«Είμαι ένας από τους εκατομμύρια άνδρες που έχουν κάνει περιτομή: Όσα κανείς δεν σου λέει για τις καταστροφικές επιπτώσεις στη σεξουαλική και ερωτική ζωή»
Ο Τόμας Μίλερ υποβλήθηκε σε περιτομή, τη χειρουργική αφαίρεση της ακροποσθίας, όταν ήταν βρέφος και, όπως λέει, η εμπειρία αυτή τον έχει σημαδέψει για όλη του τη ζωή. Τα πρώτα προβλήματα εμφανίστηκαν όταν ξεκίνησε το γυμνάσιο, καθώς κατά τη διάρκεια της αλλαγής για το μάθημα της γυμναστικής συνειδητοποίησε ότι ήταν ο μοναδικός στην τάξη που έδειχνε διαφορετικός.
«Αμέσως ένιωσα διαφορετικός, ότι δεν ταίριαζα», αναφέρει ο 29χρονος σήμερα Τόμας, ο οποίος μίλησε υπό το καθεστώς ανωνυμίας. Όπως εξηγεί, η περιτομή επηρέασε και την προσωπική του ζωή, καθώς απέφευγε την οικειότητα από φόβο ότι μια σύντροφός του θα θεωρούσε αντιαισθητική την εμφάνισή του. Ο ίδιος παραδέχεται ότι δεν είχε ποτέ μακροχρόνια σχέση και πιστεύει πως οι ανησυχίες του γύρω από την περιτομή αποτελούν έναν από τους βασικούς λόγους, σύμφωνα με την Daily Mail.
Πέρα από την ψυχολογική επιβάρυνση, ο Τόμας συνεχίζει μέχρι σήμερα να αντιμετωπίζει σωματική δυσφορία και ερεθισμούς από την επαφή των ρούχων με το άκρο του πέους του. Για να μειώσει την τριβή, φορά ειδικό μαλακό προστατευτικό από πολυεστέρα.
Η περιτομή και η διάδοσή της παγκοσμίως
Η περιτομή αποτελεί τη συχνότερη χειρουργική επέμβαση στους άνδρες παγκοσμίως, με περισσότερες από 15 εκατομμύρια επεμβάσεις να πραγματοποιούνται κάθε χρόνο. Στην Αγγλία έγινε ιδιαίτερα δημοφιλής κατά τη βικτωριανή εποχή, ωστόσο η συχνότητά της μειώθηκε σημαντικά τον 20ό αιώνα, από περίπου 35% των ανδρών τη δεκαετία του 1930 σε περίπου 20% τη δεκαετία του 1940.
Παράλληλα, υπήρχε έντονος κοινωνικός διαχωρισμός, καθώς η πρακτική θεωρούνταν διαδεδομένη στη βασιλική οικογένεια και στις ανώτερες κοινωνικές τάξεις. Σήμερα, εκτιμάται ότι έως και το 15% των ανδρών στο Ηνωμένο Βασίλειο έχουν υποβληθεί σε περιτομή.
Περισσότερες από τις μισές περιπτώσεις σχετίζονται με θρησκευτικούς ή πολιτισμικούς λόγους. Ο Τόμας, ο οποίος έχει μερική εβραϊκή καταγωγή, υποβλήθηκε στην επέμβαση όταν ήταν οκτώ ημερών. Πολλές περιτομές πραγματοποιούνται επίσης για ιατρικούς λόγους, όπως η φίμωση, μια πάθηση που επηρεάζει περίπου έναν στους 100 άνδρες και κατά την οποία η ακροποσθία δεν υποχωρεί σωστά, προκαλώντας επώδυνες στύσεις και δυσκολίες στη σεξουαλική ζωή.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, αντίθετα, περισσότερο από το 70% των ανδρών έχουν υποβληθεί σε περιτομή, κυρίως λίγες ημέρες μετά τη γέννησή τους. Η πρακτική αυτή δεν σχετίζεται μόνο με θρησκευτικούς λόγους, καθώς τόσο η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής όσο και η Αμερικανική Ουρολογική Εταιρεία συστήνουν να προσφέρεται συστηματικά η περιτομή σε νεογέννητα αγόρια, υποστηρίζοντας ότι τα μακροπρόθεσμα οφέλη υπερτερούν των κινδύνων.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, αντίθετα, οι ιατρικές οδηγίες αντιμετωπίζουν με επιφύλαξη την περιτομή νεογνών για λόγους υγείας, θεωρώντας ότι οι κίνδυνοι είναι σημαντικοί. Για τον λόγο αυτό, το NHS εγκρίνει την επέμβαση μόνο σε περιπτώσεις όπου η ζωή των ασθενών επηρεάζεται σοβαρά από επιπλοκές, όπως η σοβαρή φίμωση.
