Καρκίνος του μαστού: 3.000 εξετάσεις από τον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό – Τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στην πρόληψη

Τρεις χιλιάδες κλινικές εξετάσεις μαστού, σχεδόν 8.000 πολίτες που εκπαιδεύτηκαν στην αυτοεξέταση και περισσότερες από 1.800 γυναίκες που έλαβαν παραπεμπτικό για απεικονιστικό έλεγχο. Αυτά είναι τα βασικά αποτελέσματα των πανελλαδικών δράσεων του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού (Ε.Ε.Σ.) για την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του μαστού, από τον Οκτώβριο του 2022 έως τον Οκτώβριο του 2026.

Πίσω από τους αριθμούς, ωστόσο, αναδεικνύεται και μια σημαντική δυσκολία: για ορισμένες γυναίκες, ιδιαίτερα σε απομακρυσμένες και ακριτικές περιοχές, η πρόσβαση στον απαραίτητο διαγνωστικό έλεγχο εξακολουθεί να αποτελεί εμπόδιο, ακόμη και όταν έχει ήδη εκδοθεί το σχετικό παραπεμπτικό.

Ο προληπτικός έλεγχος σε 80 δράσεις σε όλη την Ελλάδα

Μέσα σε τέσσερα χρόνια, η Κινητή Ομάδα Υγείας του Τομέα Υγείας του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού πραγματοποίησε 80 κοινοτικές δράσεις σε δεκάδες περιοχές της χώρας, από μεγάλα αστικά κέντρα έως απομακρυσμένους και ακριτικούς οικισμούς.

Οι παρεμβάσεις οργανώθηκαν σε:

• κεντρικά σημεία πόλεων,
• δημόσιους χώρους,
• επιχειρήσεις,
• ξενοδοχεία,
• δομές κοινωνικής φροντίδας και
• σωφρονιστικά καταστήματα,

με στόχο να φτάσει η ενημέρωση και ο προληπτικός έλεγχος σε ανθρώπους που ενδέχεται να αντιμετωπίζουν δυσκολίες πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας.

Στις δράσεις αυτές, 7.977 άτομα, μεταξύ των οποίων γυναίκες, άνδρες, κορίτσια και αγόρια, εκπαιδεύτηκαν στην τεχνική της αυτοεξέτασης του μαστού.

Η συμμετοχή και των δύο φύλων στις ενημερωτικές δράσεις έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο καρκίνος του μαστού αφορά κυρίως τις γυναίκες, αλλά μπορεί, αν και σπανιότερα, να εμφανιστεί και στους άνδρες.

Το 15% αντιμετώπισε δυσκολίες για να κάνει τις εξετάσεις

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία ανατροφοδότησης που συγκέντρωσε ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός μετά τις παρεμβάσεις.

Σύμφωνα με αυτά, το 58% ολοκλήρωσε τον ετήσιο προληπτικό έλεγχο, ενώ το 15% αντιμετώπισε δυσκολίες είτε στην εκτέλεση του παραπεμπτικού είτε στην εξεύρεση διαθέσιμου ραντεβού σε συνεργαζόμενο διαγνωστικό κέντρο.

Τα προβλήματα καταγράφηκαν κυρίως σε απομακρυσμένες και ακριτικές περιοχές, όπου οι επιλογές για διαγνωστικές εξετάσεις μπορεί να είναι περιορισμένες.

Το υπόλοιπο 27% δεν ανταποκρίθηκε στη διαδικασία ανατροφοδότησης. Επομένως, δεν είναι γνωστό από τα συγκεκριμένα στοιχεία αν τα άτομα αυτά πραγματοποίησαν τελικά τον προληπτικό τους έλεγχο.

Ο απολογισμός αναδεικνύει μια κρίσιμη πλευρά της πρόληψης: η ενημέρωση και η έκδοση παραπεμπτικού αποτελούν σημαντικά βήματα, αλλά η διαδικασία ολοκληρώνεται ουσιαστικά όταν ο πολίτης μπορεί να πραγματοποιήσει την εξέταση που χρειάζεται.

Γιατί έχει σημασία η έγκαιρη διάγνωση

Ο καρκίνος του μαστού παραμένει μία από τις συχνότερες μορφές καρκίνου στις γυναίκες παγκοσμίως. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το 2022 διαγνώστηκαν περίπου 2,3 εκατομμύρια γυναίκες με τη νόσο σε όλο τον κόσμο, ενώ καταγράφηκαν περίπου 670.000 θάνατοι.

Η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στην αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της νόσου, καθώς επιτρέπει την έναρξη της κατάλληλης θεραπείας σε πρωιμότερο στάδιο.

Η αυτοεξέταση μπορεί να βοηθήσει ένα άτομο να εξοικειωθεί με τη φυσιολογική εικόνα και την αίσθηση των μαστών του και να αναγνωρίσει πιθανές αλλαγές. Δεν υποκαθιστά, όμως, τη μαστογραφία, την κλινική αξιολόγηση ή τον ενδεδειγμένο προσυμπτωματικό έλεγχο.

Όπως επισημαίνει η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία, είναι σημαντικό οι γυναίκες να γνωρίζουν πώς φαίνονται και πώς αισθάνονται φυσιολογικά οι μαστοί τους και να ενημερώνουν έναν επαγγελματία υγείας όταν παρατηρούν κάποια αλλαγή. Η αυτοεξέταση ως τυποποιημένη μέθοδος δεν συνιστάται ως υποκατάστατο του οργανωμένου προσυμπτωματικού ελέγχου.

Το πρόγραμμα «Φώφη Γεννηματά» στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, η πρόληψη του καρκίνου του μαστού υποστηρίζεται και από το εθνικό πρόγραμμα «Φώφη Γεννηματά», το οποίο εντάσσεται στο πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ».

Το πρόγραμμα παρέχει δωρεάν εξετάσεις σε γυναίκες ηλικίας 45 έως 74 ετών, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα κριτήρια επιλεξιμότητας, με δυνατότητα περαιτέρω διερεύνησης όταν υπάρχουν ευρήματα που το απαιτούν.

Πληροφορίες για τις δικαιούχους, τις εξετάσεις και τη διαδικασία συμμετοχής είναι διαθέσιμες στην επίσημη ιστοσελίδα του προγράμματος «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ».

Η ύπαρξη οργανωμένων προγραμμάτων ελέγχου, σε συνδυασμό με τις παρεμβάσεις φορέων όπως ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός, μπορεί να ενισχύσει την ενημέρωση και να διευκολύνει την πρόσβαση στην πρόληψη. Παραμένει, ωστόσο, σημαντικό να αντιμετωπίζονται οι πρακτικές δυσκολίες που εμποδίζουν την πραγματοποίηση των εξετάσεων.

Η πρόληψη πρέπει να φτάνει σε κάθε περιοχή

Με τη συνεχή παρουσία της Κινητής Ομάδας Υγείας, ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός επιδιώκει να φέρει τις υπηρεσίες ενημέρωσης και προληπτικού ελέγχου πιο κοντά στους πολίτες, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου η πρόσβαση στις δομές υγείας δεν είναι πάντα εύκολη.

Οι δράσεις των τελευταίων τεσσάρων ετών αναδεικνύουν τόσο την ανταπόκριση του πληθυσμού όσο και την ανάγκη για ουσιαστική υποστήριξη των πολιτών μέχρι την ολοκλήρωση των εξετάσεών τους.

Το μήνυμα της πρωτοβουλίας είναι σαφές: η πρόληψη δεν πρέπει να εξαρτάται από τον τόπο κατοικίας ή τη δυνατότητα κάποιου να βρει εγκαίρως ραντεβού για μια εξέταση.