Διεπιστημονική ομάδα και καρκίνος πνεύμονα: Το «κλειδί» για έγκαιρη διάγνωση και αποτελεσματική θεραπεία
Η FairLife – Φροντίδα και Πρόληψη για τον Καρκίνο του Πνεύμονα διοργάνωσε με επιτυχία το ανοιχτό εκπαιδευτικό webinar με τίτλο «Η θεραπεία στον καρκίνο του πνεύμονα δεν είναι ένας γιατρός: είναι ομάδα. Συντονισμένη φροντίδα από τη διάγνωση στο σωστό πλάνο: πρακτικές, προκλήσεις, λύσεις» την Τετάρτη 3 Ιουνίου 2026 και ώρα 18:00 – 20:30.
Η ενημερωτική εκδήλωση είχε στόχο την ανάδειξη της σημασίας της διεπιστημονικής συνεργασίας στη λήψη θεραπευτικών αποφάσεων και στη βελτίωση της φροντίδας των ασθενών με καρκίνο του πνεύμονα.
Η εκδήλωση ανέδειξε επίσης την ανάγκη τα Ογκολογικά Συμβούλια να περνούν από τη θεσμική πρόβλεψη στην ουσιαστική, συστηματική εφαρμογή τους στην καθημερινή κλινική πράξη.
Τη διαδικτυακή εκδήλωση – που μεταδόθηκε ταυτόχρονα ζωντανά στα κανάλια της FairLife L.C.C. σε Facebook και YouTube – παρακολούθησαν διαδικτυακά περισσότεροι από 1.670 άτομα. Στη συζήτηση συμμετείχαν 20 ομιλητές, εκπρόσωποι της Πολιτείας, της ακαδημαϊκής και επιστημονικής κοινότητας, καθώς και άνθρωποι που έχουν επηρεαστεί από τη νόσο.
Μέσα από εισηγήσεις, συζήτηση μεταξύ ειδικών επιστημόνων και παρουσίαση πραγματικού περιστατικού, αναδείχθηκε η σημασία της διεπιστημονικής συνεργασίας για την έγκαιρη πρόσβαση των ασθενών στο κατάλληλο θεραπευτικό πλάνο, την αποφυγή περιττών καθυστερήσεων και εξετάσεων, καθώς και τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων με επίκεντρο τον ασθενή.
Κατά τη διάρκεια του webinar παρουσιάστηκαν:
- Η σημασία της διεπιστημονικής συνεργασίας στη βελτίωση της έκβασης των ασθενών με καρκίνο του πνεύμονα
- Το θεσμικό πλαίσιο, οι κατευθυντήριες οδηγίες και η νομοθεσία που διέπουν τη λειτουργία των Ογκολογικών Συμβουλίων
- Η λειτουργία του Ογκολογικού Συμβουλίου μέσα από την παρουσίαση και συζήτηση πραγματικού ογκολογικού περιστατικού
- Ο ρόλος των διαφορετικών ιατρικών ειδικοτήτων στη λήψη τεκμηριωμένων θεραπευτικών αποφάσεων
- Η διαδρομή του ασθενή από την υποψία της νόσου έως τη διαμόρφωση του κατάλληλου θεραπευτικού πλάνου
- Οι προκλήσεις και οι ανάγκες συντονισμού της φροντίδας σε κάθε στάδιο της θεραπευτικής πορείας
- Η εμπειρία της νόσου μέσα από τη βιωματική προσέγγιση ενός φροντιστή
- Η σημασία της Διεπιστημονικής Ομάδας (Multidisciplinary Team – MDT) για την παροχή ολοκληρωμένης, εξατομικευμένης και ασθενοκεντρικής φροντίδας
Την εκδήλωση συντόνισε η δημοσιογράφος υγείας κα Αλεξία Σβώλου.
Τη συζήτηση της δεύτερης ενότητας του webinar συντόνισε η κα Έλενα Λινάρδου, MD, PhD, Παθολόγος – Ογκολόγος, Δ/ντρια Δ’ Ογκολογικής Κλινικής, “Metropolitan”, Chair of ESMO Women for Oncology Committee, Ιδρυτικό Μέλος FairLife L.C.C.
Η συμμετοχή ήταν δωρεάν και μετά το τέλος της εκδήλωσης δόθηκαν ηλεκτρονικές βεβαιώσεις παρακολούθησης.
Ανοίγοντας την εκδήλωση, η κα Κορίνα Πατέλη Bell, Ιδρύτρια και Πρόεδρος της FairLife L.C.C. αναφέρθηκε στη σημασία της διεπιστημονικής συνεργασίας στη σύγχρονη αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα. «Στον καρκίνο του πνεύμονα η συνεργασία δεν πρέπει να είναι επιλογή. Είναι προϋπόθεση για καλύτερη έκβαση, σωστότερες αποφάσεις και περισσότερη εμπιστοσύνη και αξιοπρέπεια στην πορεία της νόσου», τόνισε, αναφερόμενη στις προκλήσεις που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν οι ασθενείς. Η κα Πατέλη υπογράμμισε την ανάγκη καλύτερου συντονισμού της φροντίδας και ενίσχυσης του ρόλου του patient navigator, ώστε κάθε ασθενής να γνωρίζει με σαφήνεια τα επόμενα βήματα της θεραπευτικής του πορείας. Όπως σημείωσε, οι σημαντικές εξελίξεις στη μοριακή ογκολογία, στους βιοδείκτες, στην ανοσοθεραπεία και στις στοχευμένες θεραπείες έχουν μεταμορφώσει το θεραπευτικό τοπίο, καθιστώντας αναγκαία τη συνεργασία πολλών διαφορετικών ειδικοτήτων για τη λήψη των βέλτιστων θεραπευτικών αποφάσεων. Κλείνοντας, επεσήμανε ότι η FairLife L.C.C. συνεχίζει να επενδύει σε εργαλεία ενημέρωσης και υποστήριξης των ασθενών, παρουσιάζοντας το νέο ψηφιακό περιβάλλον του οργανισμού και το AI Chatbot που αναπτύχθηκε σε συνεργασία με το Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ).
