FairLife L.C.C.: Η πρόληψη και οι σύγχρονες θεραπείες αλλάζουν τα δεδομένα στον καρκίνο του πνεύμονα
Με μεγάλη συμμετοχή και ιδιαίτερο ενδιαφέρον του κοινού πραγματοποιήθηκε η ενημερωτική εκδήλωση «Υγεία Πνευμόνων», που διοργάνωσε η FairLife Φροντίδα και Πρόληψη για τον Καρκίνο του Πνεύμονα, την Τετάρτη 13 Μαΐου 2026, 17:30 – 21:00 στα Ιωάννινα, στο συνεδριακό κέντρο «Παναγιώτης Ν. Σουκάκος» των Γ.Α.Κ. – Ιστορικό Αρχείο Μουσείο Ηπείρου, σε συνεργασία με την Πνευμονολογική Κλινική του Πανεπιστημιακού Γενικού Νοσοκομείου Ιωαννίνων.
Κεντρικά θέματα της εκδήλωσης αποτέλεσαν η πρόληψη, η έγκαιρη διάγνωση, και η σύγχρονη θεραπευτική αντιμετώπιση των ασθενών με καρκίνο του πνεύμονα. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην επιδημιολογία της νόσου, στη σημασία του προσυμπτωματικού ελέγχου και στη συμβολή της διακοπής καπνίσματος στην πρόληψη και αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα. Συζητήθηκαν επίσης η έκθεση σε εισπνεόμενα βλαπτικά σωματίδια, η διαχείριση του μονήρους πνευμονικού όζου, καθώς και οι σύγχρονες βρογχοσκοπικές τεχνικές. Παρουσιάστηκε ο ρόλος του ακτινολόγου, του επεμβατικού ακτινολόγου και του παθολογοανατόμου στη διάγνωση και θεραπευτική προσέγγιση της νόσου, ενώ αναδείχθηκε η σημασία του PET CT scan και της θωρακοχειρουργικής αντιμετώπισης. Επιπλέον, έγινε αναφορά στις νεότερες θεραπευτικές εξελίξεις και στις δυνατότητες ίασης του καρκίνου του πνεύμονα μέσα από τις σύγχρονες ογκολογικές θεραπείες. Τέλος, μέσα από βιωματική εμπειρία ασθενή αναδείχθηκαν η ανθρώπινη διάσταση της νόσου, οι προκλήσεις της καθημερινότητας και η σημασία της υποστήριξης και της ελπίδας.
Στην εκδήλωση συμμετείχαν 22 ομιλητές– εκπρόσωποι της επιστημονικής και ακαδημαϊκής κοινότητας και των ασθενών. Την εκδήλωση συντόνισε ο κος Κωνσταντίνος Κωστίκας, Καθηγητής Πνευμονολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Διευθυντής Πνευμονολογικής Κλινικής Π.Γ.Ν. Ιωαννίνων.
Περισσότερα από 1160 άτομα παρακολούθησαν δια ζώσης και διαδικτυακά την εκδήλωση στα Ιωάννινα, τον 6ο σταθμό της πρωτοβουλίας «Υγεία Πνευμόνων» της FairLife L.C.C. μετά τις επιτυχημένες εκδηλώσεις σε Θεσσαλονίκη, Λάρισα, Αλεξανδρούπολη, Πάτρα και Αθήνα. Στόχος της πρωτοβουλίας είναι η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού για την πρόληψη του καρκίνου του πνεύμονα, καθώς και η προώθηση του προσυμπτωματικού ελέγχου για την έγκαιρη διάγνωση της νόσου.
Ανακοινώθηκε επίσης η δωρεάν προσφορά στο κοινό 60 εξετάσεων προσυμπτωματικού ελέγχου καρκίνου του πνεύμονα με την αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης ακτινοβολίας (Low Dose CT) στο πλαίσιο της συνεργασίας της FairLife L.C.C. με την Πνευμονολογική Κλινική του Π.Γ.Ν. Ιωαννίνων, και τα διαγνωστικά εργαστήρια Διαγνωστικό Κέντρο Υγεία – Ιωάννινα, ΙΑΝΩ ΗΠΕΙΡΟΥ – Ιδιωτικό Διαγνωστικό Εργαστήριο – Ιατρική Ο.Ε., Ιδιωτικό Διαγνωστικό Εργαστήριο ΜΑΡΙΑ ΑΚΡΙΒΗ & ΣΙΑ Ε.Ε., ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ. Επιπρόσθετα, στο πλαίσιο της δράσης, η εταιρία Παπαποστόλου ως χορηγός θα διαθέσει δωρεάν το λογισμικό τεχνητής νοημοσύνης CrearRead CT Riverain USA για την ανίχνευση οζιδίων των πνευμόνων, στα πλαίσια του προσυμπωματικού ελέγχου του καρκίνου του πνεύμονα.
