Αυτή είναι η πιο ισχυρή θεραπεία για τον πόνο στις αρθρώσεις και οστεοαρθρίτιδα

Οι δύσκαμπτες αρθρώσεις στα γόνατα, οι πόνοι στους γοφούς και η επίμονη ενόχληση στις αρθρώσεις συχνά συνδέονται με «φυσιολογικά» σημάδια της ηλικίας. Ωστόσο, η οστεοαρθρίτιδα, η πιο συχνή νόσος των αρθρώσεων παγκοσμίως, δεν είναι αναπόφευκτη και κυρίως δεν αντιμετωπίζεται με τον κατάλληλο τρόπο.

Όπως επισημαίνουν φυσιοθεραπευτές στο The Conversation, το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη επιλογών θεραπείας, αλλά το γεγονός ότι η πιο αποτελεσματική από αυτές χρησιμοποιείται πολύ λιγότερο απ’ όσο θα έπρεπε.

Η πιο ισχυρή θεραπεία δεν βρίσκεται σε ένα φάρμακο, αλλά ούτε σε ένα χειρουργείο. Είναι η κίνηση. Η άσκηση. Παρ’ όλα αυτά, σε πολλές χώρες και συστήματα υγείας οι ασθενείς σπάνια καθοδηγούνται προς τη θεραπεία που έχει αποδειχθεί ότι πραγματικά μειώνει τον πόνο και προστατεύει τις αρθρώσεις.

Έρευνες από την Ιρλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Νορβηγία και τις Ηνωμένες Πολιτείες δείχνουν ένα σταθερό μοτίβο. Λιγότεροι από τους μισούς ανθρώπους που διαγιγνώσκονται με οστεοαρθρίτιδα παραπέμπονται σε προγράμματα άσκησης ή φυσικοθεραπείας από τον γιατρό τους.

Περισσότερο από το 60% λαμβάνει θεραπείες που δεν προτείνονται από τις κλινικές οδηγίες, ενώ περίπου το 40% παραπέμπεται σε χειρουργό πριν εξεταστούν σωστά οι υπόλοιπες επιλογές.

Οι βασικοί «ένοχοι» της οστεοαρθρίτιδας

Η οστεοαρθρίτιδα είναι ο πιο συνηθισμένος τύπος αρθρίτιδας και ήδη επηρεάζει περισσότερα από 595 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως.

Μια μεγάλη ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό The Lancet εκτιμά ότι ο αριθμός των ανθρώπων που ζουν με οστεοαρθρίτιδα μπορεί να πλησιάσει το ένα δισεκατομμύριο έως το 2050. 

Η αύξηση αυτή συνδέεται – στατιστικά – με το μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής, αλλά κυρίως με δύο βασικούς παράγοντες:

• Τον πιο καθιστικό τρόπο ζωής
• Την αύξηση των ποσοστών υπέρβαρων και παχύσαρκων

Η τακτική σωματική δραστηριότητα δεν ανακουφίζει μόνο τα συμπτώματα. Μπορεί βιολογικά και μηχανικά να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης οστεοαρθρίτιδας και να περιορίσει τη σοβαρότητά της.

Γιατί η άσκηση προστατεύει τις αρθρώσεις

Για να καταλάβουμε γιατί η άσκηση είναι τόσο σημαντική, χρειάζεται να κατανοήσουμε πώς λειτουργούν οι αρθρώσεις. Ο χόνδρος, ο λείος ιστός που προστατεύει τα άκρα των οστών μέσα στις αρθρώσεις, δεν έχει δική του αιμάτωση. Για να παραμείνει υγιής, εξαρτάται από την κίνηση.

Όταν περπατάμε ή ασκούμε βάρος σε μια άρθρωση, ο χόνδρος συμπιέζεται ελαφρά και αποβάλλει υγρό. Όταν η πίεση μειώνεται, το υγρό επιστρέφει μεταφέροντας θρεπτικά συστατικά και φυσικά λιπαντικά. Με κάθε βήμα, η άρθρωση τροφοδοτείται και συντηρείται.

Γι’ αυτό ο χαρακτηρισμός της οστεοαρθρίτιδας ως απλής «φθοράς» είναι παραπλανητικός. Οι αρθρώσεις δεν λειτουργούν σαν ελαστικά που φθείρονται αναπόφευκτα με τον χρόνο.

Η οστεοαρθρίτιδα είναι ορθότερο να θεωρείται μια μακροχρόνια διαδικασία φθοράς και επιδιόρθωσης. Η τακτική κίνηση παίζει βασικό ρόλο στην υποστήριξη της αποκατάστασης και στη διατήρηση της υγείας ολόκληρης της άρθρωσης.

Πώς η οστεοαρθρίτιδα επηρεάζει ολόκληρη την άρθρωση

Η οστεοαρθρίτιδα δεν επηρεάζει μόνο τον χόνδρο. Αφορά ολόκληρη την άρθρωση, συμπεριλαμβανομένου του αρθρικού υγρού, του οστού κάτω από τον χόνδρο, των συνδέσμων, των γύρω μυών και ακόμη και των νεύρων που ελέγχουν την κίνηση.