Χαιρετίζοντας την εκδήλωση, ο κος Μάριος Θεμιστοκλέους, Υφυπουργός Υγείας, συνεχάρη τη FairLife για τη διαχρονική της συμβολή στην ενημέρωση, την ευαισθητοποίηση του κοινού και την προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των επαγγελματιών υγείας. Ο κ. Θεμιστοκλέους παρουσίασε τις πρωτοβουλίες του Υπουργείου Υγείας για τη βελτίωση των ογκολογικών υπηρεσιών στη χώρα, αναφερόμενος στην ενίσχυση των ακτινοθεραπευτικών υποδομών, στη μείωση των χρόνων αναμονής και στη δημιουργία νέων μονάδων ημερήσιας νοσηλείας μέσω σημαντικών δωρεών και επενδύσεων. Σημείωσε, τέλος, ότι όλες οι παρεμβάσεις έχουν κοινό στόχο την αναβάθμιση της φροντίδας των ασθενών με καρκίνο στην Ελλάδα.
«Αν με ρωτάγανε ποιο είναι το ένα και μοναδικό μέτρο που θα μπορούσε να αλλάξει τελείως την ογκολογική πορεία στην Ελλάδα, να βελτιώσει σημαντικά την πρόγνωση, την ποιότητα ζωής και την έκβαση των ασθενών με καρκίνο, αυτό θα ήταν η υποχρεωτική καθιέρωση των Ογκολογικών Συμβουλίων.» τόνισε ο κος Κωνσταντίνος Ν. Συρίγος, Καθηγητής Παθολογίας & Ογκολογίας Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Διευθυντής, Γ’ Παθολογική Κλινική και Ομώνυμο Εργαστήριο Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Πρόεδρος ΕΛ.Ε.ΚΑ.Π. Όπως εξήγησε, ο καρκίνος δεν είναι μία νόσος, αλλά πολλές διαφορετικές νόσοι, με ανάγκη για συνεργασία πολλών ειδικοτήτων, από την απεικόνιση και την παθολογοανατομική διάγνωση έως τη μοριακή ανάλυση, τη χειρουργική, την ακτινοθεραπεία, τη συστηματική θεραπεία και την υποστηρικτική φροντίδα. Παρουσίασε επιστημονικά δεδομένα σύμφωνα με τα οποία το θεραπευτικό πλάνο αλλάζει σε ποσοστό 30%-50% των ασθενών που συζητούνται σε Ογκολογικό Συμβούλιο. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη συμμετοχή των νοσηλευτών, των ψυχολόγων, των διαιτολόγων και των κοινωνικών λειτουργών, καθώς και στην ανάγκη εκπαίδευσης των νέων γιατρών σε μια πραγματική κουλτούρα συνεργασίας. Ο κ. Συρίγος αναφέρθηκε στην ετερογένεια που υπάρχει στην Ελλάδα και στις προκλήσεις που δυσχεραίνουν τη λειτουργία των Ογκολογικών Συμβουλίων στη χώρα, όπως η έλλειψη χρόνου και η δυσκολία συντονισμού μεταξύ των διαφορετικών ειδικοτήτων, οι ελλείψεις σε ανθρώπινο δυναμικό και υποδομές, καθώς και η απουσία ενιαίων πληροφοριακών συστημάτων. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η συχνή εναλλαγή προσωπικού και οι οργανωτικές δυσκολίες μέσα στα νοσοκομεία επηρεάζουν τη σταθερή και ουσιαστική λειτουργία τους. Για το μέλλον, ανέδειξε τη σημασία των Molecular Tumor Boards, των υβριδικών συμβουλίων και της αξιοποίησης της τεχνητής νοημοσύνης.
Τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν αφορούν μελέτη με περισσότερους από 30.000 ογκολογικούς ασθενείς από 200 κέντρα στις ΗΠΑ, σύμφωνα με την οποία οι ασθενείς των οποίων τα περιστατικά συζητούνται σε Ογκολογικά Συμβούλια εμφανίζουν καλύτερη επιβίωση και ποιότητα ζωής.
Η κα Ιωάννα Μιχαλοπούλου, LL.M. Δικηγόρος Υγείας, Μιχαλοπούλου & Συνεργάτες, FairLife L.C.C. Advisory Committee, ανέλυσε το θεσμικό, επιστημονικό και οργανωτικό πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτουργεί η διεπιστημονική ομάδα στη σύγχρονη ογκολογία, με έμφαση στον καρκίνο του πνεύμονα. Όπως υπογράμμισε, η θεραπευτική προσέγγιση δεν αποτελεί έργο ενός μόνο γιατρού, αλλά αποτέλεσμα συλλογικής και τεκμηριωμένης συνεργασίας, με τον ασθενή στο επίκεντρο και με σαφώς καθορισμένους ρόλους για κάθε εμπλεκόμενη ειδικότητα. Η κα Μιχαλοπούλου μίλησε για τη σημασία της νομοθετημένης διεπιστημονικής συνεργασίας, τον ρόλο του θεράποντος ιατρού και το δικαίωμα του ασθενή στην ενημέρωση και συμμετοχή. Παρουσίασε το ευρωπαϊκό και εθνικό πλαίσιο δεδομένων υγείας και τον Ευρωπαϊκό Χώρο Δεδομένων Υγείας (EHDS), καθώς και τη συμβολή κατευθυντήριων οδηγιών και μοριακής ογκολογίας. Αναφέρθηκε επίσης στις προκλήσεις εφαρμογής του πλαισίου στην πράξη, όπως η έλλειψη πόρων, χρόνου και ενιαίων διαδικασιών, η απουσία δεικτών ποιότητας, καθώς και οι ανισότητες πρόσβασης των ασθενών σε εξετάσεις και θεραπείες ακριβείας. «Το κοινό τεκμηριωμένο πλάνο με τον ασθενή στο επίκεντρο, η διάκριση των ρόλων των διεπιστημονικών οργάνων και η ουσιαστική εφαρμογή του πλαισίου με πόρους και διαδικασίες αποτελούν τις τρεις βασικές προϋποθέσεις για μια σύγχρονη ογκολογική φροντίδα».