Την εκδήλωση χαιρέτισαν η κα Κορίνα Πατέλη – Bell, Ιδρύτρια και Πρόεδρος FairLife Φροντίδα και Πρόληψη για τον καρκίνο του πνεύμονα, η κα Άννα Μπατιστάτου, Πρύτανης Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Καθηγήτρια Παθολογικής Ανατομικής, ο κος Δημήτριος Πέσχος, Κοσμήτορας Σχολής Επιστημών Υγείας, ο κος Σπύρος Δερδεμέζης, Διοικητής Πανεπιστημιακού Γενικού Νοσοκομείου Ιωαννίνων, ο κος Δημήτρης Σκανδάλης, Αναπληρωτής Διοικητής Πανεπιστημιακού Γενικού Νοσοκομείου Ιωαννίνων, η κα Μαρία Τζίμα, Πρόεδρος Συλλόγου Ασθενών με Νεοπλασία, Φίλων και Οικογενειών Βορειοδυτικής Ελλάδας, «ΕΙΜΑΣΤΕ ΜΑΖΙ» και η κα Μάρθα Παπαδοπούλου, Γενική Διευθύντρια των Γενικών Αρχείων Κράτους (Γ.Α.Κ.).
Ο κος Κωνσταντίνος Κωστίκας, Καθηγητής Πνευμονολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Διευθυντής Πνευμονολογικής Κλινικής Π.Γ.Ν. Ιωαννίνων, ανοίγοντας την εκδήλωση, υπογράμμισε τη σημασία της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης του καρκίνου του πνεύμονα, επισημαίνοντας ότι πολλοί ασθενείς εξακολουθούν να διαγιγνώσκονται σε προχωρημένα στάδια της νόσου. Τόνισε, ωστόσο, ότι οι σύγχρονες θεραπείες έχουν αλλάξει σημαντικά τα δεδομένα, ενώ η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε πλήρη ίαση.
Καλωσορίζοντας το κοινό στα Ιωάννινα, η κα Κορίνα Πατέλη-Bell, Πρόεδρος της FairLife L.C.C., αναφέρθηκε στη σημασία της πρωτοβουλίας «Υγεία Πνευμόνων» όχι μόνο για την ενημέρωση του κοινού αλλά και για την ουσιαστική πρόσβαση των πολιτών στην πρόληψη και τον προσυμπτωματικό έλεγχο για τον καρκίνο του πνεύμονα. Μίλησε για τις δράσεις ενημέρωσης που βρίσκονται κάτω από την ομπρέλα του προγράμματος καθώς και για τους 475 προληπτικούς ελέγχους που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί σε συνεργασία με τις τοπικές πνευμονολογικές κλινικές. Τόνισε ότι ο καρκίνος του πνεύμονα εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις σοβαρότερες απειλές για τη δημόσια υγεία και μοιράστηκε την προσωπική της εμπειρία από την απώλεια του συζύγου της, γεγονός που αποτέλεσε αφορμή για την ίδρυση της FairLife, του πρώτου κοινωνικού φορέα στην Ελλάδα αφιερωμένου αποκλειστικά στη νόσο. Η κ. Πατέλη έκανε ιδιαίτερη αναφορά στη σημασία της ολιστικής προσέγγισης των ασθενών, της ψυχολογικής υποστήριξης, της διεπιστημονικής συνεργασίας και της πρόσβασης σε σύγχρονες διαγνωστικές και θεραπευτικές επιλογές, όπως ο έλεγχος βιοδεικτών και οι στοχευμένες θεραπείες.
Μέσα από τα αποτελέσματα των προσυμπτωματικών ελέγχων, μίλησε για τον έγκαιρο εντοπισμό περιστατικών καρκίνου αλλά και άλλων σοβαρών πνευμονολογικών και καρδιαγγειακών προβλήματα, δείχνοντας έτσι τη σημασία του screening για την προστασία της υγείας των πολιτών. «Σήμερα καταγράφονται 8,5 χιλιάδες νέες διαγνώσεις και δυστυχώς έως το 2040 εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν τις 11.000 και θα έχουμε περισσότερους από 9.500 θανάτους. Αυτά τα νούμερα είναι τραγικά. Την ίδια στιγμή περίπου 55 με 60% των ασθενών διαγιγνώσκεται σε προχωρημένα στάδια. Όταν όμως η διάγνωση γίνει σε αρχικό στάδιο, η επιβίωση θα ξεπεράσει το 80%. Και γι’ αυτό είμαστε όλοι εδώ σήμερα και εργαζόμαστε γι’ αυτό.» Κλείνοντας, υπογράμμισε ότι η Ελλάδα διαθέτει πλέον την επιστημονική γνώση και την εμπειρία για την εφαρμογή ενός οργανωμένου εθνικού προγράμματος προσυμπτωματικού ελέγχου.
