ΕΣΥ: Όταν η ασθένεια απειλεί και το οικογενειακό εισόδημα – Οι ασθενείς ζητούν αλλαγές με αντίκρισμα

Το δικαίωμα στην υγεία δοκιμάζεται στην πράξη: στο κόστος μιας θεραπείας, στην αναμονή για μια εξέταση, στην ανάγκη ενός ασθενούς να εγκαταλείψει το νησί του για να βρει φροντίδα. Και όταν η πρόσβαση εξαρτάται από το εισόδημα ή τον ταχυδρομικό κώδικα, το πρόβλημα ξεπερνά τις αδυναμίες μιας υπηρεσίας. Αγγίζει τον ίδιο τον πυρήνα του δημόσιου συστήματος υγείας.

Αυτές οι προκλήσεις βρέθηκαν στο επίκεντρο του 15ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Ασθενών, που διοργάνωσε η Ένωση Ασθενών Ελλάδας, στις 30 και 31 Οκτωβρίου 2026, στην Αθήνα, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Υγείας.

Η επετειακή διοργάνωση, με περισσότερους από 240 συμμετέχοντες, συμπλήρωσε 15 χρόνια θεσμικού διαλόγου για τα δικαιώματα των ασθενών. Με κεντρικό θέμα «Πρόσβαση, Ποιότητα, Ισότητα, Βιωσιμότητα: Οι προτεραιότητες των Ασθενών για το Εθνικό Σύστημα Υγείας», έφερε στο ίδιο τραπέζι οργανώσεις ασθενών, εκπροσώπους της Πολιτείας, επιστήμονες, επαγγελματίες υγείας και επιχειρήσεις του κλάδου.

Το ζητούμενο ήταν συγκεκριμένο: λιγότερη οικονομική επιβάρυνση, έγκαιρη πρόσβαση, ασφαλέστερη φροντίδα και αποφάσεις στις οποίες οι ασθενείς θα έχουν ουσιαστικό λόγο.

Η πρόσβαση δεν μπορεί να εξαρτάται από τον τόπο κατοικίας

Ο Δρ Άγις Τσουρός, πρώην διευθυντής Πολιτικής και Διακυβέρνησης για την Υγεία του ΠΟΥ στην Ευρώπη και πρόεδρος της Συντονιστικής και της Επιστημονικής Επιτροπής του Παρατηρητηρίου για τις Πολιτικές και την Οργάνωση της Δημόσιας Υγείας του Ιδρύματος Μποδοσάκη, υπογράμμισε ότι οι εθνικοί μέσοι όροι συχνά κρύβουν σοβαρές διαφορές μεταξύ περιοχών και πληθυσμιακών ομάδων.

Η αντιμετώπισή τους, όπως ανέδειξε, απαιτεί ενσωμάτωση της υγείας σε όλες τις δημόσιες πολιτικές, συστηματική καταγραφή των ανισοτήτων, αξιολόγηση των παρεμβάσεων και δημόσια λογοδοσία. Στο πλαίσιο αυτό παρουσιάστηκε και το Παρατηρητήριο του Ιδρύματος Μποδοσάκη.

Στη συζήτηση που συντόνισε ο Κυριάκος Σουλιώτης, καθηγητής Πολιτικής Υγείας και κοσμήτορας της Σχολής Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, αναδείχθηκε η ανάγκη ανασχεδιασμού του υγειονομικού χάρτη με βάση τις πραγματικές ανάγκες του πληθυσμού και τη στελέχωση των υπηρεσιών. Η καταγραφή των δομών πρέπει να συνοδεύεται από αποτύπωση όσων μπορούν πραγματικά να προσφέρουν.

Ο Χρήστος Τριανταφύλλου, Project Officer του Γραφείου του ΠΟΥ στην Ελλάδα, παρουσίασε την πλατφόρμα Quality for All, που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του HEALTH-IQ και περιλαμβάνει 190 δείκτες για τη στελέχωση, τη λειτουργία και την απόδοση των υπηρεσιών υγείας. Η πλατφόρμα βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο ενσωμάτωσης στο ψηφιακό περιβάλλον της ΗΔΙΚΑ.

Ζήτησε τα δεδομένα να οδηγούν σε αποφάσεις με μετρήσιμους στόχους και λογοδοσία. Πρότεινε επίσης διασυνδεδεμένα δίκτυα Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας και νοσοκομείων, με τηλεϊατρική και ηλεκτρονικούς φακέλους, για λιγότερες αναμονές και περιττές μετακινήσεις.