Ενότητα 1: Ογκολογικό Συμβούλιο Θεραπείας & Σχεδιασμού – Παρουσίαση πραγματικού περιστατικού – Ομάδα Καθηγητή κ. Συρίγου
Ο κος Κωνσταντίνος Ν. Συρίγος συντόνισε την παρουσίαση ενός πραγματικού περιστατικού καρκίνου πνεύμονα, μέσα από το οποίο αναδείχθηκε ο τρόπος λειτουργίας του ογκολογικού συμβουλίου. Η αρχική τυχαία εύρεση πνευμονικής βλάβης σε προεγχειρητικό έλεγχο οδήγησε σε περαιτέρω απεικονιστικό και επεμβατικό έλεγχο, με στόχο τη σωστή σταδιοποίηση και θεραπευτικό σχεδιασμό.
Ο κος Αλέξανδρος Βίσκος, Πνευμονολόγος, Διευθυντής Πνευμονολογικής Κλινικής Ιατρικού Αθηνών, υπογράμμισε την ανάγκη οργανωμένης πρόληψης στους βαρείς καπνιστές και ανέλυσε τη διαγνωστική πορεία από την αξονική και το PET-CT έως την EBUS βρογχοσκόπηση για λήψη λεμφαδενικών βιοψιών και τεκμηρίωση της νόσου. Τόνισε τη σημασία της σωστής σταδιοποίησης πριν από οποιαδήποτε θεραπευτική απόφαση. Τέλος, με την παρέμβασή του, ανέδειξε τον καθοριστικό ρόλο του πνευμονολόγου στη διάγνωση, στη λήψη υλικού και στην έγκαιρη ένταξη του ασθενή στη διεπιστημονική συζήτηση.
Ο κος Χαράλαμπος Ζήσης, MD, PhD, FETCS Συντονιστής Διευθυντής Θωρακοχειρουργικής Κλινικής ΓΝΝΘΑ «Η ΣΩΤΗΡΙΑ», τόνισε ότι η χειρουργική απόφαση πρέπει να λαμβάνεται μέσα στο πλαίσιο της ομάδας και όχι απομονωμένα. Επεσήμανε επίσης ότι η λήψη υλικού πρέπει να γίνεται με τρόπο που να επιτρέπει πλήρη μοριακό έλεγχο, καθώς και ότι ο θωρακοχειρουργός πρέπει να συμμετέχει εξαρχής στη διεπιστημονική συζήτηση. Τέλος, έδωσε έμφαση στον σωστό χρονισμό της χειρουργικής πράξης και στην ανάγκη επαρκούς ιστολογικού υλικού για βιοδείκτες.
Η κα Ζωή Καλαϊτζή, Ακτινοθεραπευτής Ογκολόγος, Επιστημονικός Συνεργάτης Ιατρικού Κέντρου Αθηνών, τόνισε ότι η ακτινοθεραπευτική ένδειξη προκύπτει μόνο μετά από πλήρη σταδιοποίηση και μοριακό έλεγχο. Μίλησε για τη σημασία της κοινής γλώσσας μεταξύ των ειδικοτήτων και τόνισε ότι, ακόμη και όταν μια θεραπεία είναι τεχνικά εφικτή, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι και η καταλληλότερη για τον συγκεκριμένο ασθενή. Τέλος, ανέδειξε τον ρόλο της ακτινοθεραπείας ως βασικού μέρους της εξατομικευμένης στρατηγικής.
Ο κος Ιωάννης Βαμβακάρης, MD, MSC, PHD Παθολογοανατόμος, Συνεργάτης ΙΑΤΡΟΠΟΛΙΣ GROUP, ανέδειξε τη σημασία της σωστής διαχείρισης του βιολογικού υλικού, επισημαίνοντας ότι ο ιστός είναι «το ζουμί» για τη διάγνωση, σταδιοποίηση και μοριακή ανάλυση. Τόνισε την ανάγκη εξοικονόμησης δείγματος για πολλαπλές εξετάσεις – καθώς στον καρκίνο του πνεύμονα το υλικό είναι συχνά περιορισμένο – και μίλησε για τη συμβολή του παθολογοανατόμου στον καθορισμό της τελικής θεραπευτικής στρατηγικής.