Στο πλαίσιο των χαιρετισμών, οι εκπρόσωποι της ακαδημαϊκής, επιστημονικής και νοσοκομειακής κοινότητας, καθώς και των συλλόγων ασθενών, ευχαρίστησαν θερμά τη FairLife και την Πανεπιστημιακή Πνευμονολογική Κλινική για τη διοργάνωση της εκδήλωσης και τη διαρκή προσφορά του φορέα στην ενημέρωση και τη στήριξη των ασθενών και των οικογενειών τους. Μίλησαν για τη σημασία της πρόληψης, της ενημέρωσης και της έγκαιρης διάγνωσης του καρκίνου του πνεύμονα, με ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη εφαρμογής οργανωμένων προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου. Υπογράμμισαν την αξία της διεπιστημονικής συνεργασίας, της εξατομικευμένης ιατρικής, του μοριακού ελέγχου και των σύγχρονων θεραπευτικών προσεγγίσεων, καθώς και τη συμβολή της έρευνας, της τεχνητής νοημοσύνης και της καινοτομίας στη βελτίωση της πρόγνωσης και της ποιότητας ζωής των ασθενών. Παράλληλα, τόνισαν την ανάγκη ενίσχυσης της ογκολογικής φροντίδας, της συνέχειας στη θεραπεία, της διαφάνειας και της ουσιαστικής συμμετοχής των ασθενών στο σύστημα υγείας. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στον καθοριστικό ρόλο του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου στην προαγωγή της δημόσιας υγείας, καθώς και στη συμβολή της FairLife στην ευαισθητοποίηση, την ψυχοκοινωνική υποστήριξη και την προώθηση μιας ανθρωποκεντρικής προσέγγισης απέναντι στον καρκίνο του πνεύμονα.
ΕΝΟΤΗΤΑ Α’
«Στον καρκίνο πολλές φορές δεν νοσεί μόνο το σώμα, νοσεί και η ψυχή», τόνισε με βαθιά συγκίνηση ο κος Χρήστος Κίτσιος, Lung Cancer Survivor, καθώς μοιράστηκε τη δική του προσωπική εμπειρία με τον καρκίνο του πνεύμονα. Ο κος Κίτσιος μίλησε για τα συναισθήματα φόβου και αγωνίας που βίωσε από τη στιγμή της διάγνωσης, αλλά και τη σημασία της έγκαιρης διάγνωσης και της ανθρώπινης φροντίδας. Αναφέρθηκε στη δική του παράλειψη να ακολουθήσει συστηματικά τον προσυμπτωματικό έλεγχο, υπογραμμίζοντας πόσο καθοριστικό είναι να ακούμε τις οδηγίες των γιατρών και να μην αμελούμε τις προληπτικές εξετάσεις. Μίλησε για τη στήριξη που έλαβε από τους γιατρούς του, το οικογενειακό και φιλικό του περιβάλλον, αλλά και από τη FairLife μέσω του προγράμματος ψυχολογικής υποστήριξης. Τόνισε ιδιαίτερα την αξία της ισότιμης πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας, επισημαίνοντας ότι αισθάνθηκε τυχερός επειδή αντιμετωπίστηκε ως άνθρωπος και όχι ως «ένα ΑΜΚΑ». Κλείνοντας, εξέφρασε την ελπίδα που γεννούν οι νέες θεραπείες και οι εξελίξεις της ιατρικής, καλώντας όλους να δίνουν προτεραιότητα στην πρόληψη και τον προσυμπτωματικό έλεγχο.
Ο κος Αθανάσιος Κωνσταντινίδης, Αναπληρωτής Καθηγητής Πνευμονολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, παρουσίασε τα νεότερα επιδημιολογικά δεδομένα για τον καρκίνο του πνεύμονα σε παγκόσμιο, ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο. Ανέφερε ότι παγκοσμίως καταγράφονται 2,5 εκ. νέα περιστατικά και 1,8 εκ. θάνατοι ετησίως, ενώ στην Ελλάδα καταγράφονται κάθε χρόνο 6.500 νέα περιστατικά στους άνδρες και 2.300 στις γυναίκες. Αναφέρθηκε στη σημαντική πρόοδο που έχει επιτευχθεί τα τελευταία χρόνια χάρη στις νέες θεραπείες και ιδιαίτερα στην ανοσοθεραπεία, επισημαίνοντας ότι η πενταετής επιβίωση ασθενών με μεταστατικό καρκίνο του πνεύμονα έχει διπλασιαστεί, από 16% σε 32%. Παρουσίασε στοιχεία που δείχνουν ότι ο καρκίνος του πνεύμονα συνδέεται άμεσα με τη διαχρονική έκθεση στο κάπνισμα, ενώ τόνισε ότι στην Ελλάδα παρατηρούνται αυξητικές τάσεις, ιδιαίτερα στον γενικό πληθυσμό και στις γυναίκες. Παράλληλα, επεσήμανε ότι η μείωση του φορτίου της νόσου προϋποθέτει ενίσχυση της πρόληψης, διακοπή του καπνίσματος, οργανωμένο προσυμπτωματικό έλεγχο και συστηματική καταγραφή των δεδομένων, ώστε να βελτιωθεί η έγκαιρη διάγνωση και η αντιμετώπιση της νόσου.