Η Όλγα Μπαλαούρα, διοικήτρια της 1ης Υγειονομικής Περιφέρειας Αττικής, ανέδειξε την ανάγκη διασύνδεσης εξειδικευμένων νοσοκομείων και περιφερειακών δομών, με παράδειγμα το δίκτυο Κέντρων Μαστού. Επισήμανε την άνιση κατανομή υπηρεσιών στην Αττική και την ανάγκη ενίσχυσης των Κέντρων Υγείας, ιδιαίτερα στην Ανατολική Αττική. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, περίπου το 80% των περιστατικών που προσέρχονται στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών των νοσοκομείων της Αττικής δεν χαρακτηρίζονται επείγοντα.

Την εικόνα των ακριτικών περιοχών μετέφερε η Εύη Ορφανού, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας (ΕΝΑΣΕΛ) και πρόεδρος του Συλλόγου Καρκινοπαθών και Σπανίων Παθήσεων Νομού Έβρου «Μαζί για ζωή». Αναφέρθηκε στις κενές βασικές ιατρικές ειδικότητες του Νοσοκομείου Διδυμοτείχου, παρά τις επανειλημμένες προκηρύξεις και τα οικονομικά κίνητρα, αναδεικνύοντας την ανάγκη ευρύτερου σχεδιασμού για τη βιώσιμη λειτουργία των περιφερειακών δομών.

Ο Σταμάτης Κλουμάσης, πρόεδρος του Σωματείου Σκλήρυνσης κατά Πλάκας Χίου, περιέγραψε πώς η υποστελέχωση του Νοσοκομείου Χίου περιορίζει την αξιοποίηση του αξονικού και του μαγνητικού τομογράφου, οδηγώντας ασθενείς σε ιδιωτικές υπηρεσίες ή εκτός νησιού. Εξέφρασε ανησυχία για το προγραμματισμένο τετράμηνο κλείσιμο του αεροδρομίου και την εξαγγελθείσα διακοπή συμβάσεων τοπικών διαγνωστικών κέντρων με τον ΕΟΠΥΥ. Ζήτησε ενίσχυση του νοσοκομείου, οργανωμένο δίκτυο φροντίδας για τη σκλήρυνση κατά πλάκας και ειδικό σχέδιο πρόσβασης κατά τη διακοπή της αεροπορικής σύνδεσης.

400.000 νοικοκυριά αντιμέτωπα με δυσβάσταχτες δαπάνες υγείας

Τη συζήτηση για την οικονομική επιβάρυνση συντόνισε ο Χαράλαμπος Οικονόμου, καθηγητής Κοινωνιολογίας και Πολιτικής Υγείας στο Τμήμα Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών.

Παρουσιάζοντας στοιχεία μελέτης για τον ΠΟΥ, ανέφερε ότι το 2023 περίπου 400.000 νοικοκυριά, ποσοστό 9,5%, αντιμετώπισαν καταστροφικές δαπάνες υγείας: πληρωμές τόσο υψηλές σε σχέση με τους οικονομικούς τους πόρους, ώστε να απειλείται η κάλυψη βασικών αναγκών. Το 63% αυτών των νοικοκυριών ανήκε στο φτωχότερο εισοδηματικό πέμπτο. Ο καθηγητής ζήτησε επανεξέταση των συμμετοχών και θέσπιση ανώτατων ορίων επιβάρυνσης.

Ο Νίκος Βέττας, γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, επισήμανε ότι οι ιδιωτικές δαπάνες υγείας στην Ελλάδα παραμένουν υψηλότερες από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Με τη γήρανση του πληθυσμού και τις νέες θεραπείες να αυξάνουν τις χρηματοδοτικές ανάγκες, έδωσε έμφαση στην αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των πόρων, στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας και στη μεγαλύτερη χρήση γενοσήμων.

Ο Αντώνης Καρόκης, διευθυντής Εταιρικών Υποθέσεων της MSD, παρουσίασε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία οι ιδιωτικές πληρωμές για φάρμακα αυξήθηκαν από 416 εκατ. ευρώ το 2012 σε εκτιμώμενα 810 εκατ. ευρώ το 2024.

Για ασθενείς με δύο ή περισσότερα χρόνια νοσήματα πρότεινε είτε μείωση της συμμετοχής στο 10%, με εκτιμώμενο ετήσιο κόστος 120 εκατ. ευρώ, είτε ανώτατο ετήσιο όριο συμμετοχής 250 ευρώ, με εκτιμώμενο κόστος 160 εκατ. ευρώ. Ως πρώτο βήμα εισηγήθηκε τη μείωση των ποσοστών συμμετοχής και κατόπιν την αξιολόγηση της καταλληλότερης μορφής ετήσιου πλαφόν.