Στη συζήτηση αναδείχθηκε ότι κάθε στάδιο της πορείας του ασθενή, από την αρχική απεικόνιση και το PET-CT έως τη βρογχοσκόπηση, τη βιοψία, τον μοριακό έλεγχο, τη χειρουργική απόφαση και την επικουρική θεραπεία, χρειάζεται τη συμβολή διαφορετικών ειδικοτήτων και κοινή απόφαση. Όπως φάνηκε, η ομάδα κλήθηκε να διαχειριστεί θεραπευτικά διλήμματα, επιλέγοντας μια αρχική θεραπευτική στρατηγική που τελικά δεν είχε την αναμενόμενη ανταπόκριση, αποφεύγοντας παράλληλα μια εναλλακτική προσέγγιση που δεν θα ωφελούσε τον ασθενή. Στη συνέχεια, οδήγησε τον ασθενή σε χειρουργική αντιμετώπιση στον κατάλληλο χρονισμό, με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα και τη μερική ανταπόκριση στους λεμφαδένες. Όλες οι αποφάσεις προέκυψαν μέσα από συστηματική ανταλλαγή απόψεων και παρουσίαση δεδομένων από κάθε ειδικότητα, κάτι που δεν μπορεί να υποστηριχθεί από έναν μόνο ιατρό. Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η διεπιστημονική συνεργασία δεν αποτελεί τυπική διαδικασία, αλλά αναγκαία προϋπόθεση για ασφαλή, τεκμηριωμένη και εξατομικευμένη θεραπευτική στρατηγική, ειδικά σε πολύπλοκα ογκολογικά περιστατικά.
Ενότητα 2: Η Διαδρομή του Ασθενούς – από την υποψία στο σωστό πλάνο
Η δεύτερη ενότητα της εκδήλωσης συντονίστηκε από την κα Έλενα Λινάρδου, MD, PhD, Παθολόγος-Ογκολόγος, Δ/ντρια Δ’ Ογκολογικής Κλινικής, “Metropolitan”, Chair of ESMO Women for Oncology Committee, Ιδρυτικό Μέλος FairLife L.C.C., η οποία ανέδειξε τη σημασία της πολυεπιστημονικής προσέγγισης στη διαχείριση του καρκίνου του πνεύμονα. Στην εισαγωγική της τοποθέτηση τόνισε ότι η φροντίδα του ογκολογικού ασθενούς δεν αποτελεί έργο ενός μόνο ιατρού, αλλά μιας ευρύτερης ομάδας επαγγελματιών υγείας που συνεργάζονται στενά σε κάθε στάδιο της νόσου. Μέσα από τη συζήτηση με εκπροσώπους εννέα διαφορετικών ειδικοτήτων, η κα Λινάρδου μίλησε για τη «διαδρομή του ασθενούς», αναδεικνύοντας τον ξεχωριστό αλλά και αλληλένδετο ρόλο κάθε μέλους της ομάδας, από τη διάγνωση και τη σταδιοποίηση έως τη θεραπεία, την υποστηρικτική φροντίδα και την παρακολούθηση. Παράλληλα, υπογράμμισε την αξία των Ογκολογικών Συμβουλίων ως χώρου συνεργασίας και συντονισμού, όπου η συλλογική γνώση και εμπειρία μεταφράζονται σε εξατομικευμένες αποφάσεις προς όφελος κάθε ασθενούς.
«Κομβικός ο ρόλος του πνευμονολόγου στο Ογκολογικό Συμβούλιο, γιατί αποτελεί την πύλη εισόδου του ασθενή στο νοσοκομείο και στη συνέχεια, αν χρειαστεί, στο Συμβούλιο», ανέφερε ο κος Νικόλαος Κουφός, MD, ECFMG, PhD, Διευθυντής της Μονάδας Βρογχοσκόπησης και Επεμβατικής Πνευμονολογίας του Νοσοκομείου Metropolitan. Ο κος Κουφός μίλησε για τον ρόλο του στην πρόληψη, στον προσυμπτωματικό έλεγχο, στην αξιολόγηση ύποπτων συμπτωμάτων, στη σταδιοποίηση με ενδοβρογχικό υπέρηχο και σε συνδυασμό με εξετάσεις όπως το PET-CT scan, ώστε να διαμορφώνεται πλήρης εικόνα πριν την απόφαση του Συμβουλίου. Τέλος, σημείωσε ότι η συμβολή του συνεχίζεται σε όλη την πορεία της νόσου, στην παρακολούθηση της θεραπείας, στην αντιμετώπιση επιπλοκών και στην ανάγκη επαναβιοψίας όταν απαιτείται.
Ο κος Αθανάσιος Χαλαζωνίτης, Συντονιστής Διευθυντής Ακτινολογικού Εργαστηρίου και Διευθυντής Ιατρικής Υπηρεσίας του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα», καθώς και Πρόεδρος της Ελληνικής Ακτινολογικής Εταιρείας, ανέδειξε τον καθοριστικό ρόλο του ακτινολόγου σε όλα τα στάδια της διαχείρισης του καρκίνου του πνεύμονα. Όπως εξήγησε, ο ακτινολόγος είναι συχνά ο πρώτος ειδικός που εντοπίζει ύποπτα ευρήματα μέσω των απεικονιστικών εξετάσεων, συμβάλλοντας τόσο στην έγκαιρη διάγνωση όσο και στην ακριβή σταδιοποίηση της νόσου. Παράλληλα, συμμετέχει ενεργά στα Ογκολογικά Συμβούλια, παρέχοντας κρίσιμες πληροφορίες που βοηθούν τη λήψη των σωστών θεραπευτικών αποφάσεων. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στον ρόλο του επεμβατικού ακτινολόγου, ο οποίος με ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές μπορεί να πραγματοποιεί βιοψίες, να παροχετεύει συλλογές υγρών και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, να εφαρμόζει τοπικές θεραπείες, προσφέροντας πολύτιμες λύσεις τόσο για τη διάγνωση όσο και για την ανακούφιση των ασθενών.