Οι προειδοποιήσεις για τις μη ρυθμιζόμενες επεμβάσεις
Ορισμένοι ειδικοί προειδοποιούν πλέον ότι η επιφυλακτική στάση του Ηνωμένου Βασιλείου απέναντι στην ιατρική περιτομή, σε συνδυασμό με την αμηχανία πολλών ανδρών να μιλήσουν για προβλήματα που σχετίζονται με την ακροποσθία, στερεί από αρκετούς μια επέμβαση που θα μπορούσε να τους ωφελήσει.
Την ίδια στιγμή, ακτιβιστές εκφράζουν διαφορετικές ανησυχίες, επισημαίνοντας ότι οι χειρουργικές επεμβάσεις πραγματοποιούνται σε παιδιά που είναι πολύ μικρά για να δώσουν συναίνεση. Υπάρχουν επίσης άνδρες που θεωρούν ότι η ζωή τους επηρεάστηκε ανεπανόρθωτα από την περιτομή, τόσο σωματικά, με απώλεια ευαισθησίας στη βάλανο του πέους και σοβαρές επιπτώσεις στη σεξουαλική τους ζωή, όσο και ψυχολογικά, με ορισμένους να φτάνουν ακόμα και σε σκέψεις αυτοκτονίας.
Η περιτομή παραμένει εξαιρετικά αμφιλεγόμενη διαδικασία, ωστόσο ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι ότι μπορεί να πραγματοποιηθεί από οποιονδήποτε, χωρίς να απαιτούνται ιατρικά προσόντα, ειδική εκπαίδευση ή διαπίστευση.
Ορισμένες κοινότητες έχουν δημιουργήσει εθελοντικά προγράμματα κατάρτισης για μη ιατρικούς επαγγελματίες. Στον Ιουδαϊσμό, για παράδειγμα, η πρακτική εποπτεύεται από τον οργανισμό «The Initiation Society», που ιδρύθηκε το 1745 και παρέχει εκπαίδευση στους «μοχέλ», δηλαδή στους τελετουργικούς περιτομείς. Ωστόσο, οι επαγγελματίες αυτοί δεν υπόκεινται σε ανεξάρτητο έλεγχο.
Τον Δεκέμβριο του περασμένου έτους, ο βοηθός ιατροδικαστής του Δυτικού Λονδίνου εξέδωσε έκθεση πρόληψης μελλοντικών θανάτων, προειδοποιώντας ότι χωρίς νέους κανονισμούς για τις μη θεραπευτικές ανδρικές περιτομές, που πραγματοποιούνται κυρίως για θρησκευτικούς ή πολιτισμικούς λόγους, ενδέχεται να χαθούν ζωές βρεφών.
Ο θάνατος του Μοχάμεντ Αμπντισάμαντ και άλλες υποθέσεις
Η προειδοποίηση αυτή ακολούθησε τον θάνατο του εξάμηνου Μοχάμεντ Αμπντισάμαντ στις 19 Φεβρουαρίου 2023, έπειτα από λοίμωξη που προσβλήθηκε κατά τη διάρκεια της περιτομής του, η οποία πραγματοποιήθηκε από άτομο χωρίς ιατρική κατάρτιση που είχε προταθεί στους γονείς του.
Μέσα σε λίγες ημέρες από την επέμβαση, το βρέφος εμφάνισε σοβαρά συμπτώματα και μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο στο νοσοκομείο Χίλινγκντον. Υπέστη καρδιακή ανακοπή και κατέληξε. Η έρευνα κατέδειξε ότι είχε προσβληθεί από λοίμωξη στρεπτόκοκκου μετά τη διαδικασία.