Ο Γιώργος Γουρζουλίδης, επισκέπτης διδάσκων στην Αξιολόγηση Τεχνολογιών Υγείας στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ, παρουσίασε προκαταρκτικά ευρήματα μελέτης σε ασθενείς με νόσο Crohn και ελκώδη κολίτιδα. Το 97% των συμμετεχόντων ανέφερε ιδιωτικές δαπάνες υγείας, με μέσο μηνιαίο κόστος 354 ευρώ, ενώ τέσσερις στους δέκα δαπανούν περισσότερο από το 25% του εισοδήματός τους για ανάγκες σχετικές με τη νόσο. Στο κόστος περιλαμβάνονται, πέρα από φάρμακα και εξετάσεις, ψυχολογική υποστήριξη, διατροφική συμβουλευτική και μετακινήσεις, ενώ πρόσθετη επιβάρυνση προκαλούν η απώλεια παραγωγικότητας και οι ανάγκες φροντίδας.

Η Μέμη Τσεκούρα, πρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας, επισήμανε ότι η οικονομική πίεση μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε διακοπή θεραπειών. Το κόστος μετακίνησης, πρόσθεσε, μπορεί να καταστήσει απρόσιτες ακόμη και δωρεάν προληπτικές εξετάσεις. Ζήτησε μείωση των συμμετοχών και στοχευμένη προστασία των οικονομικά ευάλωτων ασθενών, ανακοινώνοντας μελέτη με το Πάντειο Πανεπιστήμιο για τις πραγματικές ιδιωτικές δαπάνες των ασθενών.

ΕΟΠΥΥ: Αναθεώρηση παροχών και επανεξέταση συμμετοχών

Ο Αθανάσιος Ζαμάνης, διοικητής του ΕΟΠΥΥ, ανακοίνωσε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη η αναθεώρηση του Ενιαίου Κανονισμού Παροχών Υγείας, με στόχο την ολοκλήρωση της επεξεργασίας του εντός Νοεμβρίου 2026 και με συμμετοχή της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας.

Εξετάζονται συμμετοχές και παροχές, μεταξύ άλλων για ιατροτεχνολογικά προϊόντα και για ασθενείς που χρειάζεται να μεταβούν στο εξωτερικό για θεραπεία. Παράλληλα, προανήγγειλε πρόγραμμα προληπτικής οδοντιατρικής φροντίδας για παιδιά, με εκτιμώμενη έναρξη στις αρχές του 2027.

Ψηφιακή Υγεία: Η επιτυχία θα κριθεί στις αναμονές και στη γραφειοκρατία

Την ενότητα «Ψηφιακή Υγεία και Ποιότητα» συντόνισε ο Τάσος Σαμουηλίδης, υπεύθυνος Δημοσίων Υποθέσεων της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας.

Η Νίκη Τσούμα, διευθύνουσα σύμβουλος της Η.Δ.Υ.Κ.Α. Μ.Α.Ε., ανακοίνωσε ότι 100 από τα 120 νοσοκομεία της χώρας έχουν διασυνδεθεί με τον Εθνικό Ηλεκτρονικό Φάκελο Υγείας, με στόχο την ολοκλήρωση έως το τέλος του 2026. Αναφέρθηκε στο MyHealth, στα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης και στην υποχρέωση καταχώρισης των διαγνωστικών αποτελεσμάτων στον φάκελο. Τόνισε ότι οι εφαρμογές πρέπει να σχεδιάζονται με τους ασθενείς και ότι η τεχνητή νοημοσύνη οφείλει να υποστηρίζει την ιατρική κρίση.

Ο Νίκος Βασιλάκης, συνεργάτης του ιδιαίτερου γραφείου του Ειδικού Γραμματέα Τεχνητής Νοημοσύνης, παρουσίασε τις δυνατότητες του υπερυπολογιστή «Δαίδαλος» για την έρευνα και την καινοτομία στην υγεία. Έθεσε ως προϋπόθεση αξιόπιστα, αντιπροσωπευτικά και διαλειτουργικά δεδομένα, ώστε να αποφεύγονται μεροληψίες και αποσπασματικές εφαρμογές.

Η Μίνα Μπουμπάκη, προϊσταμένη του Τμήματος Ηλεκτρονικών Υπηρεσιών Υγείας του Υπουργείου Υγείας, παρουσίασε τα δικαιώματα που προβλέπει ο Ευρωπαϊκός Χώρος Δεδομένων Υγείας:

• δωρεάν πρόσβαση των πολιτών στα δεδομένα τους,
• δυνατότητα διόρθωσης και ελέγχου της πρόσβασης και,
• υπό προϋποθέσεις, εξαίρεση από τη δευτερογενή χρήση τους.