«Ο ογκολόγος είναι ο γιατρός που έρχεται να συγκεράσει όλες τις ειδικότητες. Να προκαλέσει τη συζήτηση, να φέρει στην επιφάνεια όλα όσα πρέπει να ακουστούν και να καταλήξει μαζί με τη διεπιστημονική ομάδα στην κατάλληλη θεραπεία για τον κατάλληλο ασθενή, στη συγκεκριμένη χρονική στιγμή» τόνισε ο κος Νεκτάριος Αλεβιζόπουλος, Παθολόγος – Ογκολόγος του Γ.Ν.Α. Ευαγγελισμός. Μίλησε για τον σύγχρονο ογκολόγο που δεν είναι απλώς ο γιατρός που επιλέγει ένα φάρμακο. Είναι ο επιστήμονας που συνθέτει τις γνώσεις και τις απόψεις όλων των ειδικοτήτων, φέρνει στο ίδιο τραπέζι τα απαραίτητα δεδομένα και βοηθά την ομάδα να καταλήξει στην καλύτερη δυνατή απόφαση για κάθε ασθενή ξεχωριστά. Παράλληλα, έχει την ευθύνη να σχεδιάζει όχι μόνο την τρέχουσα θεραπεία αλλά και τα επόμενα βήματα της αντιμετώπισης της νόσου, λαμβάνοντας υπόψη πιθανές μελλοντικές εξελίξεις, νέες βιοψίες ή διαφορετικές θεραπευτικές επιλογές. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε επίσης στην αξία της σωστής σταδιοποίησης και της μοριακής χαρτογράφησης πριν από οποιαδήποτε θεραπευτική απόφαση. Όπως εξήγησε, ο χρόνος που αφιερώνεται για τη συλλογή όλων των απαραίτητων πληροφοριών δεν αποτελεί καθυστέρηση, αλλά αναγκαία προϋπόθεση για να επιλεγεί η σωστή θεραπεία τη σωστή στιγμή.
Ο μοριακός έλεγχος και οι βιοδείκτες αναδείχθηκαν ως κρίσιμη «πύλη» προς την εξατομικευμένη θεραπεία, καθώς καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό τις θεραπευτικές επιλογές και τη σωστή αλληλουχία των επόμενων βημάτων.
«Ο παθολογοανατόμος μετατρέπει μία μικρή βιοψία σε θεραπευτικό χάρτη», σημείωσε ο κος Ελευθέριος Ελευθεριάδης, Ιατρός Παθολογοανατόμος, Διευθύνων Σύμβουλος της ΙΣΤΟΔΙΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ Α.Ε. και Αντιπρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Παθολογικής Ανατομικής, εξηγώντας ότι η παθολογοανατομική διάγνωση αποτελεί το θεμέλιο της σύγχρονης ογκολογίας. Όπως τόνισε, η σωστή επιλογή και διαχείριση του βιοπτικού υλικού είναι ζωτικής σημασίας, καθώς από ένα μικρό δείγμα ιστού εξαρτώνται σημαντικές θεραπευτικές αποφάσεις. Ο παθολογοανατόμος συμβάλλει επίσης στη σταδιοποίηση της νόσου, στην αξιολόγηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία και στη συζήτηση των περιστατικών μέσα στο Ογκολογικό Συμβούλιο. Μέσα από την ομιλία του, ο κος Ελευθεριάδης ανέδειξε ότι ο παθολογοανατόμος αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της Ογκολογίας Ακριβείας. Παρότι συχνά παραμένει «αφανής», βρίσκεται πίσω από κρίσιμες αποφάσεις που αφορούν τη διάγνωση, τη μοριακή ανάλυση, τη σταδιοποίηση και την επιλογή της κατάλληλης θεραπείας.
Ο κος Μιχάλης Κληματσίδας, MSc, PhD, FRCS (Gla), Υπεύθυνος του Τμήματος Ελάχιστα Επεμβατικής και Ρομποτικής Θωρακοχειρουργικής της Κλινικής Άγιος Λουκάς και Επικεφαλής Θωρακοχειρουργικής Ομάδας του Νοσοκομείου Ερρίκος Ντυνάν, ανέδειξε τον καθοριστικό ρόλο του θωρακοχειρουργού μέσα στη Διεπιστημονική Ομάδα, τονίζοντας ότι η χειρουργική επέμβαση δεν αποτελεί πλέον μια μεμονωμένη απόφαση, αλλά εντάσσεται σε ένα ολοκληρωμένο θεραπευτικό πλάνο που διαμορφώνεται από όλες τις ειδικότητες. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι οι σύγχρονες θεραπείες, όπως η ανοσοθεραπεία και οι στοχευμένες θεραπείες, έχουν αλλάξει σημαντικά το τοπίο της χειρουργικής αντιμετώπισης του καρκίνου του πνεύμονα. Κλείνοντας, ο κος Κληματσίδας εξήγησε πως η σωστή προετοιμασία, η ακριβής σταδιοποίηση και η συνεργασία όλων των ειδικοτήτων επιτρέπουν σήμερα πιο αποτελεσματικές θεραπείες, καλύτερα χειρουργικά αποτελέσματα και μεγαλύτερες πιθανότητες μακροχρόνιας επιβίωσης για τους ασθενείς.