Η έκθεση του ιατροδικαστή ανέφερε ότι «δεν υπάρχει σύστημα εξωτερικής διαπίστευσης ούτε απαίτηση τήρησης αρχείων ή μέτρων ελέγχου λοιμώξεων».
Σε άλλη υπόθεση την περασμένη χρονιά, ο 54χρονος Μοχάμεντ Αλαζάουι από το Ίλφορντ του ανατολικού Λονδίνου φυλακίστηκε αφού προσποιούνταν τον γιατρό και πραγματοποίησε έως και 40 περιτομές σε βρέφη, σε συνθήκες που η Εισαγγελική Υπηρεσία του Στέμματος χαρακτήρισε «επικίνδυνες, ανθυγιεινές και επιβλαβείς».
Η υπηρεσία υπογράμμισε ότι ο Αλαζάουι μπόρεσε να πραγματοποιήσει τις επεμβάσεις, επειδή η μη θεραπευτική ανδρική περιτομή δεν ρυθμίζεται νομοθετικά και δεν απαιτείται να εκτελείται από ιατρό.
Υπήρξαν και άλλοι θάνατοι. Το 2012, η νοσηλεύτρια Γκρέις Εμπούν Αντελέγιε από το Όλνταμ του Μάντσεστερ καταδικάστηκε σε ποινή φυλάκισης 24 μηνών με αναστολή για ανθρωποκτονία από βαριά αμέλεια, αφού πραγματοποίησε περιτομή με ψαλίδι και ελαιόλαδο, χωρίς αναισθησία, σε βρέφος τεσσάρων εβδομάδων που αργότερα πέθανε από αιμορραγία.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας του Ηνωμένου Βασιλείου, σημειώθηκαν 14 θάνατοι στην Αγγλία μεταξύ 2001 και 2024 όπου η περιτομή αναφερόταν στο πιστοποιητικό θανάτου, ενώ οι μισοί αφορούσαν αγόρια κάτω των 18 ετών. Η υπηρεσία επεσήμανε ότι ο πραγματικός αριθμός ενδέχεται να είναι μεγαλύτερος, καθώς η περιτομή «μπορεί να μην καταγράφεται» πάντα στα πιστοποιητικά.
Παράλληλα, μεταξύ 2012 και 2022, το Γενικό Ιατρικό Συμβούλιο χειρίστηκε 39 καταγγελίες για αποτυχημένες περιτομές βρεφών που πραγματοποιήθηκαν από γιατρούς στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ορισμένα βρέφη χρειάστηκαν μεταγγίσεις αίματος, ενώ άλλα υπέστησαν σοβαρές βλάβες που απαιτούσαν επανορθωτική χειρουργική επέμβαση.
Η συζήτηση για τη συναίνεση και οι ψυχολογικές συνέπειες
Μετά την έκθεση για τον θάνατο του Μοχάμεντ Αμπντισάμαντ, η Βρετανική Ισλαμική Ιατρική Ένωση ζήτησε από το NHS της Αγγλίας να υιοθετήσει το μοντέλο της Σκωτίας, όπου οι θρησκευτικές περιτομές παρέχονται δωρεάν από παιδοχειρουργούς μέσω του συστήματος υγείας, έπειτα από παραπομπή γενικού ιατρού, όταν το παιδί είναι έξι έως εννέα μηνών.
Το υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Φροντίδας του Ηνωμένου Βασιλείου δήλωσε ότι δεν υπάρχει νομική απαίτηση ο επαγγελματίας που πραγματοποιεί μη θεραπευτική ανδρική περιτομή να διαθέτει ιατρική εκπαίδευση, επισημαίνοντας ωστόσο ότι, σε σχέση με τον αριθμό των περιτομών που πραγματοποιούνται στη χώρα, οι θάνατοι είναι σπάνιοι.
Παράλληλα, οργανώσεις όπως η φιλανθρωπική 15Square υποστηρίζουν ότι η περιτομή σε βρέφη μπορεί να έχει μακροχρόνιες σωματικές και ψυχολογικές συνέπειες.