Η στοχευμένη άσκηση επηρεάζει πολλά από αυτά τα στοιχεία ταυτόχρονα. Η μυϊκή αδυναμία είναι ένα από τα πρώτα προειδοποιητικά σημάδια της οστεοαρθρίτιδας και η προπόνηση με αντιστάσεις μπορεί να βοηθήσει στην αντιστροφή της. Υπάρχουν ισχυρά επιστημονικά δεδομένα που δείχνουν ότι οι αδύναμοι μύες αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης οστεοαρθρίτιδας αλλά και την ταχύτερη εξέλιξή της.

Πρωτοπόρα προγράμματα με σημαντικά αποτελέσματα

Προγράμματα νευρομυϊκής άσκησης όπως το GLA:D (Good Life with osteoArthritis: Denmark) έχουν σχεδιαστεί ειδικά για άτομα με οστεοαρθρίτιδα ισχίου και γόνατος. Συνήθως πραγματοποιούνται σε ομαδικές συνεδρίες υπό την επίβλεψη φυσικοθεραπευτών και επικεντρώνονται στη βελτίωση της ποιότητας της κίνησης, της ισορροπίας και της μυϊκής δύναμης.

Ο στόχος είναι να βελτιωθεί η σταθερότητα της άρθρωσης και να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη του ασθενούς στην κίνηση. Οι συμμετέχοντες σε τέτοια προγράμματα έχουν αναφέρει σημαντική μείωση του πόνου, καλύτερη λειτουργία των αρθρώσεων και βελτίωση της ποιότητας ζωής, ακόμη και μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος.

Η άσκηση ωφελεί ολόκληρο το σώμα. Έχει αποδεδειγμένα οφέλη σε περισσότερες από 26 χρόνιες παθήσεις. Στην οστεοαρθρίτιδα, η επίδρασή της δεν περιορίζεται μόνο στην ενδυνάμωση των μυών και στην υποστήριξη του χόνδρου. Επηρεάζει επίσης τη φλεγμονή, τις μεταβολικές αλλαγές και τις ορμονικές μεταβολές που σχετίζονται με τη νόσο.

Φλεγμονή, παχυσαρκία και βλάβες στις αρθρώσεις

Η παχυσαρκία αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για την οστεοαρθρίτιδα και ο λόγος δεν είναι μόνο η μεγαλύτερη πίεση στις αρθρώσεις. Το αυξημένο σωματικό λίπος συνδέεται με υψηλότερα επίπεδα φλεγμονωδών ουσιών στο αίμα και στους ιστούς των αρθρώσεων. Οι ουσίες αυτές μπορούν να προκαλέσουν βλάβες στον χόνδρο και να επιταχύνουν την εξέλιξη της νόσου.

Η τακτική σωματική δραστηριότητα βοηθά στην αντιμετώπιση αυτών των επιδράσεων ακόμη και σε μοριακό επίπεδο. Μπορεί να μειώσει τους δείκτες φλεγμονής, να περιορίσει τη βλάβη των κυττάρων και ακόμη να επηρεάσει την έκφραση γονιδίων με τρόπο που υποστηρίζει την υγεία των αρθρώσεων.

Άσκηση πριν από το χειρουργείο

Σήμερα δεν υπάρχουν φάρμακα που να μπορούν να αλλάξουν την πορεία της οστεοαρθρίτιδας. Συχνά προτείνεται η αντικατάσταση άρθρωσης, καθώς μπορεί να αλλάξει σημαντικά τη ζωή ορισμένων ανθρώπων, αλλά πρόκειται για μια μεγάλη χειρουργική επέμβαση και δεν έχει το ίδιο αποτέλεσμα σε όλους.

Η άσκηση θα πρέπει να αποτελεί το πρώτο βήμα και να παραμένει μέρος της θεραπείας σε κάθε στάδιο της νόσου. Έχει πολύ λιγότερους κινδύνους από τη χειρουργική επέμβαση και προσφέρει ευρύτερα οφέλη για την υγεία πέρα από τις αρθρώσεις, επισημαίνουν ειδικοί στο The Conversation, υπογραμμίζοντας πως η οστεοαρθρίτιδα δεν αφορά απλώς «φθαρμένες» αρθρώσεις, αλλά επηρεάζεται από τη μυϊκή δύναμη, τη φλεγμονή, τον μεταβολισμό και τον τρόπο ζωής.

Η τακτική και κατάλληλη άσκηση αντιμετωπίζει πολλούς από αυτούς τους παράγοντες ταυτόχρονα, προστατεύοντας τον χόνδρο, στηρίζοντας ολόκληρη την άρθρωση και βελτιώνοντας τη συνολική υγεία. Πριν λοιπόν οδηγηθεί κάποιος στη λύση της χειρουργικής επέμβασης, η κίνηση παραμένει η πιο αποτελεσματική θεραπεία που υπάρχει.