Στη σημασία του προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του πνεύμονα, αναφέρθηκε η κα Αθηνά Γόγαλη, Επίκουρη Καθηγήτρια Πνευμονολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για την κύρια αιτία θανάτου από καρκίνο παγκοσμίως, προκαλώντας περισσότερους θανάτους ακόμη και από τον καρκίνο του μαστού, του παχέος εντέρου και του τραχήλου της μήτρας μαζί. Παρουσιάζοντας διεθνείς μελέτες σε δεκάδες χιλιάδες καπνιστές υψηλού κινδύνου, η κα Γόγαλη επεσήμανε ότι ο προσυμπτωματικός έλεγχος μπορεί να μειώσει τη θνητότητα από καρκίνο του πνεύμονα κατά 20% έως 24%, αναφέροντας παράλληλα ότι μέσω του screening μπορούν να εντοπιστούν και άλλες σοβαρές παθήσεις, όπως η ΧΑΠ, το εμφύσημα και καρδιαγγειακά προβλήματα. Στη συνέχεια, παρουσίασε τις ελληνικές κατευθυντήριες οδηγίες, σύμφωνα με τις οποίες ο έλεγχος προτείνεται σε άτομα ηλικίας 50-80 ετών που είναι νυν ή πρώην καπνιστές με ιστορικό τουλάχιστον 20 pack-years, με χρήση αξονικής τομογραφίας χαμηλής δόσης και παράλληλη υποστήριξη για διακοπή καπνίσματος. Κλείνοντας, υπογράμμισε ότι ένα οργανωμένο εθνικό πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου θα μπορούσε μέσα σε πέντε χρόνια να μειώσει τους θανάτους από καρκίνο του πνεύμονα κατά σχεδόν 25%, εκφράζοντας την ελπίδα να εφαρμοστεί σύντομα και στην Ελλάδα.
«Δεν είναι αθώα η ατμοσφαιρική ρύπανση. Σε μέσο όρο, 15% των θανάτων από καρκίνο του πνεύμονα οφείλονται στην ατμοσφαιρική ρύπανση στο περιβάλλον», σημείωσε χαρακτηριστικά ο κος Κωνσταντίνος Κωστίκας, Καθηγητής Πνευμονολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Διευθυντής Πνευμονολογικής Κλινικής Π.Γ.Ν. Ιωαννίνων. Αναφερόμενος στη στενή σχέση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης με την υγεία του αναπνευστικού και ειδικότερα με τον καρκίνο του πνεύμονα, έδωσε έμφαση στο γεγονός ότι το πρόβλημα αφορά το σύνολο του πληθυσμού και όχι μόνο τους καπνιστές. Ο κος Κωστίκας τόνισε ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για την υγεία, με περίπου 2.000 πρόωρους θανάτους κάθε δύο ώρες παγκοσμίως. Τα μικροσωματίδια PM2.5, όπως ανέφερε, διεισδύουν στους πνεύμονες και επηρεάζουν πολλαπλά όργανα, αυξάνοντας καρδιαγγειακά και αναπνευστικά νοσήματα. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, η ρύπανση ευθύνεται για περίπου 15% των θανάτων από καρκίνο του πνεύμονα και συνδέεται συνολικά με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου κατά 9%, ενώ στην Ελλάδα, και ειδικά στα Ιωάννινα, τα επίπεδα ρύπανσης ξεπερνούν έως και 10 φορές τα όρια του ΠΟΥ, με σημαντική επιβάρυνση στη δημόσια υγεία.
«Η πλειονότητα των όζων δεν είναι καρκίνος», τόνισε ο κος Δημήτριος Ποτονός, Πνευμονολόγος, Ειδικευόμενος σε Παράταση, Πνευμονολογική Κλινική Π.Γ.Ν. Ιωαννίνων, μιλώντας για τη σύγχρονη διαγνωστική προσέγγιση των μονήρων πνευμονικών όζων – συχνού πλέον ευρήματος στις αξονικές τομογραφίες, ιδίως μετά την πανδημία COVID-19. Όπως υπογράμμισε, το ποσοστό κακοήθειας ανέρχεται στο 4%, με την εκτίμηση να βασίζεται σε συνδυασμό κλινικών και ακτινολογικών παραμέτρων, όπως η πυκνότητα, η μορφολογία και το μέγεθος του όζου, η σταθερότητα στον χρόνο, η εντόπιση, καθώς και στους ατομικούς παράγοντες κινδύνου, όπως το κάπνισμα, η ηλικία, η έκθεση σε αμίαντο και το οικογενειακό ιστορικό. Ο κος Ποτονός αναφέρθηκε σε διαγνωστικά εργαλεία όπως το PET scan, που συμβάλλει στην εκτίμηση της μεταβολικής δραστηριότητας και στη σταδιοποίηση, με υψηλή ευαισθησία (έως 95%), στην παρακολούθηση με επαναληπτικές αξονικές τομογραφίες χαμηλής δόσης ακτινοβολίας (LDCT), σε εξατομικευμένα χρονικά διαστήματα ανάλογα με τον κίνδυνο και το μέγεθος του όζου, και στη χειρουργική βιοψία ως το «gold standard» για οριστική διάγνωση, με διαθέσιμες και εναλλακτικές τεχνικές όπως οι βρογχοσκοπικές και οι CT-guided διαδερμικές βιοψίες.