Αναφέρθηκε επίσης στην προετοιμασία μεταβατικού νομοθετικού πλαισίου για την ερευνητική χρήση δεδομένων και στη συμμετοχή των ασθενών στη διακυβέρνησή τους.

Ο Δρ Θεόδωρος Τροκάνας, επιστημονικός συνεργάτης της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής και Τεχνοηθικής, υπογράμμισε την ανάγκη ενημερωμένης συναίνεσης, διαφάνειας, σαφούς κατανομής ευθύνης και ανθρώπινης εποπτείας στις εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης. Έδωσε έμφαση στην προστασία των ευαίσθητων δεδομένων από απαγορευμένες χρήσεις, ιδίως από ασφαλιστικές εταιρείες, τράπεζες και εργοδότες.

Ο Δημήτρης Νίκας, πρόεδρος του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Ιατρικών και Βιοτεχνολογικών Προϊόντων (ΣΕΙΒ), ζήτησε οργανωμένο πλαίσιο αξιολόγησης των ιατροτεχνολογικών προϊόντων. Η αξιολόγηση, όπως επισήμανε, πρέπει να συνεκτιμά τις νοσηλείες και τις πρόσθετες παρεμβάσεις που αποφεύγονται, την πρόσβαση και την ποιότητα ζωής. Ζήτησε επίσης αποζημίωση των υπηρεσιών τηλεπαρακολούθησης, με οργανωμένη ιατρική υποστήριξη.

Ο Δημήτρης Κοντοπίδης, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας, έθεσε ως κριτήρια επιτυχίας τη λιγότερη γραφειοκρατία, τις μικρότερες αναμονές και την καλύτερη ποιότητα ζωής, μέσα από δείκτες αποτελεσμάτων και εμπειρίας ασθενών, PROMs και PREMs. Προειδοποίησε για τον ψηφιακό αποκλεισμό και πρότεινε να καταγράφονται υποχρεωτικά στα παραδοτέα των δημόσιων ψηφιακών έργων η συμμετοχή των ασθενών και ο βαθμός ενσωμάτωσης των προτάσεών τους.

Η φροντίδα δεν τελειώνει στο εξιτήριο

Την ενότητα για την υγιή γήρανση και τη μακροχρόνια φροντίδα συντόνισε η Παναγιώτα Σουρτζή, καθηγήτρια Νοσηλευτικής της Υγιεινής της Εργασίας στον Τομέα Δημόσιας Υγείας του ΕΚΠΑ, με επίκεντρο τη διασύνδεση υπηρεσιών υγείας και κοινωνικής φροντίδας, την αυτονομία των ασθενών και τη στήριξη των οικογενειών.

Ο Ιωάννης Καραϊτιανός, πρόεδρος της Ελληνικής Γεροντολογικής και Γηριατρικής Εταιρείας, καθηγητής Χειρουργικής του ΕΚΠΑ και διευθυντής Χειρουργικής Κλινικής του Ερρίκος Ντυνάν Hospital Center, ανέφερε ότι περισσότερο από το 23% του ελληνικού πληθυσμού είναι άνω των 65 ετών. Ζήτησε καθιέρωση της Γηριατρικής ως ειδικότητας, ενίσχυση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας και αντιμετώπιση της πολυφαρμακίας. Υπογράμμισε ότι η πρόσβαση σε πρόληψη και θεραπεία πρέπει να καθορίζεται από τις ανάγκες υγείας και πρότεινε την επανενεργοποίηση του προγράμματος «Ηπιόνη».

Ο Παύλος Μυριανθεύς, καθηγητής Εντατικολογίας και Πνευμονολογίας στο Τμήμα Νοσηλευτικής του ΕΚΠΑ, πρόεδρος του Τμήματος Νοσηλευτικής του ΕΚΠΑ και διευθυντής της Πανεπιστημιακής ΜΕΘ στο Γενικό Ογκολογικό Νοσοκομείο Κηφισιάς «Οι Άγιοι Ανάργυροι», παρουσίασε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία λειτουργούν μόλις 148 δημόσιες κλίνες αποκατάστασης. Ζήτησε εθνικό σχέδιο με διεπιστημονικές ομάδες, συντονισμό και τηλεαποκατάσταση, ώστε η υποστήριξη να αρχίζει στη νοσηλεία και να συνεχίζεται μετά το εξιτήριο, ιδιαίτερα για ηλικιωμένους ασθενείς των ΜΕΘ.

