LUMINA: Ο κινηματογράφος δεν ανήκει μόνο σε όσους έχουν φωνή – Μια νέα πλατφόρμα σπάει τη σιωπή του αποκλεισμού

Ποιος αποφασίζει ποιες ιστορίες αξίζει να ειπωθούν; Ποιοι άνθρωποι έχουν θέση στη μεγάλη οθόνη και ποιοι παραμένουν αόρατοι; Και πόσες κινηματογραφικές αφηγήσεις δεν φτάνουν ποτέ στο κοινό, όχι επειδή στερούνται αξίας, αλλά επειδή δεν βρίσκουν τον χώρο που τους αναλογεί;

Σε αυτά τα ερωτήματα επιχειρεί να δώσει μια ουσιαστική απάντηση η νέα διεθνής ψηφιακή πλατφόρμα LUMINA (LGBTQ+, Underrepresented, Minority & Independent Narratives Archive), η οποία παρουσιάστηκε τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου στο Europa Experience Athens.

Πρόκειται για μια πρωτοβουλία του Συλλόγου Οροθετικών Ελλάδος – Θετική Φωνή και της MoovieReel, σε συνεργασία με το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας (ΕΚΚΟΜΕΔ).

Η πλατφόρμα φιλοδοξεί να δώσει μεγαλύτερη ορατότητα σε κινηματογραφικά έργα που αναδεικνύουν:

• εμπειρίες,
• αυτότητες και
• κοινωνικές πραγματικότητες

οι οποίες εξακολουθούν να υποεκπροσωπούνται στην οπτικοακουστική δημιουργία.

Ιστορίες που υπάρχουν, αλλά δεν βρίσκουν πάντα θέση στην οθόνη

Από τους ανθρώπους που ζουν με HIV και τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα μέχρι τους πρόσφυγες, τους Ρομά, τα άτομα με αναπηρία και τους εργαζόμενους στο σεξ, η LUMINA συγκεντρώνει κινηματογραφικές αφηγήσεις που συχνά παραμένουν έξω από το κυρίαρχο οπτικοακουστικό τοπίο.

Στόχος δεν είναι απλώς η καταγραφή έργων. Είναι η δημιουργία ενός χώρου όπου διαφορετικές εμπειρίες μπορούν να αναδειχθούν χωρίς να περιορίζονται σε στερεότυπα, προκαταλήψεις ή μονοδιάστατες αναπαραστάσεις.

Η πλατφόρμα λειτουργεί ως δωρεάν διεθνής βάση δεδομένων και ψηφιακό αρχείο κινηματογραφικών έργων, διαθέσιμο στην αγγλική γλώσσα, ώστε να διευκολύνεται η πρόσβαση δημιουργών, φεστιβάλ, οργανώσεων και ερευνητών από διαφορετικές χώρες.

Μέσα από τη LUMINA, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ανακαλύπτουν έργα και αφηγήσεις που διαφορετικά ενδέχεται να μη συναντούσαν, ενισχύοντας τις δυνατότητες δικτύωσης και συνεργασίας.

Όταν η εκπροσώπηση γίνεται ζήτημα ισότητας

Η παρουσία διαφορετικών κοινωνικών ομάδων στον κινηματογράφο δεν αφορά μόνο την καλλιτεχνική δημιουργία. Συνδέεται και με τον τρόπο με τον οποίο μια κοινωνία αντιλαμβάνεται:

• τη διαφορετικότητα,
• την ισότητα και
• τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Η UNESCO, μέσα από τη Σύμβαση του 2005 για την Προστασία και την Προώθηση της Πολυμορφίας των Πολιτιστικών Εκφράσεων, αναγνωρίζει τη σημασία της πολιτιστικής πολυμορφίας και της δημιουργίας συνθηκών που επιτρέπουν την ανάπτυξη και την πρόσβαση σε διαφορετικές μορφές πολιτιστικής έκφρασης.

Αντίστοιχα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσα από το πρόγραμμα Creative Europe MEDIA, στηρίζει την ευρωπαϊκή οπτικοακουστική δημιουργία, δίνοντας έμφαση, μεταξύ άλλων, στην πολυμορφία και τη συμπερίληψη.

Σε αυτό το ευρύτερο πλαίσιο εντάσσεται και η LUMINA, επιχειρώντας να αντιμετωπίσει ένα ουσιαστικό πρόβλημα: την περιορισμένη προβολή κινηματογραφικών έργων που καταγράφουν τις εμπειρίες ανθρώπων οι οποίοι συχνά αντιμετωπίζουν κοινωνικές διακρίσεις.

Γιατί η ορατότητα δεν εξαντλείται στην παρουσία ενός προσώπου στην οθόνη. Σημασία έχει και το ποιος αφηγείται την ιστορία του, με ποιον τρόπο και με πόση ελευθερία.

