Ελπίδες για επανάσταση στη θεραπεία του καρκίνου: Το εξατομικευμένο εμβόλιο που μειώνει δραστικά τον κίνδυνο να επιστρέψει το μελάνωμα
Ένα νέο εξατομικευμένο εμβόλιο κατά του καρκίνου, σε συνδυασμό με ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο φάρμακο ανοσοθεραπείας, μείωσε κατά 42% τον κίνδυνο θανάτου ή επανεμφάνισης του μελανώματος, σύμφωνα με μεγάλη κλινική δοκιμή. Οι ερευνητές που συμμετείχαν στη μελέτη εκτιμούν ότι τα αποτελέσματα ενδέχεται να αποτελέσουν σημείο καμπής στη θεραπεία του καρκίνου, φέρνοντας την εξατομικευμένη ιατρική ένα βήμα πιο κοντά στην ευρύτερη εφαρμογή της.
Η κλινική δοκιμή έδειξε επίσης ότι ο συνδυασμός των δύο θεραπειών περιόρισε κατά 38% τον κίνδυνο εξάπλωσης του μελανώματος σε διάστημα δύο ετών, σε σύγκριση με τη χορήγηση μόνο ανοσοθεραπείας. Οι φαρμακευτικές εταιρείες MSD και Moderna ανακοίνωσαν ότι η ίδια θεραπευτική προσέγγιση δοκιμάζεται ήδη και σε άλλους τύπους όγκων, μεταξύ των οποίων ο καρκίνος των νεφρών, της ουροδόχου κύστης και των πνευμόνων.
Ανεξάρτητοι ειδικοί στον καρκίνο χαρακτήρισαν εντυπωσιακά τα αποτελέσματα, επισημαίνοντας, ωστόσο, ότι απαιτούνται μελέτες μεγαλύτερης διάρκειας, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν η θεραπεία αυξάνει πράγματι το προσδόκιμο επιβίωσης των ασθενών κατά μέσο όρο.
Πώς λειτουργεί το εξατομικευμένο εμβόλιο κατά του μελανώματος
Η νέα θεραπευτική προσέγγιση απευθύνεται σε ασθενείς με καρκίνο στους οποίους ο όγκος έχει ήδη αφαιρεθεί χειρουργικά. Στην κλινική δοκιμή συμμετείχαν 1.137 ενήλικες, οι οποίοι έλαβαν το Keytruda, ένα καθιερωμένο φάρμακο ανοσοθεραπείας που βοηθά το ανοσοποιητικό σύστημα να εντοπίζει και να επιτίθεται στα καρκινικά κύτταρα.
Περίπου τα δύο τρίτα των συμμετεχόντων έλαβαν παράλληλα το πειραματικό εμβόλιο, ενώ στους υπόλοιπους χορηγήθηκε εικονικό φάρμακο, γνωστό ως placebo. Το εμβόλιο ονομάζεται Intismeran και βασίζεται στην τεχνολογία αγγελιαφόρου RNA (mRNA), η οποία χρησιμοποιήθηκε και σε ορισμένα εμβόλια κατά της COVID-19.
Η ιδιαιτερότητά του είναι ότι παρασκευάζεται ξεχωριστά για κάθε ασθενή, αξιοποιώντας πληροφορίες από τον δικό του όγκο. Με αυτόν τον τρόπο, στόχος είναι να εκπαιδευτεί το ανοσοποιητικό σύστημα ώστε να αναγνωρίζει τα καρκινικά κύτταρα και να μπορεί να τα στοχεύσει σε περίπτωση που επανεμφανιστούν.
Δύο χρόνια μετά την έναρξη της θεραπείας, οι ασθενείς που έλαβαν το εμβόλιο εμφάνιζαν σημαντικά μικρότερη πιθανότητα να παρουσιάσουν ξανά μελάνωμα ή να δουν τη νόσο να εξαπλώνεται σε άλλα σημεία του σώματος.
Η καθηγήτρια Πίπα Κόρι, σύμβουλος ογκολόγος, η οποία συμμετείχε στη διεξαγωγή μέρους της μελέτης με ασθενείς στο νοσοκομείο Άντενμπρουκς του Κέιμπριτζ, χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντική την εξατομίκευση της θεραπείας.
«Η εξατομίκευση είναι το επόμενο βήμα και είναι πραγματικά συναρπαστική, πρόκειται για μια εξαιρετική τεχνολογία», δήλωσε. Όπως πρόσθεσε, το βασικό ερώτημα είναι σε ποιον βαθμό μπορεί να αποδειχθεί η πραγματική αξία της προσέγγισης, σημειώνοντας ότι η συγκεκριμένη δοκιμή αποτέλεσε την πρώτη απόδειξη της αρχής πάνω στην οποία βασίζεται.