Ως χρόνια υποτροπιάζουσα νόσο που ξεκινά από την εφηβεία, χαρακτήρισε το κάπνισμα η κα Ευγενία Σάλλα, Πνευμονολόγος, Επιμελήτρια Α’, Πνευμονολογική Κλινική Π.Γ.Ν. Ιωαννίνων, μιλώντας για τη διακοπή καπνίσματος ως το σημαντικότερο μέτρο πρόληψης του καρκίνου του πνεύμονα. Όπως ανέφερε, ο καπνός του τσιγάρου – με πάνω από 4.000 χημικές ουσίες – συνδέεται και με πλήθος άλλων μορφών καρκίνου, καρδιαγγειακών και αναπνευστικών νοσημάτων. Παράλληλα, χαρακτήρισε τη νικοτίνη ως μία από τις πιο εθιστικές ουσίες, τονίζοντας ότι μόνο το 5% των καπνιστών καταφέρνουν να διακόψουν το κάπνισμα χωρίς βοήθεια για έναν χρόνο, ενώ με ιατρική υποστήριξη και συνδυασμό φαρμακευτικής αγωγής και συμβουλευτικής τα ποσοστά επιτυχίας μπορούν να φτάσουν το 40%-50%. Η κα Σάλλα μίλησε για τη σημασία της συμπεριφορικής υποστήριξης και της διαχείρισης των στερητικών συμπτωμάτων, ξεκαθαρίζοντας ότι το ηλεκτρονικό τσιγάρο δεν αποτελεί εγκεκριμένο μέσο διακοπής καπνίσματος. Κλείνοντας, παρουσίασε τα σημαντικά οφέλη της διακοπής καπνίσματος, ακόμη και μετά από διάγνωση καρκίνου πνεύμονα, καθώς βελτιώνεται η αποτελεσματικότητα των θεραπειών και μειώνεται η θνητότητα.
Ο κος Χρήστος Χρόνης, Πνευμονολόγος, Επιμελητής Α’, Πνευμονολογική Κλινική, Π.Γ.Ν. Ιωαννίνων, παρουσίασε τις σύγχρονες και αναδυόμενες βρογχοσκοπικές τεχνικές για τη διάγνωση και σταδιοποίηση παθήσεων του πνεύμονα, περιγράφοντας τη βρογχοσκόπηση ως «ένα ταξίδι μέσα στους αεραγωγούς και τον πνεύμονα». Αναφέρθηκε στην εξέλιξη της μεθόδου από τα πρώτα άκαμπτα βρογχοσκόπια έως το εύκαμπτο βρογχοσκόπιο που καθιέρωσε ο Shigeto Ikeda το 1968, καθιστώντας τη διαδικασία ασφαλέστερη και πιο αποτελεσματική. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον ενδοβρογχικό υπέρηχο (EBUS), που επιτρέπει τη λήψη βιοψιών και τη σταδιοποίηση με μία μόνο εξέταση, καθώς και στο radial EBUS, το οποίο λειτουργεί σαν «GPS μέσα στον πνεύμονα», βοηθώντας στον εντοπισμό και τη βιοψία μικρών πνευμονικών όζων ακόμη και 1–2 εκατοστών. Ο κος Χρόνης μίλησε για τα νέα λεπτότερα βρογχοσκόπια που επιτρέπουν πρόσβαση σε περιοχές του πνεύμονα που παλαιότερα ήταν απρόσιτες και για τη ρομποτική βρογχοσκόπηση που δίνει πλέον τη δυνατότητα εντοπισμού και προσέγγισης βλαβών με ακρίβεια χιλιοστού, τόσο για διάγνωση όσο και για θεραπευτικές παρεμβάσεις. «Το μέλλον είναι εδώ» τόνισε, επισημαίνοντας πως οι νέες τεχνολογίες αλλάζουν ριζικά τις δυνατότητες έγκαιρης και ακριβούς διάγνωσης στον καρκίνο του πνεύμονα, παρότι το υψηλό κόστος εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση για την ευρεία εφαρμογή τους.
ΕΝΟΤΗΤΑ Β’
«Καθοριστικός ο ρόλος του ακτινολόγου στον προσυμπτωματικό έλεγχο του καρκίνου του πνεύμονα», τόνισε η κα Κυριακή Ταβερναράκη, Ακτινολόγος, Συντ. Διευθύντρια Α’ Τμήμα Ιατρικής Απεικόνισης και Επεμβατικής Ακτινολογίας, ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία». Όπως εξήγησε, ο ακτινολόγος είναι υπεύθυνος τόσο για την τεχνική ποιότητα της εξέτασης όσο και για την ορθή αξιολόγηση των πνευμονικών όζων, με βάση το μέγεθος, την πυκνότητα, τη μορφολογία και την εξέλιξή τους. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη συμβολή της τεχνητής νοημοσύνης για την ανίχνευση μικρών ή δυσδιάκριτων βλαβών, τη μείωση των διαγνωστικών λαθών και τη στήριξη του έργου των ακτινολόγων, χωρίς όμως να υποκαθιστά την ιατρική κρίση. Αναφέρθηκε στη συμμετοχή του Νοσοκομείου «Σωτηρία» στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα SOLACE για την ενίσχυση του screening καρκίνου πνεύμονα, καθώς και στη μεγάλη γαλλική μελέτη CASCADE της καθηγήτριας Marie-Pierre Revel, τα αποτελέσματα της οποίας αναμένονται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον σχετικά με τη χρήση εργαλείων AI στον προσυμπτωματικό έλεγχο. Η κα Ταβερναράκη μίλησε για τη σημασία των διεθνών κατευθυντήριων οδηγιών για τη διαχείριση των ευρημάτων και της δομημένης επικοινωνίας μεταξύ ακτινολόγων και υπόλοιπων ειδικοτήτων, ενώ σημείωσε ότι τα προγράμματα screening μπορούν να αναδείξουν και άλλα σημαντικά ευρήματα, όπως εμφύσημα ή καρδιαγγειακές αλλοιώσεις. Κλείνοντας, επεσήμανε ότι το screening σώζει ζωές και ότι ο συνδυασμός εξειδικευμένων ακτινολόγων και σύγχρονων εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης αποτελεί το μέλλον στην έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του πνεύμονα.