ΕΚΚΟΜΕΔ: Στήριξη σε έργα που αμφισβητούν τα στερεότυπα

Στη σημασία της πρωτοβουλίας αναφέρθηκε κατά την παρουσίαση ο διευθύνων σύμβουλος του ΕΚΚΟΜΕΔ, Λεωνίδας Χριστόπουλος, υπογραμμίζοντας ότι η υποστήριξη έργων που αφορούν κοινωνικά ευάλωτες ομάδες ή δημιουργούνται από μέλη τους αποτελεί μέρος της στρατηγικής εξωστρέφειας του οργανισμού.

«Η υποστήριξη και η ανάδειξη κινηματογραφικών έργων που αφορούν αυτές τις ομάδες, ή και που έχουν παραχθεί από μέλη τους βρίσκεται στον πυρήνα του προγράμματος Εξωστρέφειας του ΕΚΚΟΜΕΔ, που επιδιώκει τόσο την ανάπτυξη οπτικοακουστικών παραγωγών όσο και τη δημιουργία σχετικών υποδομών στην Ελλάδα», ανέφερε.

Παράλληλα, εξέφρασε την προσδοκία η LUMINA να συμβάλει στην ανάδειξη έργων που καταρρίπτουν στερεότυπα, στην ανάπτυξη διεθνών συνεργασιών και στην ενίσχυση της ακαδημαϊκής έρευνας γύρω από την ισότητα και την εκπροσώπηση.

Η Θετική Φωνή μεταφέρει τη μάχη κατά του στίγματος στον κινηματογράφο

Για τη Θετική Φωνή, η δημιουργία της LUMINA αποτελεί προέκταση της δράσης της για την καταπολέμηση του στίγματος, των προκαταλήψεων και των διακρίσεων.

Η οργάνωση, που δραστηριοποιείται στην προάσπιση των δικαιωμάτων των ανθρώπων που ζουν με HIV, επιλέγει αυτή τη φορά τον κινηματογράφο ως πεδίο παρέμβασης. Και η επιλογή έχει ιδιαίτερη σημασία.

Το στίγμα γύρω από τον HIV δεν περιορίζεται στην παραπληροφόρηση για τη μετάδοση του ιού ή στις διακρίσεις κατά την πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας. Συνδέεται και με τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζονται οι άνθρωποι που ζουν με HIV στον δημόσιο λόγο, στην ενημέρωση και στην τέχνη.

Το Κοινό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για τον HIV/AIDS (UNAIDS) αναγνωρίζει το στίγμα και τις διακρίσεις ως σημαντικά εμπόδια στην αποτελεσματική αντιμετώπιση του HIV, καθώς επηρεάζουν την πρόσβαση στην πρόληψη, στις εξετάσεις και στη φροντίδα.

Η LUMINA επιχειρεί να συμβάλει στην αλλαγή αυτής της εικόνας, αναδεικνύοντας ιστορίες στις οποίες οι άνθρωποι δεν περιορίζονται σε μια διάγνωση, μια ταυτότητα ή μια κοινωνική κατηγορία.

Ένα διεθνές ψηφιακό αρχείο με ελληνική αφετηρία

Η LUMINA υλοποιείται με την υποστήριξη του ΕΚΚΟΜΕΔ, στο πλαίσιο των Δράσεων Εξωστρέφειας του Δημιουργικού Κόμβου Creative Hub, του Προγράμματος Εξωστρέφειας του Οπτικοακουστικού Τομέα 2025 – Δράση IV.

Ο σχεδιασμός της πλατφόρμας πραγματοποιήθηκε από τη MoovieReel, με στόχο τη δημιουργία ενός ανοιχτού ψηφιακού περιβάλλοντος που θα διευκολύνει τη διεθνή αναζήτηση και ανάδειξη κινηματογραφικών έργων.

Η πρωτοβουλία φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως σημείο συνάντησης της κινηματογραφικής δημιουργίας, της κοινωνίας των πολιτών και της έρευνας, δίνοντας νέες δυνατότητες σε ιστορίες που μέχρι σήμερα δυσκολεύονταν να αποκτήσουν ευρύτερη προβολή.

Γιατί ο κινηματογράφος δεν μπορεί να διεκδικεί ότι αποτυπώνει την ανθρώπινη πραγματικότητα όταν σημαντικό μέρος αυτής της πραγματικότητας παραμένει αόρατο.

Και η ουσιαστική συμπερίληψη δεν σημαίνει απλώς να επιτρέπεις σε περισσότερους ανθρώπους να εμφανίζονται στην οθόνη. Σημαίνει να τους αναγνωρίζεις το δικαίωμα να αφηγούνται οι ίδιοι τις ιστορίες τους. Η πλατφόρμα LUMINA είναι διαθέσιμη δωρεάν στον ιστότοπο.

Θετική Φωνή – Πληροφορίες

Γραφεία Αθήνας

• Αγίων Αναργύρων 13, 10554, Αθήνα (Ψυρρή)
• 210 8627572
• [email protected]
  
  Δευτέρα–Παρασκευή, 09:00–17:00
• Επίσημη σελίδα επικοινωνίας

Γραφεία Θεσσαλονίκης

• Διεύθυνση: Εγνατίας 112, 3ος όροφος, 54622
• Τηλέφωνο: 2315 525020
• Ωράριο: Δευτέρα–Παρασκευή, 09:00–17:00.