Η Καίτη Θεοχάρη, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας, πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Ασθενών και Φίλων Πασχόντων από Λυσοσωμικά Νοσήματα «Η Αλληλεγγύη» και Β΄ αντιπρόεδρος της Ένωσης Σπανίων Ασθενών Ελλάδας, ζήτησε φροντίδα που να στηρίζει την ανεξαρτησία, την εργασία και την κοινωνική συμμετοχή. Πρότεινε οργανωμένη κατ’ οίκον φροντίδα, κοινοτική νοσηλευτική, ανακουφιστική φροντίδα και πρόσβαση στον προσωπικό βοηθό για άτομα μεγαλύτερης ηλικίας.

Η Θεοφανεία Τσαχαλίνα, Γ΄ αντιπρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας, γενική γραμματέας της Ένωσης Σπανίων Ασθενών Ελλάδας, πρόεδρος της «Ένωσης Γονέων Παιδιών και Νέων με Διαβήτη» και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ελληνικής Ομοσπονδίας Διαβήτη, ανέδειξε την επαγγελματική, οικονομική και ψυχολογική επιβάρυνση των οικογενειακών φροντιστών.

Πρότεινε θεσμική και ασφαλιστική αναγνώρισή τους, προσμέτρηση του χρόνου φροντίδας ως συντάξιμου, ενίσχυση του «Βοήθεια στο Σπίτι» και υπηρεσίες προσωρινής αναπλήρωσης και ανάπαυσης. Ζήτησε επίσης απλούστευση των διαδικασιών ΚΕΠΑ και ΕΟΠΥΥ και ομαλή μετάβαση των παιδιών με χρόνια νοσήματα στις υπηρεσίες ενηλίκων.

Φάρμακα: Το Ταμείο Καινοτομίας και το στοίχημα της έγκαιρης πρόσβασης

Την ενότητα της φαρμακευτικής πολιτικής συντόνισε ο Κώστας Αθανασάκης, αναπληρωτής καθηγητής Οικονομικών της Υγείας και Αξιολόγησης Τεχνολογιών Υγείας στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής.

Ο Άρης Αγγελής, πρόεδρος της Επιτροπής Αξιολόγησης Τεχνολογιών Υγείας (ΑΤΥ) και σύμβουλος Φαρμακευτικής Πολιτικής του υπουργού Υγείας, παρουσίασε το νέο νομοθετικό πλαίσιο HTA, με έμφαση στη συγκριτική κλινική αποτελεσματικότητα, στο πρόσθετο θεραπευτικό όφελος, στην οικονομική αξιολόγηση και στην επίπτωση στον προϋπολογισμό. Ζήτησε ενίσχυση της στελέχωσης, της διαφάνειας και της ταχύτητας των διαδικασιών.

Η Δρ Βασιλική-Κωνσταντίνα Γκογκοζώτου, μη εκτελεστική πρόεδρος του ΕΟΠΥΥ, πρόεδρος της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης Τιμών Φαρμάκων του Υπουργείου Υγείας και πρόεδρος της Επιτροπής Ταμείου Καινοτομίας του Υπουργείου Υγείας, παρουσίασε τον σχεδιασμό του Ταμείου Καινοτομίας, με αρχικό προϋπολογισμό 50 εκατ. ευρώ, πρόσθετο στην υφιστάμενη φαρμακευτική δαπάνη.

Προβλέπεται υπό όρους πρόσβαση σε επιλεγμένες θεραπείες, παρακολούθηση της αποτελεσματικότητάς τους στην κλινική πράξη, ενδιάμεσες αξιολογήσεις και δυνατότητα επαναδιαπραγμάτευσης της αποζημίωσης. Διευκρίνισε ότι προβλέπονται δικλίδες ώστε παραλείψεις καταχώρισης δεδομένων από γιατρούς να μην επιβαρύνουν οικονομικά τους ασθενείς. Ζήτησε, παράλληλα, να συνεκτιμώνται τα ευρύτερα οφέλη των θεραπειών για το σύστημα υγείας.

Ο Ολύμπιος Παπαδημητρίου, πρόεδρος του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ), ανέδειξε το χρηματοδοτικό κενό και τις επιπτώσεις των υποχρεωτικών επιστροφών. Ζήτησε μεγαλύτερη συμμετοχή της Πολιτείας στη χρηματοδότηση και διασφάλιση ότι οι πόροι του Ταμείου θα είναι πραγματικά πρόσθετοι.