«Για κάθε ασθενή πρέπει να έχουμε όλη την πληροφορία και όλοι μαζί να συναποφασίσουμε τι μπορεί να προσφέρει ο καθένας» τόνισε ο κος Γεώργιος Πισσάκας, MD, PhD, Ακτινοθεραπευτής Ογκολόγος, Συντονιστής Διευθυντής του Τμήματος Ακτινοθεραπευτικής Ογκολογίας του ΓΝΑ «Αλεξάνδρα» και πρώην Πρόεδρος της ΕΕΑΟ, μιλώντας για τη θέση της ακτινοθεραπείας σε όλα τα στάδια της νόσου, τόσο με θεραπευτικό όσο και με ανακουφιστικό σκοπό. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η αξιολόγηση της ανταπόκρισης στις νέες θεραπείες δεν είναι πάντα εύκολη. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι απεικονιστικές εξετάσεις μπορεί να μην δείχνουν θεαματική βελτίωση, ενώ στην πραγματικότητα ο όγκος έχει ανταποκριθεί σημαντικά στη θεραπεία. Σε τέτοιες σύνθετες περιπτώσεις, η εμπειρία και η συνεργασία όλων των ειδικοτήτων στο Ογκολογικό Συμβούλιο είναι καθοριστικές για τη λήψη της σωστής απόφασης.
Ο κος Δημήτρης Παπαγεωργίου, Αναπληρωτής Καθηγητής Παθολογικής Νοσηλευτικής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, Προϊστάμενος ΟDC Ευρωκλινικής Αθηνών, Β’ Αντιπρόεδρος ΕΣΝΕ και Πρόεδρος Τομέα Νοσηλευτικής Ογκολογίας ΕΣΝΕ, ανέδειξε τον κρίσιμο ρόλο του ογκολογικού νοσηλευτή και ειδικά του nurse navigator. Όπως σημείωσε, ο ασθενής συχνά βρίσκεται αντιμέτωπος με πλήθος εξετάσεων, ειδικοτήτων, οδηγιών και αποφάσεων που μπορεί να του δημιουργούν σύγχυση. Έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο του νοσηλευτή-πλοηγού που μπορεί να γίνει ο άνθρωπος που θα ενώσει τα κομμάτια της πληροφορίας, θα εξηγήσει τα βήματα και θα βοηθήσει τον ασθενή και την οικογένεια να μη χαθούν μέσα στο σύστημα. Ο κος Παπαγεωργίου ανέφερε παραδείγματα από διεθνή συστήματα υγείας, όπου ο εξειδικευμένος νοσηλευτής συμμετέχει ενεργά στην αξιολόγηση του ασθενούς πριν τη θεραπεία και συνεργάζεται στενά με όλες τις ειδικότητες, διευκολύνοντας την ομαλή ροή της φροντίδας. Υπογράμμισε ότι κάτι αντίστοιχο στην Ελλάδα βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, αλλά αποτελεί αναγκαίο βήμα για τη βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών υγείας. Τέλος, τόνισε ότι η συμμετοχή του νοσηλευτή δεν πρέπει να περιορίζεται στο παρασκήνιο, αλλά να είναι ενεργή και μέσα στα Ογκολογικά Συμβούλια, ώστε να υπάρχει ολοκληρωμένη εικόνα του ασθενούς και καλύτερη προετοιμασία της νοσηλείας.
Ιδιαίτερα τονίστηκε ότι κάθε διεπιστημονική ομάδα χρειάζεται σταθερό συντονιστή· διαφορετικά, ο ίδιος ο ασθενής κινδυνεύει να γίνει ο «συντονιστής» της φροντίδας του, γεγονός που δεν πρέπει να συμβαίνει.
«Ο στόχος δεν είναι μόνο να αντιμετωπίσουμε τον όγκο, αλλά να πλαισιώσουμε έναν άνθρωπο στην πιο κρίσιμη καμπή της ζωής του», τόνισε η κα Ζωή Σαντά, Ψυχίατρος – Ψυχοθεραπεύτρια, Διευθύντρια ΕΣΥ και Υπεύθυνη του Ειδικού Ιατρείου Ψυχοογκολογίας του ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία», λέγοντας ότι η φροντίδα της ψυχικής υγείας δεν είναι πολυτέλεια ούτε δευτερεύουσα υπηρεσία. Η κα Σαντά ανέφερε ότι η ψυχολογική επιβάρυνση πρέπει να αναζητείται ενεργά από τη στιγμή της διάγνωσης και ότι η ανακοίνωση της νόσου μπορεί να αποτελέσει είτε πρώτη πράξη φροντίδας είτε τραυματικό γεγονός. Παράλληλα, εξήγησε ότι η φροντίδα της ψυχικής υγείας δεν βελτιώνει μόνο την εμπειρία και την ποιότητα ζωής του ασθενούς, αλλά έχει μετρήσιμη επίδραση και στην πορεία της νόσου. Αναφέρθηκε σε μελέτες που δείχνουν βελτίωση στην αντοχή των ασθενών στις θεραπείες, στη χρήση των υπηρεσιών υγείας, στην ικανοποίηση από τη φροντίδα που λαμβάνουν και ακόμη και στην επιβίωσή τους. Όπως σημείωσε, η επίδραση αυτή συνδέεται με τη στενή αλληλεπίδραση ανάμεσα στις ψυχικές και τις σωματικές λειτουργίες. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στην ανάγκη εξατομίκευσης της ψυχολογικής φροντίδας. Όπως εξήγησε, η ψυχολογική φροντίδα πρέπει να λειτουργεί σε στενή συνεργασία με τη διεπιστημονική ομάδα, ώστε να ανταποκρίνεται στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε ανθρώπου.
