Έρευνα για τους αστέγους στην Αθήνα: Το 72,2% έχασε τη στέγη του για οικονομικούς λόγους – Έξι στους δέκα είναι άνω των 50 ετών
Την εικόνα της αστεγίας στην Αθήνα, με σχεδόν επτά στους δέκα καταγεγραμμένους αστέγους να είναι Έλληνες και περισσότερους από έξι στους δέκα να έχουν ξεπεράσει το 50ό έτος της ηλικίας τους, αποτυπώνουν στοιχεία που διαβιβάστηκαν στη Βουλή στο πλαίσιο του κοινοβουλευτικού ελέγχου.
Τα ευρήματα προέρχονται από καταγραφή που πραγματοποίησε τον Οκτώβριο του 2025 ο Δήμος Αθηναίων σε συνεργασία με το Πάντειο Πανεπιστήμιο και αφορούν συνολικά 681 άτομα.
Από αυτά, 384 εντοπίστηκαν να διαβιούν στον δρόμο, ενώ 297 καταγράφηκαν μέσω φορέων που παρέχουν υπηρεσίες σε αστέγους. Στην έρευνα δεν συμπεριλήφθηκαν όσοι διαμένουν σταθερά σε διαμερίσματα ή δομές υποστηριζόμενης διαβίωσης.
Τα στοιχεία, επομένως, περιγράφουν το προφίλ των ανθρώπων που εντοπίστηκαν κατά την καταγραφή και δεν αποτελούν πλήρη απογραφή όλων όσοι αντιμετωπίζουν στεγαστικό αποκλεισμό στην Αθήνα.
Άνδρες, Έλληνες και άνω των 50 ετών η πλειονότητα των αστέγων
Σύμφωνα με την έρευνα, το 71% των καταγεγραμμένων αστέγων ήταν άνδρες και το 29% γυναίκες, ενώ το 69,9% είχε ελληνική υπηκοότητα.
Ιδιαίτερα υψηλό είναι το ποσοστό των ανθρώπων μεγαλύτερης ηλικίας, καθώς το 62% ήταν άνω των 50 ετών. Αντίθετα, οι νέοι κάτω των 30 ετών αντιπροσώπευαν μόλις το 8% του δείγματος.
Ένα ακόμη σημαντικό εύρημα αφορά την κοινωνική απομόνωση, το 65,8% των συμμετεχόντων δήλωσε ότι ζει μόνο του, χωρίς τη στήριξη συντρόφου ή οικογενειακού περιβάλλοντος.
Πάνω από τους μισούς βρίσκονται χωρίς αυτόνομη στέγαση για περισσότερα από δύο χρόνια
Η καταγραφή αναδεικνύει και τον χρόνιο χαρακτήρα της αστεγίας.
Συγκεκριμένα, το 31,6% των συμμετεχόντων δήλωσε ότι βρίσκεται χωρίς αυτόνομη στέγαση για περισσότερα από πέντε χρόνια, ενώ το 24,9% αντιμετωπίζει την ίδια κατάσταση για διάστημα από δύο έως πέντε χρόνια.
Αθροιστικά, το 56,5% των καταγεγραμμένων αστέγων ζει χωρίς αυτόνομη κατοικία για τουλάχιστον δύο χρόνια, στοιχείο που αναδεικνύει τη δυσκολία επιστροφής σε σταθερές συνθήκες διαβίωσης.
Η οικονομική δυσπραγία βασική αιτία απώλειας στέγης
Οι οικονομικές δυσκολίες αναδεικνύονται στον σημαντικότερο παράγοντα που συνδέεται με την απώλεια κατοικίας.
Ειδικότερα, το 72,2% των ερωτηθέντων ανέφερε οικονομικούς λόγους, ενώ το 37,9% επικαλέστηκε προβλήματα υγείας ή εξαρτήσεων.
Παράλληλα, το 30,2% συνέδεσε την απώλεια στέγης με οικογενειακά προβλήματα.
Τα ποσοστά δεν είναι αμοιβαία αποκλειόμενα, καθώς ένας άνθρωπος μπορεί να αντιμετωπίζει περισσότερους από έναν παράγοντες που οδήγησαν στην αστεγία.
Τα ευρήματα καταδεικνύουν ότι η έλλειψη κατοικίας δεν αποτελεί αποκλειστικά οικονομικό πρόβλημα, αλλά συχνά συνδέεται με ζητήματα υγείας, κοινωνικής απομόνωσης και οικογενειακής υποστήριξης.
«Στέγαση και Εργασία»: 1,12 εκατ. ευρώ για 60 ωφελούμενους στην Αθήνα
Μεταξύ των βασικών παρεμβάσεων περιλαμβάνεται το πρόγραμμα «Στέγαση και Εργασία για τους Αστέγους», το οποίο συνδυάζει την πρόσβαση σε κατοικία με την ψυχοκοινωνική υποστήριξη και την επαγγελματική επανένταξη.
Το πρόγραμμα προβλέπει επιδότηση ενοικίου για 24 μήνες, κάλυψη δαπανών οικοσκευής και βασικών αναγκών του νοικοκυριού, καθώς και υπηρεσίες κατάρτισης και προώθησης στην εργασία.
Σε πανελλαδικό επίπεδο, στο πλαίσιο της πρόσκλησης του 2024, εγκρίθηκαν 41 αιτήσεις χρηματοδότησης συνολικού προϋπολογισμού 20 εκατομμυρίων ευρώ.
Τα εγκεκριμένα σχέδια προβλέπουν την ένταξη 879 νοικοκυριών, με συνολικά 1.560 ωφελούμενους.
Ειδικά για τον Δήμο Αθηναίων, στο πρόγραμμα «Στέγαση και Εργασία για τους Αστέγους ΙΙΙ» προβλέπεται η ένταξη 46 νοικοκυριών, που αντιστοιχούν σε 60 ωφελούμενους, με εγκεκριμένο προϋπολογισμό 1.120.000 ευρώ.
Δικαιούχος του σχεδίου είναι ο Δήμος Αθηναίων, ενώ τη διαχείριση έχει αναλάβει η Εταιρεία Ανάπτυξης και Τουριστικής Προβολής Αθηνών.
Πρόγραμμα «Κάλυψη»: Έχουν στεγαστεί 99 άτομα
Στο έγγραφο γίνεται αναφορά και στο πρόγραμμα «Κάλυψη», το οποίο αξιοποιεί διαμερίσματα που είχαν χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν από το πρόγραμμα «ΕΣΤΙΑ».
Η δράση απευθύνεται σε νέους ηλικίας 25 έως 39 ετών, οι οποίοι είναι δικαιούχοι του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και δεν διαθέτουν ιδιόκτητη πρώτη κατοικία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που διαβιβάστηκαν στη Βουλή, μέσω του προγράμματος έχουν στεγαστεί στον Δήμο Αθηναίων 49 νοικοκυριά, με συνολικά 99 ωφελούμενους.
Κοινωνική κατοικία: Ανακαίνιση 10 διαμερισμάτων στην Αθήνα
Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη πιλοτικό πρόγραμμα οικονομικά προσιτής κατοικίας στους Δήμους Αθηναίων και Θεσσαλονίκης, με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Το πρόγραμμα προβλέπει την ανακαίνιση 50 διαμερισμάτων, από τα οποία 10 βρίσκονται στην Αθήνα και 40 στη Θεσσαλονίκη.
Στόχος είναι να αξιοποιηθούν ανενεργές κατοικίες και να διατεθούν σε ευάλωτα νοικοκυριά με μακροχρόνιες μισθώσεις και ενοίκια χαμηλότερα από τις τιμές της αγοράς.
Η χρηματοδότηση καλύπτει τις εργασίες ανακαίνισης και την τεχνική υποστήριξη, ενώ τα μισθώματα, ο οικιακός εξοπλισμός και οι λογαριασμοί βαρύνουν τους δικαιούχους, οι οποίοι μπορούν να αξιοποιούν άλλα προγράμματα κοινωνικής στήριξης εφόσον πληρούν τις προϋποθέσεις.
Οκτώ δομές για αστέγους λειτουργούν στον Δήμο Αθηναίων
Σύμφωνα με την ενημέρωση του υπουργείου, στον Δήμο Αθηναίων λειτουργούν συνολικά οκτώ δομές που παρέχουν διαφορετικές μορφές υποστήριξης σε ανθρώπους χωρίς στέγη.
Πρόκειται για τρία Υπνωτήρια Αστέγων, δύο Ανοικτά Κέντρα Ημέρας και τρεις Ξενώνες Μεταβατικής Φιλοξενίας.
Παράλληλα, λειτουργεί ηλεκτρονική πλατφόρμα διασύνδεσης των φορέων που παρέχουν υπηρεσίες σε αστέγους, μέσω της οποίας μπορούν να υποβάλλονται στεγαστικά αιτήματα και να παρακολουθείται η διαθεσιμότητα κλινών.
Η Δόμνα Μιχαηλίδου επισημαίνει ότι η αποτελεσματική αντιμετώπιση του φαινομένου προϋποθέτει συντονισμό μεταξύ του υπουργείου, του Δήμου Αθηναίων και των υπόλοιπων αρμόδιων φορέων.
Σύμφωνα με το ΑΠΕ – ΜΠΕ τα στοιχεία της καταγραφής αναδεικνύουν την ανάγκη για παρεμβάσεις που δεν περιορίζονται στην προσωρινή φιλοξενία, αλλά συνδυάζουν σταθερή κατοικία, κοινωνική υποστήριξη και δυνατότητες επανένταξης.