Νικόλαος Δασκαλάκης στο Newsbeast: Το τραύμα μιας γενιάς μπορεί να αφήσει το αποτύπωμά του στην επόμενη
Υπάρχουν άνθρωποι που επέζησαν από μια τραγωδία, αλλά δεν κατάφεραν ποτέ να ξεφύγουν πραγματικά από αυτήν. Άνθρωποι που βίωσαν τη βία, την κακοποίηση, τον πόλεμο, μια ανείπωτη απώλεια. Που συνέχισαν να ζουν, αλλά κάτι μέσα τους έμεινε εγκλωβισμένο στη χειρότερη στιγμή της ζωής τους. Και υπάρχουν άλλοι που, έχοντας βιώσει αντίστοιχες εμπειρίες, κατάφεραν να ξανασταθούν στα πόδια τους.
Τι είναι αυτό που τους διαφοροποιεί; Η δύναμη του χαρακτήρα; Η θέληση; Ή μήπως οι απαντήσεις βρίσκονται βαθιά στον εγκέφαλό μας, στα γονίδια και σε μηχανισμούς που δεν γνωρίζουμε ακόμη;
Ένας από τους Έλληνες επιστήμονες που αναζητούν αυτές τις απαντήσεις στην πρώτη γραμμή της διεθνούς έρευνας είναι ο καθηγητής Φαρμακολογίας, Φυσιολογίας και Βιοφυσικής καθώς και Βιοϊατρικής – Γενετικής και διευθυντής του Εργαστηρίου Νευρογονιδιωματικής και Μεταφραστικής Βιοπληροφορικής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Βοστώνης, Νικόλαος Δασκαλάκης.
Ο διεθνώς διακεκριμένος ερευνητής, που πρόσφατα τιμήθηκε για τη συμβολή του στην ιατρική έρευνα, παραχωρεί συνέντευξη στο Newsbeast και στη σειρά vidcast Υγείας «Από το Α ως το Ω3», ανοίγοντας μια συζήτηση που φτάνει από τις βαθύτερες λειτουργίες του ανθρώπινου εγκεφάλου μέχρι τα όρια της σύγχρονης ιατρικής.
Το τραύμα δεν είναι διαγωνισμός αντοχής
Γιατί ένας άνθρωπος καταφέρνει να ανακάμψει και ένας άλλος βασανίζεται για χρόνια από το μετατραυματικό στρες;
Ο καθηγητής Νικόλαος Δασκαλάκης εξηγεί γιατί η απάντηση δεν μπορεί να περιοριστεί στην προσωπική δύναμη ή στην αποφασιστικότητα. Μιλά για τη βιολογική ευαλωτότητα, τους μηχανισμούς ανθεκτικότητας και την επίδραση που μπορεί να έχουν οι εμπειρίες της παιδικής ηλικίας στον τρόπο με τον οποίο αντιδρούμε αργότερα σε μια τραγωδία.
Και θέτει ένα κρίσιμο επιστημονικό ερώτημα: μπορούμε να αναγνωρίσουμε ποιος κινδυνεύει περισσότερο πριν το τραύμα μετατραπεί σε μια χρόνια διαταραχή;
Μπορεί να κουβαλάμε το τραύμα μιας προηγούμενης γενιάς;
Είναι ίσως ένα από τα πιο αναπάντεχα σημεία της συζήτησης. Μπορούν οι συνέπειες μιας τραυματικής εμπειρίας να φτάσουν μέχρι τα παιδιά ή ακόμη και τα εγγόνια εκείνου που την έζησε;
Ο καθηγητής μιλά για την επιγενετική, τους μηχανισμούς που διερευνά η επιστήμη και τα ερωτήματα που παραμένουν ανοιχτά γύρω από τη διαγενεακή επίδραση του τραύματος. Πόσο μακριά μπορεί να ταξιδέψει ο ανθρώπινος πόνος; Και πόσα από όσα θεωρούμε αποκλειστικά δικά μας ενδέχεται να έχουν βαθύτερες ρίζες;
Από τον εγκέφαλο στην τεχνητή νοημοσύνη: Η επιστήμη αναζητά τρόπους να προλάβει το τραύμα
Στο εργαστήριό του στη Βοστώνη, ο καθηγητής Νικόλαος Δασκαλάκης και η ομάδα του συνδυάζουν τη γενετική, τη μελέτη του εγκεφάλου, τη βιοπληροφορική και την τεχνητή νοημοσύνη, αναζητώντας βιολογικούς μηχανισμούς που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε νέους βιοδείκτες και θεραπευτικές προσεγγίσεις.
Το μεγάλο στοίχημα δεν είναι μόνο να κατανοήσουμε τι συμβαίνει όταν ένας άνθρωπος αναπτύσσει μετατραυματικό στρες. Είναι να μπορέσουμε κάποτε να παρέμβουμε πριν οι συνέπειες μιας τραυματικής εμπειρίας καθορίσουν ολόκληρη τη ζωή του.
Στη συνέντευξη ανοίγει και ένα ακόμη ιδιαίτερα σημαντικό ερευνητικό ζήτημα: η πιθανή σχέση του μετατραυματικού στρες και της κατάθλιψης με την άνοια σε μεγαλύτερες ηλικίες.
Τι λες σε έναν άνθρωπο που πιστεύει ότι δεν θα γίνει ποτέ ξανά καλά;
Πίσω από τους επιστημονικούς όρους, τα γονίδια, τους βιοδείκτες και τις ερευνητικές ανακαλύψεις υπάρχει πάντα ένας άνθρωπος. Εκείνος που έχει πληγωθεί τόσο βαθιά, ώστε να πιστεύει ότι η ζωή του δεν θα γίνει ποτέ ξανά όπως πριν. Σε αυτόν τον άνθρωπο ζητήσαμε από τον καθηγητή Νικόλαο Δασκαλάκη να απευθυνθεί.
Τι μπορεί να του πει σήμερα η επιστήμη; Τι μπορεί να του υποσχεθεί; Και πού αρχίζει η ελπίδα όταν το τραύμα μοιάζει να έχει καταλάβει τα πάντα;
Η απάντησή του αποτελεί έναν από τους πιο ανθρώπινους σταθμούς μιας συνέντευξης που δεν αφορά μόνο όσους έχουν βιώσει μια τραυματική εμπειρία.
Αφορά όλους μας. Γιατί κανείς δεν γνωρίζει πότε η ζωή θα τον φέρει αντιμέτωπο με κάτι που θα δοκιμάσει τις αντοχές του.