Η οργάνωση δηλώνει ότι δεν αντιτίθεται στην περιτομή για θρησκευτικούς ή πολιτισμικούς λόγους, αλλά θεωρεί ότι η διαδικασία θα πρέπει να γίνεται μετά την ηλικία των 16 ετών, δηλαδή την ηλικία ιατρικής συναίνεσης.
Η ψυχοθεραπεύτρια, Λιάν Μόρις, η οποία συνεργάζεται με τη 15Square, δημοσίευσε πέρυσι μελέτη στο περιοδικό «Culture, Health and Sexuality», βασισμένη σε συνεντεύξεις με δεκάδες νέους άνδρες που δήλωσαν ότι ένιωθαν ψυχικά επιβαρυμένοι, επειδή υποβλήθηκαν σε περιτομή κατά τη γέννησή τους.
Όπως ανέφερε, πολλοί παρουσίαζαν ενδείξεις τραύματος, όπως παρεμβατικά όνειρα και αναδρομές. Ορισμένοι παρομοίασαν την εμπειρία με παραβίαση, γνωρίζοντας ότι κάποιος επενέβη σε τόσο προσωπικό σημείο του σώματός τους, ενώ η πιο σοβαρή περίπτωση που έχει ακούσει κατέληξε σε αυτοκτονία.
Τα πιθανά οφέλη της περιτομής και οι ιατρικές απόψεις
Η ακροποσθία θεωρείται ότι λειτουργεί ως προστατευτικός ιστός για τη βάλανο του πέους και περιέχει ευαίσθητες νευρικές απολήξεις που διεγείρονται κατά τη σεξουαλική επαφή. Άνδρες όπως ο Τόμας πιστεύουν ότι η περιτομή επηρέασε σοβαρά τις σχέσεις και τη σεξουαλική τους ζωή.
Ωστόσο, από την άλλη πλευρά της συζήτησης, υπάρχουν γιατροί που υποστηρίζουν ότι αρκετοί άνδρες στερούνται τα πιθανά οφέλη της επέμβασης. Για περισσότερα από 100 χρόνια, γιατροί στις Ηνωμένες Πολιτείες προωθούν την περιτομή ως μέσο βελτίωσης της υγιεινής των γεννητικών οργάνων, μείωσης του κινδύνου ουρολοιμώξεων και προστασίας από τον καρκίνο του πέους, ο οποίος επηρεάζει περίπου 800 άνδρες ετησίως στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Μελέτες έχουν επίσης δείξει ότι η περιτομή μπορεί να μειώσει τη μετάδοση ιών, όπως ο HIV και ο ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV), που συνδέεται με τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας στις γυναίκες αλλά και με κονδυλώματα ή καρκίνο του πρωκτού και του λαιμού στους άνδρες.
Ανάλυση του 2017 από το Πανεπιστήμιο Σουντσονχιάνγκ της Νότιας Κορέας, η οποία συνδύασε δεδομένα από οκτώ διαφορετικές μελέτες με περισσότερα από 500 βρέφη με φίμωση, εντόπισε HPV στις ακροποσθίες έως και στο 17% των περιπτώσεων.
Ο Χουσεΐν Αλνατζάρ, σύμβουλος ουρολογικής χειρουργικής στην Cleveland Clinic του Λονδίνου και εκπρόσωπος της Βρετανικής Ένωσης Ουρολογικών Χειρουργών, δηλώνει ότι πολλοί περισσότεροι άνδρες θα ωφελούνταν από την περιτομή, αλλά δεν γνωρίζουν ότι μπορεί να τους βοηθήσει.
Όπως εξηγεί, βλέπει συχνά ασθενείς που χρειάζονται την επέμβαση, κυρίως λόγω φίμωσης, αλλά αγνοούν ότι αποτελεί πιθανή λύση. Επισημαίνει ακόμη ότι είναι φυσιολογικό τα μικρά αγόρια να μην μπορούν να τραβήξουν πλήρως την ακροποσθία, ωστόσο εάν το πρόβλημα παραμένει στην εφηβεία ή στην ενήλικη ζωή, τότε απαιτείται ιατρική αξιολόγηση.