Ο Θανάσης Κοτσιαρός, γενικός διευθυντής της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας (ΠΕΦ), έθεσε το ζήτημα της διαθεσιμότητας των καθιερωμένων οικονομικών φαρμάκων. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, το 80% των φαρμάκων που διακινούνται στα φαρμακεία κοστίζουν κάτω από 15 ευρώ. Στα νοσοκομεία, τα φάρμακα αξίας έως 30 ευρώ αντιπροσωπεύουν το 90% του όγκου, αλλά το 10% της αξίας. Έθεσε επίσης το ερώτημα της χρηματοδότησης των καινοτόμων θεραπειών μετά την αρχική κάλυψή τους από το Ταμείο.

Η Kavita Patel, πρόεδρος του Pharma Innovation Forum (PIF), ζήτησε επαρκή και προβλέψιμο φαρμακευτικό προϋπολογισμό. Πρότεινε πλήρη κατάργηση του κανόνα 5/11, πολυμερή τεχνική ομάδα εργασίας, συμμετοχή των εταιρειών στον προσδιορισμό του πεδίου αξιολόγησης και στις ακροάσεις της Επιτροπής HTA, καθώς και σαφή σύνδεση του πρόσθετου κλινικού οφέλους με την αποζημίωση. Ο Άρης Αγγελής διευκρίνισε ότι προβλέπονται ήδη εξαιρέσεις από τον κανόνα για ορισμένες κατηγορίες φαρμάκων.

Οι ασθενείς ζητούν θέση εκεί όπου αποφασίζεται η θεραπεία τους

Η Βασιλική-Ραφαέλα Βακουφτσή, Β΄ αντιπρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας και πρόεδρος του Συλλόγου Ατόμων με Νόσο του Crohn και Ελκώδη Κολίτιδα Ελλάδας, υπογράμμισε ότι οι καθυστερήσεις πρόσβασης μπορούν να έχουν μη αναστρέψιμες συνέπειες. Ζήτησε συμμετοχή εκπαιδευμένων εκπροσώπων ασθενών στην HTA, αξιόπιστα μητρώα και δεδομένα πραγματικής κλινικής πρακτικής, αναφερόμενη στον Οδηγό HTA της Ένωσης και στην εκπαίδευση μέσω EUPATI.

Ο Δημήτρης Αθανασίου, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας και Α΄ αντιπρόεδρος της Ένωσης Σπανίων Ασθενών Ελλάδας, ανέδειξε τις ανάγκες των ανθρώπων με σπάνιες παθήσεις. Ζήτησε εξειδικευμένες μεθόδους αξιολόγησης, κατάλληλους δείκτες θεραπευτικού οφέλους, λειτουργικά μητρώα και συνεκτίμηση της ακάλυπτης ιατρικής ανάγκης.

Η πληροφορία δεν αρκεί όταν ο πολίτης δυσκολεύεται να την κατανοήσει

Την ενότητα «Η Εγγραμματοσύνη Υγείας ως Εργαλείο Πρόληψης» συντόνισε η Ναταλία Τουμπανάκη, γενική διευθύντρια της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας.

Η Νάνσια Γατοπούλου, σύμβουλος του Γραφείου Ποιότητας της Φροντίδας Υγείας του ΠΟΥ στην Αθήνα, παρουσίασε προκαταρκτικά ευρήματα της έρευνας HLS24, στην οποία συμμετείχε η Ελλάδα μετά την ένταξή της, το 2026, στο δίκτυο M-POHL.

Το 59% των συμμετεχόντων δυσκολεύεται να συγκρίνει θεραπευτικές επιλογές, το 45% να κατανοήσει πληροφορίες στις συσκευασίες τροφίμων και περίπου οι μισοί να αξιολογήσουν την αξιοπιστία διαδικτυακών πληροφοριών υγείας. Το 44% δυσκολεύεται να αναγνωρίσει εμπορικά συμφέροντα πίσω από σχετικό περιεχόμενο. Στην ψυχική υγεία, το 54% δυσκολεύεται να αξιολογήσει πότε χρειάζεται επαγγελματική βοήθεια, ενώ αντίστοιχο ποσοστό δυσκολεύεται να αποφασίσει πώς να βοηθήσει κάποιον άλλο.