Ο κος Βασίλειος Πατσιογιάννης αναφέρθηκε στον καθοριστικό ρόλο της επεμβατικής ακτινολογίας στη σύγχρονη αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα, παρουσιάζοντας τις ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές που συμβάλλουν τόσο στη διάγνωση και σταδιοποίηση όσο και στη θεραπεία και την παρηγορική φροντίδα των ασθενών. Όπως εξήγησε, η επεμβατική ακτινολογία αξιοποιεί απεικονιστικές μεθόδους, όπως η αξονική τομογραφία και ο υπέρηχος, για την πραγματοποίηση στοχευμένων επεμβάσεων με μικρές τομές, μικρότερο τραύμα και ταχύτερη ανάρρωση για τον ασθενή. Ο κος Πατσιογιάννης αναφέρθηκε στις τοπικές θεραπευτικές τεχνικές – θερμική κατάλυση με μικροκύματα ή ραδιοσυχνότητες και κρυοθεραπεία (cryoablation) – και υπογράμμισε τη συμβολή της επεμβατικής ακτινολογίας στην αντιμετώπιση επιπλοκών και συμπτωμάτων για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής, με ταυτόχρονο συνδυασμό με χημειοθεραπεία, ανοσοθεραπεία και ακτινοθεραπεία. Κλείνοντας, σημείωσε ότι η επεμβατική ακτινολογία αποτελεί πλέον αναπόσπαστο μέλος της διεπιστημονικής ογκολογικής ομάδας,
«Το υλικό για μας είναι θησαυρός και το φυλάττουμε σαν κόρη οφθαλμού», δήλωσε η κα Άννα Γούσια, Καθηγήτρια Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, μιλώντας για τη σημασία του βιολογικού υλικού για την έρευνα και τη μεταφραστική ιατρική, καθώς συμβάλλει στην ανάπτυξη νέων βιοδεικτών και στην περαιτέρω εξέλιξη της εξατομικευμένης θεραπείας στον καρκίνο του πνεύμονα. Η κα Γούσια ανέδειξε τον καθοριστικό και πλέον εξελιγμένο ρόλο του παθολογοανατόμου στη σύγχρονη αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα, επισημαίνοντας ότι η ιστολογική διάγνωση δεν αποτελεί πλέον το τελικό στάδιο, αλλά την αφετηρία για μια σύνθετη μοριακή και βιολογική ανάλυση του όγκου. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη σωστή διαχείριση των περιορισμένων βιολογικών δειγμάτων, τα οποία πρέπει να αξιοποιούνται ορθολογικά τόσο για τη διάγνωση όσο και για τον μοριακό έλεγχο. Υπογράμμισε επίσης τη σημασία του προαναλυτικού σταδίου και της άμεσης και σωστής μονιμοποίησης του ιστού, ώστε να διασφαλίζεται η ποιότητα και η αξιοπιστία των αποτελεσμάτων. Τέλος, αναφέρθηκε στην ανάγκη συνεργασίας με τη διεπιστημονική ογκολογική ομάδα αλλά και της τεκμηριωμένης επιλογής μοριακών εξετάσεων, ανάλογα με τον ιστολογικό τύπο και τις θεραπευτικές ανάγκες.
Η κα Χρύσα Σιόκα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Πυρηνικής Ιατρικής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Διευθύντρια Κλινικού Εργαστηρίου Πυρηνικής Ιατρικής Π.Γ.Ν. Ιωαννίνων, ανέδειξε τη σημασία της εξέτασης PET CT στον καρκίνο του πνεύμονα, εξηγώντας με απλό και κατανοητό τρόπο ότι πρόκειται για έναν συνδυασμό απεικόνισης της ανατομίας (αξονική τομογραφία) και της λειτουργικής συμπεριφοράς των κυττάρων (με ραδιοφάρμακο τύπου γλυκόζης), το οποίο συγκεντρώνεται περισσότερο σε κακοήθεις βλάβες λόγω αυξημένου μεταβολισμού. Όπως τόνισε, το PET CT αποτελεί κρίσιμο εργαλείο για τη διάγνωση, τη σταδιοποίηση, την επιλογή θεραπείας, την αξιολόγηση της ανταπόκρισης και τη μετεγχειρητική παρακολούθηση των ασθενών με καρκίνο του πνεύμονα. Η εξέταση συμβάλλει στον εντοπισμό ύποπτων εστιών σε ολόκληρο το σώμα, μειώνοντας την αβεβαιότητα και επιτρέποντας πιο στοχευμένες και εξατομικευμένες θεραπευτικές αποφάσεις. Η κα Σιόκα υπογράμμισε ότι το PET CT είναι ασφαλής εξέταση με ελεγχόμενη ακτινοβολία, διαρκεί περίπου 1,5 ώρα, δεν αντικαθιστά την κλινική εκτίμηση, αλλά λειτουργεί συμπληρωματικά στο πλαίσιο της διεπιστημονικής ομάδας (πνευμονολόγοι, ακτινολόγοι, ογκολόγοι, παθολογοανατόμοι). Κλείνοντας, σημείωσε ότι η σύγχρονη αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα βασίζεται στη συνεργασία όλων των ειδικοτήτων, με στόχο την ακριβή και εξατομικευμένη θεραπεία κάθε ασθενούς.
