήτρια στα Gladstone Institutes και επικεφαλής της μελέτης.

Σύμφωνα με την ίδια, «τα ερυθρά αιμοσφαίρια που γεννιούνται σε υποξία είναι ξεχωριστά, καθώς διαθέτουν περισσότερους μεταφορείς γλυκόζης από τα κανονικά αιμοσφαίρια».

Από την ανακάλυψη στο φάρμακο

Η ερευνητική ομάδα θεωρεί ότι τα ευρήματα αποτελούν μια ισχυρή «απόδειξη της ιδέας» (proof of concept) για την ανάπτυξη νέων θεραπειών κατά του διαβήτη.

Ήδη, οι επιστήμονες έχουν δημιουργήσει ένα μικρό μόριο με την ονομασία HypoxyStat, το οποίο μιμείται τις επιδράσεις της χαμηλής συγκέντρωσης οξυγόνου χωρίς να μειώνει πραγματικά το οξυγόνο που αναπνέει ο οργανισμός.

«Είμαστε ενθουσιασμένοι με ένα μικρό μόριο που ανέπτυξε το εργαστήριό μας που ονομάζεται HypoxyStat, το οποίο μιμείται τις επιδράσεις της χαμηλής περιεκτικότητας σε οξυγόνο χωρίς στην πραγματικότητα να μειώνει το οξυγόνο που αναπνέετε», δήλωσε η επικεφαλής συγγραφέας Δρ. Isha Jain, επίσης από τα Gladstone Institutes.

Σε πειράματα με ποντίκια, το φάρμακο ανέστρεψε πλήρως τα αυξημένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα και μάλιστα με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα από τις υπάρχουσες θεραπείες.

Παρά την αισιοδοξία, οι ερευνητές τονίζουν ότι απαιτείται εκτεταμένη μελλοντική έρευνα πριν οποιαδήποτε από αυτές τις προσεγγίσεις φτάσει στους ασθενείς. «Υπάρχει πολλή δουλειά που πρέπει να γίνει πριν φτάσει κάτι από αυτά στους ασθενείς, αλλά η βιολογία είναι πραγματικά ενθαρρυντική», σημείωσε η Δρ. Jain.

Η επιστήμη, φαίνεται, βρίσκει στα μεγάλα υψόμετρα μια νέα ελπίδα για τη μάχη κατά του διαβήτη.