Τα δεδομένα παραμένουν υπό επεξεργασία για τη διασφάλιση της διεθνούς συγκρισιμότητάς τους. Παρουσιάστηκε επίσης το προσχέδιο Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Εγγραμματοσύνη στην Υγεία 2026–2031, που διαμορφώθηκε από το Γραφείο του ΠΟΥ στην Αθήνα με το Υπουργείο Υγείας και την Ένωση Ασθενών Ελλάδας. Περιλαμβάνει 54 προτεινόμενες δράσεις σε 11 άξονες, με στόχο αύξηση κατά 10% του ποσοστού των πολιτών με επαρκή ή άριστη εγγραμματοσύνη έως το 2031.

Ο Νικόλαος Αρκαδόπουλος, καθηγητής Χειρουργικής και πρόεδρος της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, ζήτησε εκπαίδευση για την υγεία στο σχολείο και συστηματική εκπαίδευση των γιατρών στην επικοινωνία: «Η σύγχρονη Ιατρική βασίζεται όλο και περισσότερο στην συμμετοχή των ασθενών στη λήψη αποφάσεων για θέματα που αφορούν την διαχείριση της πάθησής τους». Πρότεινε επίσης συνεργασία των Ιατρικών Σχολών για κοινή, επιστημονικά τεκμηριωμένη βάση ενημέρωσης απέναντι στην ιατρική παραπληροφόρηση.

Ο Χρήστος Λιονής, καθηγητής Γενικής Ιατρικής και Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας του Πανεπιστημίου Κρήτης, παρουσίασε πιλοτική συνεργασία της Ιατρικής Σχολής με Παιδαγωγικά Τμήματα για την εκπαίδευση μελλοντικών εκπαιδευτικών στην εγγραμματοσύνη υγείας και πρότεινε πανελλαδική επέκταση. Τόνισε επίσης τη σημασία της επικοινωνίας και της ενσυναίσθησης στην ιατρική εκπαίδευση και πράξη.

Η Κατερίνα Κουτσογιάννη, Α΄ αντιπρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας και πρόεδρος του Συλλόγου Ρευματοπαθών Κρήτης, ανέδειξε τις δυσκολίες χρονίως πασχόντων και μεγαλύτερων ηλικιακών ομάδων στην κατανόηση πληροφοριών και στην πλοήγηση στο σύστημα. Παρουσίασε το Αλφαβητάρι Υγείας, την Ακαδημία Ασθενών και την Ψηφιακή Ακαδημία Ασθενών, ζητώντας συμμετοχή των οργανώσεων στον σχεδιασμό πολιτικών και εκπαιδευτικών εργαλείων, αλλά και στην εκπαίδευση των μελλοντικών επαγγελματιών υγείας.

Χαμηλή εμπιστοσύνη στο σύστημα, υψηλότερη ικανοποίηση από τους ανθρώπους του

Η Δάφνη Καϊτελίδου, καθηγήτρια του Τομέα Δημόσιας Υγείας στο Τμήμα Νοσηλευτικής του ΕΚΠΑ, διευθύντρια του Εργαστηρίου Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας και πρόεδρος του Οργανισμού Διασφάλισης της Ποιότητας στην Υγεία (ΟΔΙΠΥ), παρουσίασε ευρήματα της διεθνούς έρευνας PaRIS του ΟΟΣΑ: μόλις ένας στους τρεις συμμετέχοντες ασθενείς δήλωσε εμπιστοσύνη στο σύστημα υγείας, με την Ελλάδα τελευταία μεταξύ 20 χωρών στη συγκεκριμένη διάσταση.

Στη συζήτηση με τον Νίκο Δέδε, γενικό γραμματέα της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας, εξήγησε ότι τα αποτελέσματα της φροντίδας, όπως τα αξιολογούν οι ασθενείς, βρίσκονται περίπου στον μέσο όρο των συμμετεχουσών χωρών, αλλά η εμπειρία από το σύστημα είναι σημαντικά χειρότερη. Αντίθετα, η ικανοποίηση από γιατρούς και νοσηλευτές παραμένει σχετικά υψηλή.

Η κ. Καϊτελίδου έδωσε έμφαση στην πρόληψη βλαβών, όπως νοσοκομειακές λοιμώξεις, πτώσεις και λάθη στη χορήγηση φαρμάκων. Αναφέρθηκε στη νομοθετική δυνατότητα αναφοράς ανεπιθύμητων συμβάντων, που θεσπίστηκε το καλοκαίρι του 2026, με εγγυήσεις προστασίας για όσους αναφέρουν περιστατικά, ώστε ο ΟΔΙΠΥ να διερευνά τα αίτια και να προτείνει διορθώσεις.