«Η ερώτηση η οποία τίθεται σχεδόν αμέσως όταν κάποιος διαγνωστεί με καρκίνο είναι «Γιατρέ, μπορώ να χειρουργηθώ;», ανέφερε ο κος Ηλίας Καρφής, Επίκουρος Καθηγητής Καρδιοθωρακοχειρουργικής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, μιλώντας για τη θωρακοχειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα, την οποία χαρακτήρισε ως ακρογωνιαίο λίθο της θεραπείας της νόσου, ιδιαίτερα στα αρχικά στάδια, αλλά που τώρα πλέον έχει θέση και στα πιο προχωρημένα. Όπως επεσήμανε, η επιλογή της κατάλληλης θεραπείας βασίζεται στη συνεργασία της διεπιστημονικής ομάδας που αποφασίζει από κοινού την εξατομικευμένη θεραπευτική στρατηγική για κάθε ασθενή. Ο κος Καρφής αναφέρθηκε στα βασικά κριτήρια που καθορίζουν τη χειρουργική αντιμετώπιση – μέγεθος, θέση του όγκου, ιστολογικός τύπος, ύπαρξη μεταστάσεων, συνολική υγεία και αναπνευστική λειτουργία του ασθενή – και παρουσίασε τις κυριότερες χειρουργικές τεχνικές, επισημαίνοντας ότι η λοβεκτομή αποτελεί τη συχνότερη και πιο αποτελεσματική χειρουργική επιλογή. Παρουσίασε επίσης άλλες επεμβατικές τεχνικές, όπως τη σφηνοειδή εκτομή με κυρίως διαγνωστικό χαρακτήρα, την ανατομική τμηματεκτομή, την πνευμονεκτομή για μεγάλους κεντρικούς όγκους και τη sleeve λοβεκτομή για τη διατήρηση όσο το δυνατόν μεγαλύτερου μέρους πνευμονικού παρεγχύματος. Μίλησε επίσης και για τις σύγχρονες χειρουργικές προσεγγίσεις, από την ανοιχτή θωρακοτομή έως τις ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές VATS και τη ρομποτική χειρουργική, οι οποίες προσφέρουν μικρότερο τραύμα, λιγότερες επιπλοκές και ταχύτερη ανάρρωση. Τέλος, υπογράμμισε ότι ο ρόλος του θωρακοχειρουργού δεν περιορίζεται μόνο στην αφαίρεση του όγκου, αλλά επεκτείνεται και στην αντιμετώπιση μεταστάσεων, πλευριτικών ή περικαρδιακών συλλογών, ενδοαυλικών όγκων και στην τοποθέτηση stents για τη βελτίωση της αναπνευστικής λειτουργίας και της ποιότητας ζωής των ασθενών.
«Οι στοχευτικές θεραπείες είναι κομμένες και ραμμένες για τα μέτρα του όγκου του ασθενή που έχουμε απέναντί μας», δήλωσε ο κος Γεώργιος Ζαρκαβέλης, Παθολόγος Ογκολόγος, Επιμελητής Β΄, Ογκολογική Κλινική, Π.Γ.Ν. Ιωαννίνων, μιλώντας για τη νέα εποχή της εξατομικευμένης ιατρικής στον καρκίνο του πνεύμονα. Όπως τόνισε, ο καρκίνος του πνεύμονα δεν αποτελεί μία ενιαία νόσο γι’ αυτό και η σημασία του μοριακού ελέγχου και της πρόσβασης των ασθενών σε σύγχρονες διαγνωστικές τεχνικές είναι τεράστια. Παρουσιάζοντας τις θεραπευτικές εξελίξεις, ο κ. Ζαρκαβέλης στάθηκε ιδιαίτερα στην ανοσοθεραπεία, χαρακτηρίζοντάς την ως τη μεγάλη επανάσταση της τελευταίας δεκαετίας και αναφέρθηκε στις στοχευμένες θεραπείες, οι οποίες δρουν εκλεκτικά πάνω στα καρκινικά κύτταρα, όπως τα συζευγμένα αντισώματα (ADCs) που λειτουργούν ως «Δούρειοι Ίπποι» μεταφέροντας χημειοθεραπεία απευθείας στον όγκο, αλλά και στους αναστολείς κινάσης τυροσίνης (TKIs), με περισσότερες από 35 διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές σήμερα. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στον μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα, όπου νέες θεραπείες δημιουργούν πλέον καλύτερες προοπτικές για τους ασθενείς. Αναφέρθηκε τέλος στις μελλοντικές προοπτικές της ογκολογίας, όπως οι θεραπείες CAR-T cells και υπογράμμισε ότι σήμερα ο καρκίνος του πνεύμονα αντιμετωπίζεται με εντελώς διαφορετικό τρόπο σε σχέση με το παρελθόν, με ολοένα περισσότερες θεραπευτικές επιλογές που προσφέρουν καλύτερα αποτελέσματα και πιο εξατομικευμένη φροντίδα για κάθε ασθενή.