«Η διατροφή δεν είναι απλώς γενικές οδηγίες, αλλά εξατομικευμένη κλινική παρέμβαση που επηρεάζει την αντοχή στις θεραπείες, την πορεία της νόσου και τελικά την ποιότητα ζωής του ασθενούς», δήλωσε η κα Ελένη Σκεπαρνάκου, Διαιτολόγος – Διατροφολόγος MSc και Επιστημονική Συνεργάτιδα της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, χαρακτηρίζοντας τη διατροφική υποστήριξη ως βασικό μέρος της θεραπευτικής πορείας. Τόνισε ότι οι ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα έχουν αυξημένο κίνδυνο υποθρεψίας, απώλειας βάρους και σαρκοπενίας ήδη από τη διάγνωση, άρα η διατροφική αξιολόγηση πρέπει να ξεκινά από τη στιγμή της διάγνωσης, με έλεγχο του σωματικού βάρους, της μυϊκής μάζας και των συνοδών συμπτωμάτων, ώστε ο ασθενής να κατατάσσεται σωστά ως προς τον διατροφικό κίνδυνο και να οργανώνεται η κατάλληλη παρακολούθηση. Παράλληλα, σημείωσε ότι στους ασθενείς με προχωρημένη νόσο ή στην παρηγορητική φροντίδα ο στόχος αλλάζει, καθώς προτεραιότητα δεν είναι η επιθετική διατροφική παρέμβαση, αλλά η ανακούφιση, η άνεση και η διατήρηση της ποιότητας ζωής, χωρίς πίεση προς τον ασθενή. Σε κάθε περίπτωση, η παρακολούθηση πρέπει να είναι συνεχής και εξατομικευμένη, με ρεαλιστικούς στόχους και προσαρμογή της προσέγγισης ανά στάδιο νόσου.
Η εμπειρία στην πράξη: μια βιωματική προσέγγιση
Η κα Βάσυ Μυτιληναίου, Φροντίστρια και μέλος της Συμβουλευτικής Επιτροπής της FairLife L.C.C., μετέφερε τη συζήτηση από τη θεωρία στην πραγματική εμπειρία του ασθενή και του φροντιστή, περιγράφοντας τη διαδρομή που ακολούθησε η ίδια και ο σύζυγός της, Ανδρέας μετά τη διάγνωση του με καρκίνο του πνεύμονα. Αναφέρθηκε στα προβλήματα που προέκυψαν από την αρχική εσφαλμένη ερμηνεία των μοριακών εξετάσεων και στις συνέπειες που είχε αυτό στην πορεία της θεραπείας. Παρότι είχε εντοπιστεί η μετάλλαξη ALK, η θεραπευτική στρατηγική δεν άλλαξε έγκαιρα, με αποτέλεσμα ο ασθενής να υποβληθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα σε θεραπείες που επιβάρυναν σημαντικά την υγεία και την ποιότητα ζωής του. Μέσα από αυτή την εμπειρία, ανέδειξε τη σημασία της σωστής αξιολόγησης των βιοδεικτών, της έγκαιρης λήψης αποφάσεων και της ουσιαστικής επικοινωνίας ανάμεσα στους επαγγελματίες υγείας, τον ασθενή και τον φροντιστή. «Θα σας πω πώς είναι να χρειάζεσαι τη Διεπιστημονική Ομάδα και να μην την έχεις», σημείωσε η κα Μυτιληναίου, μιλώντας για μια πορεία γεμάτη αβεβαιότητα, καθυστερήσεις και δύσκολες αποφάσεις. Τέλος, αναφέρθηκε στην επαφή τους με τη FairLife και την πρόσβαση σε αξιόπιστη γνώση που τούς βοήθησε να κατανοήσουν καλύτερα τη νόσο, να αναζητήσουν δεύτερη και τρίτη ιατρική γνώμη και τελικά να διεκδικήσουν διαφορετικές θεραπευτικές επιλογές.
Η βιωματική εμπειρία ανέδειξε ότι οι φροντιστές και οι οικογένειες δεν είναι παθητικοί δέκτες, αλλά μπορούν να γίνουν ενεργοί συμμετέχοντες στη θεραπευτική διαδρομή, όταν υπάρχει σωστή ενημέρωση, επικοινωνία και συντονισμός.
Ο κος Αθανάσιος Ακάλεστος, Executive Director SEIV και μέλος της Συμβουλευτικής Επιτροπής της FairLife L.C.C., μίλησε για τη σημασία της Διεπιστημονικής Ομάδας μέσα από δύο διαφορετικές οπτικές: εκείνη του επαγγελματία της ιατρικής τεχνολογίας και εκείνη του ανθρώπου που βίωσε προσωπικά τον καρκίνο του πνεύμονα στην οικογένειά του. Αφενός, αναφέρθηκε στις σημαντικές τεχνολογικές εξελίξεις των τελευταίων ετών, υπογραμμίζοντας ότι η ιατρική τεχνολογία αποτελεί πλέον βασική προϋπόθεση για τη σωστή λήψη κλινικών αποφάσεων. Αφετέρου, μοιράστηκε την προσωπική του εμπειρία απώλειας της μητέρας του από μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα, περιγράφοντας τις δυσκολίες που δημιουργούνται όταν η φροντίδα είναι κατακερματισμένη και απουσιάζει ο συντονισμός μεταξύ των διαφορετικών επαγγελματιών υγείας.
Ο κος Ακάλεστος τόνισε ότι «ο ασθενής δεν βιώνει τη νόσο κατά ειδικότητα, τη βιώνει ως άνθρωπος» και υπογράμμισε ότι η Διεπιστημονική Ομάδα δεν αποτελεί απλώς έναν μηχανισμό καλύτερης οργάνωσης, αλλά έναν τρόπο να εξασφαλίζεται ακριβέστερη διάγνωση, πιο στοχευμένη θεραπεία και ουσιαστικά ανθρωποκεντρική φροντίδα. Κλείνοντας, υπογράμμισε ότι σε μια πραγματικά ανθρωποκεντρική προσέγγιση, μέλη της ομάδας δεν είναι μόνο οι επαγγελματίες υγείας αλλά και ο ίδιος ο ασθενής μαζί με την οικογένειά του, καθώς όλοι επηρεάζονται από τη νόσο και τις θεραπευτικές αποφάσεις. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «κανείς δεν πρέπει να αντιμετωπίζει τον καρκίνο μόνος του. Ούτε ο ασθενής, ούτε η οικογένεια, ούτε οι επαγγελματίες υγείας».