Γνωστοποίησε ότι έχουν αξιολογηθεί περίπου 70 νοσοκομεία, με αυτοαξιολογήσεις, επιτόπιους ελέγχους και εκθέσεις που ορίζουν ενέργειες, υπευθύνους και χρονοδιαγράμματα. Ζήτησε δημοσιοποίηση κατάλληλων δεικτών και συγκεντρωτικών αποτελεσμάτων.

Παρουσίασε επίσης έρευνα σε περίπου 5.000 πολίτες: ενώ αρχικά προτεραιοποιούσαν την ισότιμη πρόσβαση, στην αξιολόγηση της προσωπικής τους εμπειρίας ανέδειξαν την προσεκτική ακρόαση, την κατανοητή ενημέρωση και την αξιοπρέπεια.

Ο Νίκος Δέδες ζήτησε λογοδοσία για τις παρεμβάσεις που ακολουθούν τις αξιολογήσεις. Αναφέρθηκε στη συνεργασία της Ένωσης με τον ΠΟΥ και τον ΟΔΙΠΥ μέσω του HEALTH-IQ και στο Μνημόνιο Συνεργασίας με τον Οργανισμό, υπογραμμίζοντας την ανάγκη συμμετοχής των ασθενών στον σχεδιασμό, στην αξιολόγηση και στην παρακολούθηση των βελτιώσεων.

Οι προτάσεις για το ΕΣΥ και η ευθύνη της εφαρμογής

Την καταληκτική ενότητα συντόνισαν η Μέμη Τσεκούρα, πρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας, και η Βασιλική-Ραφαέλα Βακουφτσή, Β΄ αντιπρόεδρος της Ένωσης και πρόεδρος του Συλλόγου Ατόμων με Νόσο του Crohn και Ελκώδη Κολίτιδα Ελλάδας.

Ο Σπύρος Δρίτσας, τομεάρχης Υγείας της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛ.Α.Σ.), πρότεινε αναθεώρηση του υγειονομικού χάρτη βάσει αναγκών, αύξηση της δημόσιας δαπάνης υγείας προς τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, στο 7,3%–7,5%, και 15.000 προσλήψεις υγειονομικών σε τετραετία, με ενίσχυση αποδοχών και κίνητρα για την περιφέρεια.

Έθεσε ως πολιτικούς στόχους μηδενική φαρμακευτική συμμετοχή των συνταξιούχων σε τετραετία και σταδιακή μείωση της συμμετοχής από 25% σε 10%, με εισοδηματικά κριτήρια και μέριμνα για τους χρονίως πάσχοντες. Πρότεινε επίσης δημόσια διαγνωστικά κέντρα.

Ο Μίλτος Κροκίδης, αναπληρωτής καθηγητής Επεμβατικής Ακτινολογίας στο ΕΚΠΑ και αναπληρωτής γραμματέας του Τομέα Υγείας του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, ζήτησε αναδιοργάνωση του ΕΣΥ βάσει αξιόπιστων δεδομένων, με προτεραιότητα την Πρωτοβάθμια Φροντίδα, την πρόληψη και τα χρόνια νοσήματα. Παρουσίασε πρόταση ευρωπαϊκού χρηματοδοτικού μηχανισμού για καινοτόμες θεραπείες και τεχνολογίες υψηλού κόστους. Αξιολόγησε θετικά την κατεύθυνση μείωσης της συμμετοχής των συνταξιούχων, θέτοντας την ανάγκη εξέτασης της δημοσιονομικής εφικτότητας.

Η πρόσβαση, η ποιότητα και η οικονομική προστασία συνδέονται άμεσα. Οι προτάσεις του συνεδρίου θέτουν συγκεκριμένα πεδία παρέμβασης. Η αξία τους θα κριθεί από την εφαρμογή: από το εάν ένας ασθενής θα εξεταστεί εγκαίρως, θα συνεχίσει τη θεραπεία του χωρίς να εξαντλήσει το εισόδημά του και θα γνωρίζει ότι η εμπειρία του επηρεάζει τις αποφάσεις.

Για την Ένωση Ασθενών Ελλάδας, αυτό είναι το επόμενο βήμα: μετρήσιμες πολιτικές, διαφάνεια, λογοδοσία και ουσιαστική συμμετοχή των ανθρώπων που χρειάζονται το ΕΣΥ καθημερινά.

Ένωση Ασθενών Ελλάδας – Επικοινωνία

• Διεύθυνση: Μικράς Ασίας 76, 115 27, Αθήνα
• Τηλέφωνο: 210 3223300
• Email: [email protected]
• Ιστοσελίδα: https://greekpatient.gr/
• Πληροφορίες συνεδρίου: https://patientsinpower.gr/