Ο 75χρονος ασθενής που συμμετείχε στη μελέτη
Η καθηγήτρια Κόρι συνεργάστηκε με ασθενείς που έλαβαν μέρος στην κλινική δοκιμή, μεταξύ των οποίων ήταν ο 75χρονος Τόνι Τσάπμαν, ο οποίος διαγνώστηκε με μελάνωμα το 2019. Ο όγκος αφαιρέθηκε από το στήθος του, ωστόσο αργότερα εμφανίστηκε ένα εξόγκωμα κάτω από τη μασχάλη του. Οι γιατροί τον ενημέρωσαν ότι ο καρκίνος είχε επιστρέψει και ότι χρειαζόταν να υποβληθεί σε δεύτερη χειρουργική επέμβαση.
Στη συνέχεια, ο ίδιος προσφέρθηκε να συμμετάσχει στη μελέτη. Όπως όλοι οι υπόλοιποι συμμετέχοντες, δεν γνωρίζει εάν έλαβε το πειραματικό εμβόλιο ή το εικονικό φάρμακο μαζί με την ανοσοθεραπεία.
«Αυτό μου φάνηκε ένας πραγματικά καλός τρόπος να προχωρήσει η επιστήμη, ενώ παράλληλα θα μπορούσα να έχω κάποιο όφελος για τον εαυτό μου. Οπότε, τι είχα να χάσω;», δήλωσε ο Τόνι Τσάπμαν.
Τρία χρόνια αργότερα, υποβάλλεται πλέον σε εξετάσεις ανά έξι μήνες και παραμένει χωρίς καρκίνο.
Οι αντιδράσεις των εταιρειών και το κόστος της θεραπείας
Οι μετοχές της MSD, η οποία είναι γνωστή ως Merck στις ΗΠΑ, και της Moderna σημείωσαν σημαντική άνοδο, αφού οι δύο εταιρείες είχαν αφήσει να εννοηθεί για πρώτη φορά το καλοκαίρι ότι τα αποτελέσματα του εμβολίου ήταν επιτυχημένα, όπως αναφέρει το BBC. Ωστόσο, την Πέμπτη οι επενδυτές προχώρησαν σε πωλήσεις μετοχών, μετά τις εκτιμήσεις οικονομικών αναλυτών ότι τα αποτελέσματα δεν ήταν εξίσου ισχυρά με εκείνα που είχαν καταγραφεί σε μια προηγούμενη, πολύ μικρότερη δοκιμή.
Οι δύο εταιρείες δήλωσαν ότι βρίσκονται πλέον σε «επικοινωνία με τις αρμόδιες αρχές», αφήνοντας να εννοηθεί ότι ενδέχεται να υποβάλουν αίτηση έγκρισης στις ρυθμιστικές αρχές φαρμάκων ακόμη και μέσα στο επόμενο έτος.
Η ευρεία χρήση της θεραπείας στο βρετανικό Εθνικό Σύστημα Υγείας (NHS) θα εξαρτηθεί, μεταξύ άλλων, από το κόστος της. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι για κάθε ασθενή θα απαιτείται γενετική ανάλυση του όγκου του και παρασκευή ενός εμβολίου προσαρμοσμένου στα δικά του χαρακτηριστικά.
Οι ειδικοί ζητούν περισσότερα στοιχεία για τη μακροχρόνια αποτελεσματικότητα
Η κλινική δοκιμή θα συνεχιστεί, ώστε οι ασθενείς να παρακολουθούνται για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Οι ερευνητές θα εξετάσουν εάν ο καρκίνος επανεμφανίζεται με την πάροδο του χρόνου, αλλά και εάν η θεραπεία συμβάλλει τελικά στην παράταση της ζωής των ασθενών.
Ο καθηγητής Άλαν Μέλτσερ, από το Ινστιτούτο Έρευνας για τον Καρκίνο στο Λονδίνο, ο οποίος δεν συμμετείχε στη συγκεκριμένη έρευνα, χαρακτήρισε τα αποτελέσματα «πολύ εντυπωσιακά».
«Πρόκειται για μια σημαντική απόδειξη της αρχής για τον συγκεκριμένο επιστημονικό τομέα, αν και δεν πρέπει να προτρέχουμε των στοιχείων», ανέφερε. Ο ίδιος υπογράμμισε ότι δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένο πως μια προσέγγιση που δοκιμάστηκε σε ασθενείς με μελάνωμα θα αποδειχθεί αποτελεσματική σε όλους τους τύπους καρκίνου, ενώ τόνισε ότι απαιτείται μεγαλύτερη περίοδος παρακολούθησης για να αποσαφηνιστεί η επίδραση της θεραπείας στη συνολική επιβίωση.
Τα πλήρη αποτελέσματα της κλινικής δοκιμής πρόκειται να παρουσιαστούν το Σάββατο σε συνέδριο για τον καρκίνο στη Μαδρίτη. Μέχρι στιγμής, δεν έχουν δημοσιευθεί σε ιατρικό περιοδικό με σύστημα αξιολόγησης από ομότιμους επιστήμονες, όπου θα μπορούσαν να εξεταστούν και να αξιολογηθούν από ανεξάρτητους ειδικούς.