Η θεραπεία αρχικά περιλαμβάνει στεροειδείς κρέμες ή γέλες για τη χαλάρωση της ακροποσθίας, σε συνδυασμό με ασκήσεις διάτασης δύο φορές την ημέρα. Μελέτες δείχνουν ότι η μέθοδος αυτή αποδίδει περίπου στο 70% των περιπτώσεων μέσα σε τέσσερις έως έξι εβδομάδες. Εάν αποτύχει, τότε η περιτομή αποτελεί συνήθως το επόμενο βήμα.
Ο ίδιος αναφέρει ότι οι περισσότερες περιπτώσεις φίμωσης σε ενήλικες συνδέονται με τον λειχήνα σκληρό, μια φλεγμονώδη πάθηση του δέρματος που επηρεάζει τη βάλανο του πέους και προκαλεί κνησμό, λευκές κηλίδες και στένωση της ακροποσθίας. Σύμφωνα με τον ίδιο, η συνηθέστερη αιτία είναι τα ούρα που παραμένουν κάτω από την ακροποσθία, προκαλώντας χρόνια φλεγμονή και δημιουργία ουλώδους ιστού.
Ο Χουσεΐν Αλνατζάρ τονίζει ότι πολλοί άνδρες βιώνουν επώδυνες στύσεις εξαιτίας του προβλήματος, γεγονός που επηρεάζει αρνητικά τη σεξουαλική τους ζωή. Οι περιτομές στο NHS πραγματοποιούνται συνήθως σε νοσοκομείο υπό γενική αναισθησία, με το δέρμα να αφαιρείται μέχρι ακριβώς κάτω από τη βάλανο και το υπόλοιπο να συρράπτεται στον άξονα του πέους.
Για την πρόληψη φλεγμονών και λειχήνα σκληρού, ο ίδιος συμβουλεύει τους άνδρες χωρίς περιτομή να τραβούν πλήρως την ακροποσθία κατά την ούρηση και να καθαρίζουν και να στεγνώνουν καλά τη βάλανο μετά.
Όπως επισημαίνει, αρκετοί άνδρες δεν τηρούν βασικούς κανόνες υγιεινής των γεννητικών οργάνων, ενώ η σωστή καθαριότητα μπορεί επίσης να μειώσει τον κίνδυνο καρκίνου του πέους. Ο μη θεραπευμένος λειχήνας σκληρός συνδέεται με αύξηση του κινδύνου καρκίνου του πέους κατά 2% έως 5%.
Ο ίδιος αποκάλυψε ότι έχει νεαρούς ασθενείς με καρκίνο του πέους, μεταξύ των οποίων ένας μόλις 30 ετών, οι οποίοι έπασχαν από λειχήνα σκληρό, αλλά θεωρούσαν ότι η σφιχτή ακροποσθία ήταν φυσιολογική και αγνόησαν τα συμπτώματα.
Παρότι οι αλλαγές στην ευαισθησία αποτελούν μία από τις βασικές ανησυχίες των ασθενών που εξετάζουν το ενδεχόμενο ιατρικής περιτομής, ο Χουσεΐν Αλνατζάρ υποστηρίζει ότι αυτό δεν είναι συχνό και οι περισσότεροι ασθενείς συνηθίζουν τις αλλαγές.
Ο Τόμας αναφέρει ότι μία από τις σοβαρότερες συνέπειες της περιτομής ήταν και η επιδείνωση της σχέσης με τον πατέρα του, ο οποίος επέμεινε να γίνει η επέμβαση για θρησκευτικούς λόγους.
«Μερικές φορές θυμώνω πολύ μαζί του, δημιουργήθηκε μεγάλη απόσταση ανάμεσά μας εξαιτίας αυτού. Προσπάθησε να μου εξηγήσει ότι δεχόταν μεγάλη πίεση από την οικογένεια. Όμως η μη ιατρική ανδρική περιτομή θα έπρεπε να αποτελεί ατομική επιλογή, να γίνεται στην ηλικία συναίνεσης και όχι νωρίτερα», καταλήγει.