Στην ερώτηση «Μπορούμε να πετύχουμε ίαση στον καρκίνο του πνεύμονα;» επιχείρησε να απαντήσει ο κος Δημήτριος Πετράκης, Παθολόγος Ογκολόγος, Επιμελητής Α’ Ογκολογική Κλινική, Π.Γ.Ν. Ιωαννίνων, μιλώντας για τις σημαντικές εξελίξεις που έχουν αλλάξει ριζικά την αντιμετώπιση της νόσου τα τελευταία χρόνια. Ο κος Πετράκης τόνισε ότι σήμερα η νόσος μπορεί, σε πολλές περιπτώσεις, να είναι ακόμη και ιάσιμη ή να μετατραπεί σε μία χρόνια διαχειρίσιμη κατάσταση με καλή ποιότητα ζωής. Όπως ανέφερε, από το 2012 και μετά καταγράφεται σημαντική μείωση της θνητότητας από καρκίνο του πνεύμονα, ενώ χάρη στις νέες θεραπείες η πενταετής επιβίωση των ασθενών έχει αυξηθεί περίπου κατά 10% μέσα σε μία δεκαετία. Παράλληλα, ασθενείς με μεταστατική νόσο μπορούν πλέον να ζουν ακόμη και πάνω από 7 χρόνια, γεγονός που μέχρι πριν λίγα χρόνια θεωρούνταν αδιανόητο. Ο κος Πετράκης υπογράμμισε ότι η πρόοδος αυτή βασίζεται σε πέντε βασικούς πυλώνες: την πρώιμη διάγνωση, την ακριβή ιστολογική και μοριακή ταυτοποίηση του όγκου, τη σωστή σταδιοποίηση, τις σύγχρονες θεραπευτικές επιλογές και τη συνεχή καινοτομία. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον προσυμπτωματικό έλεγχο, ο οποίος αυξάνει την πιθανότητα επιβίωσης κατά 20%-25% σε άτομα υψηλού κινδύνου, καθώς επιτρέπει την ανίχνευση της νόσου σε αρχικά στάδια. Αναφερόμενος στις θεραπευτικές εξελίξεις, σημείωσε ότι από το 2002 μέχρι σήμερα οι διαθέσιμες στοχευμένες θεραπείες έχουν αυξηθεί θεαματικά, με πάνω από 10 ανοσοθεραπευτικά φάρμακα και δεκάδες στοχευμένες επιλογές για ασθενείς με συγκεκριμένες μοριακές μεταλλάξεις. Κλείνοντας, επεσήμανε ότι η πρόοδος αυτή αποτελεί αποτέλεσμα συλλογικής προσπάθειας επιστημόνων, επαγγελματιών υγείας, ασθενών και οικογενειών, εκφράζοντας αισιοδοξία ότι τα επόμενα χρόνια οι εξελίξεις θα είναι ακόμη πιο εντυπωσιακές.
Η εκδήλωση τέλεσε υπό την αιγίδα των:
Περιφέρειας Ηπείρου, Δήμου Ιωαννιτών, Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας (ΕΠΕ), Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας (ΕΟΠΕ), Ελληνικής Εταιρείας Χειρουργών Θώρακος – Καρδιάς – Αγγείων (ΕΕΧΘΚΑ), Ελληνικής Ακτινολογικής Εταιρείας (ΕΑΕ), Ελληνικής Εταιρείας Παθολογικής Ανατομικής (ΕΕΠΑ) και Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου (ΕΛΛΟΚ).
Με την ευγενική υποστήριξη:
Διακεκριμένος Χορηγός: MSD
Χορηγοί: Genesis Pharma, Johnson & Johnson, Roche, Ιστοδιερευνητική, Papapostolou Healthcare Technologies
FairLife Φροντίδα και Πρόληψη για τον Καρκίνο του Πνεύμονα
H «FairLife-Φροντίδα και Πρόληψη για τον καρκίνο του πνεύμονα» είναι o πρώτος και μοναδικός μη κερδοσκοπικός κοινωνικός φορέας στην Ελλάδα που ασχολείται αποκλειστικά με τον καρκίνο του πνεύμονα – την 1η αιτία θανάτου από καρκίνο στη χώρα μας και παγκοσμίως. Ιδρύθηκε το 2020 από την Κορίνα Πατέλη-Βell στη μνήμη του συζύγου της Simon Bell, ο οποίος έχασε τη μάχη με τη νόσο τον Αύγουστο του 2020.
Αποστολή του φορέα είναι η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση για την πρόληψη του καρκίνου του πνεύμονα καθώς και η ολιστική στήριξη ασθενών και των οικογενειών στη διαδρομή τους με την ασθένεια.
Το 2024 διακρίθηκε ως «Οργάνωση της Χρονιάς» στα Patient Partnerships Awards και, στα τέσσερα χρόνια λειτουργίας του, έχει λάβει 16 διακρίσεις για το κοινωνικό του έργο, το οποίο αναγνωρίζεται τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς.