Ημικρανίες: Τι πραγματικά μπορεί να τις προκαλεί – Οι «ένοχοι» που δεν υποψιάζεστε

Για ορισμένους ανθρώπους, οι ημικρανίες έχουν αναγνωρίσιμους «ενόχους»: τη ζέστη, το στρες ή τις ορμονικές αλλαγές. Για άλλους, εμφανίζονται φαινομενικά από το πουθενά, με την αιτία να παραμένει ένα μυστήριο.

Οι ειδικοί έχουν εντοπίσει συνηθισμένους εκλυτικούς παράγοντες και η γνώση τους, σε συνδυασμό με ένα ημερολόγιο πονοκεφάλων, μπορεί να βοηθήσει ουσιαστικά όσους υποφέρουν από κρίσεις ημικρανίας.

Είναι επίσης σημαντικό να σημειωθεί πως σε ορισμένες περιπτώσεις, οι ημικρανίες μπορεί και να αποτελούν ένδειξη κάποιου σοβαρότερου προβλήματος ή μιας υποκείμενης πάθησης που θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί με ιατρική φροντίδα. Οπότε είναι σημαντικό να υπάρξει αξιολόγηση από κάποιον ειδικό.

Η ημικρανία δεν είναι απλώς ένας έντονος πονοκέφαλος

Η ημικρανία είναι νευρολογική νόσος και όχι απλώς ένας πολύ δυνατός πονοκέφαλος. Ο πόνος στο κεφάλι μπορεί να συνοδεύεται από ναυτία, ευαισθησία στο φως ή στους ήχους και δυσκολία στην εκτέλεση συνηθισμένων δραστηριοτήτων.

Σύμφωνα με νευρολόγους, στη βάση της ημικρανίας βρίσκεται μια νευρολογική προδιάθεση, η οποία επηρεάζεται από γενετικούς παράγοντες και συνδέεται με αλλαγές στον τρόπο επεξεργασίας των αισθητηριακών ερεθισμάτων και του πόνου. Ένας εκλυτικός παράγοντας δεν δημιουργεί τη νόσο, μπορεί όμως να συμβάλει στην έναρξη μιας συγκεκριμένης κρίσης σε κάποιον που έχει ήδη αυτή την προδιάθεση.

Οι ημικρανίες καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα έντασης. Μπορεί να είναι ήπιες και να επηρεάζουν ελάχιστα την καθημερινότητα, εφόσον αντιμετωπιστούν αρκετά νωρίς, ή να εξελιχθούν σε κρίσεις που καθιστούν το άτομο εντελώς ανίκανο να εκτελέσει οποιαδήποτε δραστηριότητα, λόγω του αφόρητου πόνου και της ναυτίας, στοιχεία που επιδεινώνονται με κάθε κίνηση.

Οι συνηθισμένοι παράγοντες που πυροδοτούν μια κρίση

Δεν συνδέεται κάθε κρίση ημικρανίας με έναν συγκεκριμένο εκλυτικό παράγοντα. Ανάμεσα σε εκείνους που οι νευρολόγοι συναντούν συχνότερα περιλαμβάνονται:

• Οι αλλαγές στον ύπνο.
• Το έντονο στρες
• Η παράλειψη γευμάτων.
• Η αφυδάτωση.
• Οι ορμονικές διακυμάνσεις.
• Το αλκοόλ.
• Οι αυξομειώσεις στην πρόσληψη καφεΐνης.
• Το έντονο φως ή το φως που τρεμοπαίζει.
• Οι δυνατές οσμές.
• Οι αλλαγές του καιρού.

Οι παράγοντες αυτοί μπορούν να δρουν και αθροιστικά. Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να αντέξει μία νύχτα κακού ύπνου χωρίς να εκδηλώσει ημικρανία, αλλά όχι δεύτερη.

 Συνηθισμένοι εκλυτικοί παράγοντες είναι επίσης οι ορμονικές διακυμάνσεις που συνδέονται με τον εμμηνορροϊκό κύκλο, την εγκυμοσύνη και την εμμηνόπαυση. Σε σχέση με την περίοδο, ιδιαίτερη σημασία έχουν οι δύο ημέρες πριν από την έναρξή της και οι τρεις πρώτες ημέρες της αιμορραγίας.

Οι τροφές που ενοχοποιούνται — και τι δείχνουν τα στοιχεία

Όσοι υποφέρουν από ημικρανίες συχνά ακούν ότι πρέπει να αποφεύγουν συγκεκριμένες τροφές. Οι νευρολόγοι, ωστόσο, συστήνουν να καταγράφετε τι έχετε καταναλώσει πριν από την εμφάνιση μιας κρίσης, αντί να προχωράτε σε γενικευμένους διατροφικούς αποκλεισμούς.

Το αλκοόλ και η καφεΐνη συγκαταλέγονται στους διατροφικούς παράγοντες που αναφέρονται με μεγαλύτερη συνέπεια ως πιθανοί πυροδότες. Η επίδρασή τους, όμως, διαφέρει σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Αλλαντικά και κρέατα που έχουν υποστεί πάστωμα ή ωρίμανση, παλαιωμένα τυριά, γλουταμινικό μονονάτριο (MSG), τεχνητά γλυκαντικά και σοκολάτα αναφέρονται επίσης συχνά ως εκλυτικοί παράγοντες. Ωστόσο τα ερευνητικά στοιχεία ότι αυτές οι τροφές πυροδοτούν συστηματικά ημικρανίες είναι περιορισμένα και βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στις αναφορές των ίδιων των πασχόντων.

Λόγω αυτής της αυτοαναφορικότητας μπορεί να προκαλείται και σύγχυση. Για παράδειγμα η σοκολάτα αναφέρεται ως βασικός «ένοχος» για την ημικρανία. Ωστόσο, όπως εξηγούν ειδικοί, μια πιθανή εξήγηση για αυτή τη σύνδεση είναι ότι η επιθυμία για σοκολάτα εμφανίζεται συχνά αφού η κρίση έχει ήδη αρχίσει.

Η παρατήρηση βοηθά, η εμμονή όχι

Οι άνθρωποι με ημικρανία μπορεί να εμφανίσουν κρίσεις ακόμη και όταν κάνουν τα πάντα «σωστά», επισημαίνουν οι νευρολόγοι. Γι’ αυτό, η αναζήτηση επαναλαμβανόμενων μοτίβων έχει αξία, αλλά δεν πρέπει να μετατρέπεται σε υπερβολική ενασχόληση με την αποφυγή κάθε πιθανού εκλυτικού παράγοντα — μια προσπάθεια που μπορεί τελικά να προκαλέσει άγχος και να επιβαρύνει την καθημερινότητα. Ο στόχος είναι να εντοπίζονται τα μοτίβα που έχουν πραγματική σημασία.