Αυτό είναι το καλύτερο φάρμακο για τον πόνο στις αρθρώσεις

Η δυσκαμψία στα γόνατα, οι ενοχλήσεις στα ισχία και η αργή, επίμονη φθορά και ο χρόνιος πόνος στις αρθρώσεις συχνά θεωρούνται αναπόφευκτο κομμάτι της γήρανσης.

Η πραγματικότητα όμως είναι διαφορετική. Η οστεοαρθρίτιδα, η πιο συχνή νόσος των αρθρώσεων στον κόσμο, θα πρέπει να έχει μια διαφορετική αντιμετώπιση. Το πιο αποτελεσματικό «φάρμακο» δεν βρίσκεται σε κάποιο χάπι για ανακούφιση, ούτε στο χειρουργείο. Είναι η κίνηση.

Αλλά το παράδοξο – και το λάθος –  είναι πως μια κοινή αντίληψη είναι πως θα πρέπει να την αποφεύγουμε όταν πονάμε. Η άσκηση είναι μία από τις πιο αποτελεσματικές θεραπείες για χρόνιες και περιοριστικές παθήσεις των αρθρώσεων, όπως η οστεοαρθρίτιδα.

Έρευνες σε συστήματα υγείας της Ιρλανδίας, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Νορβηγίας και των Ηνωμένων Πολιτειών δείχνουν το ίδιο μοτίβο: λιγότεροι από τους μισούς ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα παραπέμπονται σε άσκηση ή φυσικοθεραπεία από τον γιατρό πρωτοβάθμιας φροντίδας.

Πάνω από το 60% λαμβάνει θεραπείες που δεν συνιστώνται από τις κατευθυντήριες οδηγίες, ενώ περίπου το 40% παραπέμπεται σε χειρουργό πριν καν δοκιμαστούν μη χειρουργικές επιλογές.

Γιατί η άσκηση είναι το καλύτερο φάρμακο για τις αρθρώσεις

Η οστεοαρθρίτιδα είναι μακράν η πιο συχνή μορφή αρθρίτιδας και ήδη επηρεάζει περισσότερα από 595 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως.

Σύμφωνα με παγκόσμια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο The Lancet, ο αριθμός αυτός θα μπορούσε να φτάσει σχεδόν το ένα δισεκατομμύριο μέχρι το 2050. Η μεγαλύτερη διάρκεια ζωής, ο όλο και πιο καθιστικός τρόπος ζωής και η αύξηση των ποσοστών υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων τροφοδοτούν αυτή την τάση.

Ωστόσο, όσοι ασκούνται τακτικά προστατεύουν τον εαυτό τους, τόσο σωματικά όσο και βιολογικά, από την εμφάνιση της νόσου αλλά και από τις πιο βαριές της συνέπειες.

Ο χόνδρος που καλύπτει τα άκρα των οστών είναι ένα σκληρό, προστατευτικό στρώμα χωρίς δική του αιμάτωση. Βασίζεται στην κίνηση. Όπως ένα σφουγγάρι, ο χόνδρος συμπιέζεται όταν περπατάμε ή φορτίζουμε μια άρθρωση, αποβάλλοντας υγρά και στη συνέχεια απορροφώντας φρέσκα θρεπτικά συστατικά. Κάθε βήμα επιτρέπει στα θρεπτικά στοιχεία και στα φυσικά λιπαντικά να κυκλοφορούν και να διατηρούν την υγεία της άρθρωσης.

Γι’ αυτό και η παλιά αντίληψη ότι η οστεοαρθρίτιδα είναι απλώς «φθορά και τριβή» είναι παραπλανητική. Οι αρθρώσεις δεν είναι λάστιχα αυτοκινήτου που αναπόφευκτα φθείρονται. H τακτική κίνηση και άσκηση είναι κρίσιμες για την επούλωση και την υγεία τους.

Μια νόσος ολόκληρης της άρθρωσης

Σήμερα γνωρίζουμε ότι η οστεοαρθρίτιδα είναι νόσος ολόκληρης της άρθρωσης. Επηρεάζει το αρθρικό υγρό, το υποκείμενο οστό, τους συνδέσμους, τους γύρω μύες και ακόμη και τα νεύρα που στηρίζουν την κίνηση.

Η θεραπευτική άσκηση στοχεύει όλα αυτά τα στοιχεία. Η μυϊκή αδυναμία, για παράδειγμα, είναι από τα πρώτα σημάδια της οστεοαρθρίτιδας και μπορεί να βελτιωθεί με ασκήσεις αντίστασης.

Υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι αυξάνει τον κίνδυνο τόσο εμφάνισης της νόσου όσο και επιδείνωσής της. Αντίθετα η άσκηση ενισχύει τον χόνδρο και τους μύες, αλλά βοηθάει και στην αντιμετώπιση της φλεγμονής, των μεταβολικών αλλαγών και των ορμονικών διαταραχών που τροφοδοτούν τη νόσο.

Η παχυσαρκία αποτελεί επίσης έναν σημαντικό παράγοντα κινδύνου για την οστεοαρθρίτιδα, όχι μόνο λόγω του αυξημένου μηχανικού φορτίου στις αρθρώσεις. Τα υψηλά επίπεδα φλεγμονωδών μορίων στο αίμα και στους αρθρικούς ιστούς μπορούν να καταστρέψουν τον χόνδρο και να επιταχύνουν την εξέλιξη της νόσου.

Στην περίπτωση της οστεοαρθρίτιδας, η τακτική σωματική δραστηριότητα μπορεί να αντιστρέψει αυτές τις διεργασίες σε μοριακό επίπεδο, μειώνοντας τους δείκτες φλεγμονής, περιορίζοντας τη βλάβη των κυττάρων και ακόμη και αλλάζοντας την έκφραση των γονιδίων.

Πρώτα η άσκηση…

Σήμερα δεν υπάρχουν φάρμακα που να αλλάζουν την πορεία της οστεοαρθρίτιδας. Η αντικατάσταση άρθρωσης μπορεί να αλλάξει τη ζωή ορισμένων ανθρώπων, αλλά πρόκειται για μεγάλη χειρουργική επέμβαση και δεν έχει επιτυχία σε όλους. Η άσκηση πρέπει να δοκιμάζεται πρώτη και να συνεχίζεται σε κάθε στάδιο. Έχει πολύ λιγότερες παρενέργειες και προσφέρει πολλά επιπλέον οφέλη για την υγεία.

Η οστεοαρθρίτιδα δεν είναι απλώς θέμα «φθαρμένων» αρθρώσεων. Διαμορφώνεται από τη μυϊκή δύναμη, τη φλεγμονή, τον μεταβολισμό και τον τρόπο ζωής. Η τακτική, στοχευμένη άσκηση αντιμετωπίζει πολλούς από αυτούς τους παράγοντες ταυτόχρονα, βοηθώντας στην προστασία του χόνδρου, στην ενδυνάμωση ολόκληρης της άρθρωσης και στη βελτίωση της συνολικής υγείας.

Η κίνηση παραμένει ένα από τα πιο ισχυρά «φάρμακα» που διαθέτουμε.