Συμπερασματικό κλείσιμο
«Στον καρκίνο του πνεύμονα σήμερα η συνεργασία δεν είναι επιλογή, είναι προϋπόθεση, προϋπόθεση για καλύτερη έκβαση, για ασφάλεια και αξιοπρέπεια των ασθενών μας», τόνισε η κα Έλενα Λινάρδου, συνοψίζοντας το κεντρικό μήνυμα ολόκληρης της εκδήλωσης. Μέσα από την προσωπική της εμπειρία στα ογκολογικά συμβούλια καρκίνου πνεύμονα, κατέληξε σε τρία βασικά συμπεράσματα: κανένας επαγγελματίας υγείας δεν έχει μόνος του όλη την εικόνα, η σωστή σειρά των διαγνωστικών και θεραπευτικών βημάτων είναι εξίσου σημαντική με την ίδια τη θεραπεία, και η επαρκής βιοψία μαζί με τον αξιόπιστο μοριακό έλεγχο αποτελούν ουσιαστικό μέρος της θεραπευτικής διαδικασίας.
Η κα Λινάρδου αναφέρθηκε επίσης στις δυσκολίες που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τα Διεπιστημονικά Συμβούλια στην πράξη, όπως η έλλειψη χρηματοδότησης, η απουσία συντονιστών, η περιορισμένη αναγνώριση του χρόνου των επαγγελματιών υγείας και η έλλειψη τυποποιημένων διαδικασιών και δεικτών ποιότητας. Τόνισε ότι για να λειτουργεί αποτελεσματικά ένα συμβούλιο απαιτούνται σταθερή οργάνωση, προετοιμασία, καταγραφή των αποφάσεων και συστηματικός έλεγχος των αποτελεσμάτων Κλείνοντας, αναφέρθηκε στο μέλλον των Ογκολογικών Συμβουλίων και στον ρόλο που αναμένεται να διαδραματίσει η τεχνητή νοημοσύνη στην υποστήριξη της λήψης αποφάσεων.
Επισήμανε ότι η επόμενη εξέλιξη θα είναι τα «Agentic AI Tumor Boards», δηλαδή συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που δεν θα περιορίζονται στην παροχή απαντήσεων, αλλά θα συνεργάζονται ενεργά με τις διεπιστημονικές ομάδες στην οργάνωση, ανάλυση και αξιολόγηση των διαθέσιμων δεδομένων. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «το Διεπιστημονικό Συμβούλιο του μέλλοντος θα είναι ανθρώπινο, θα είναι διεπιστημονικό και θα είναι ψηφιακά ενισχυμένο», υπογραμμίζοντας ότι η τεχνολογία θα λειτουργεί συμπληρωματικά και όχι υποκαθιστώντας την κλινική κρίση των επαγγελματιών υγείας.
Η εκδήλωση τέλεσε υπό την αιγίδα των:
Ελληνικής Εταιρείας Καρκίνου του Πνεύμονα (ΕΛΕΚΑΠ), Ελληνικής Ακτινολογικής Εταιρείας (ΕΑΕ), Ελληνικής Εταιρείας Ακτινοθεραπευτικής Ογκολογίας (ΕΕΑΟ), Ελληνικής Εταιρείας Παθολογικής Ανατομικής (ΕΕΠΑ), Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας (ΕΠΕ), Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας (ΕΟΠΕ), Ελληνικής Εταιρείας Χειρουργών Θώρακος – Καρδιάς – Αγγείων (ΕΕΧΘΚΑ), Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου (ΕΛΛΟΚ) και του Εθνικού Συνδέσμου Νοσηλευτών Ελλάδος (ΕΣΝΕ).
Με την ευγενική υποστήριξη των:
Διακεκριμένος Χορηγός: MSD
Χορηγοί: BMS, Boehringer Ingelheim, Johnson & Johnson, Pierre Fabre, Ιστοδιερευνητική, Κλινική Άγιος Λουκάς.
Ολόκληρη η εκδήλωση εδώ.
Περισσότερες πληροφορίες για τη FairLife-Φροντίδα και Πρόληψη για τον καρκίνο του πνεύμονα
H FairLife-Φροντίδα και Πρόληψη για τον καρκίνο του πνεύμονα είναι o πρώτος και μοναδικός μη κερδοσκοπικός κοινωνικός φορέας στην Ελλάδα που ασχολείται αποκλειστικά με τον καρκίνο του πνεύμονα – την 1η αιτία θανάτου από καρκίνο στη χώρα μας και παγκοσμίως. Ιδρύθηκε το 2020 από την Κορίνα Πατέλη-Βell στη μνήμη του συζύγου της Simon Bell, ο οποίος έχασε τη μάχη με τη νόσο τον Αύγουστο του 2020.
Αποστολή του φορέα είναι η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση για την πρόληψη του καρκίνου του πνεύμονα καθώς και η ολιστική στήριξη ασθενών και των οικογενειών στη διαδρομή τους με την ασθένεια.
Το 2024 διακρίθηκε ως «Οργάνωση της Χρονιάς» στα Patient Partnerships Awards και, στα πέντε χρόνια λειτουργίας του, έχει λάβει 19 βραβεία για το κοινωνικό του έργο, το οποίο αναγνωρίζεται τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς.