Η χειρότερη αθλητική τραγωδία της Σοβιετικής Ένωσης που αποσιωπήθηκε για χρόνια | Σαν σήμερα 20 Οκτωβρίου
Σαν σήμερα, στις 20 Οκτωβρίου 1982, 66 άνθρωποι σκοτώθηκαν στο στάδιο Λουζνίκι της Μόσχας, λίγα δευτερόλεπτα πριν από τη λήξη ενός αγώνα ποδοσφαίρου. Ήταν μία από τις χειρότερες τραγωδίες στην ιστορία του σοβιετικού αθλητισμού, όμως για χρόνια σχεδόν κανείς δεν μιλούσε γι’ αυτήν. Οι αρχές φρόντισαν να μη μαθευτεί, και η πραγματική της έκταση άρχισε να βγαίνει στο φως μόλις το 1989.
Η Σπαρτάκ Μόσχας έπαιζε εκείνο το βράδυ με την ολλανδική Χάαρλεμ για το Κύπελλο UEFA. Έκανε παγωνιά και είχε χιονίσει, γι’ αυτό στο τεράστιο στάδιο, που δύο χρόνια νωρίτερα είχε φιλοξενήσει τους Ολυμπιακούς Αγώνες, βρίσκονταν μόνο περίπου 16.500 θεατές. Οι περισσότεροι είχαν μαζευτεί στην ανατολική εξέδρα.
Με τη Σπαρτάκ μπροστά στο σκορ με 1-0 και το ματς να τελειώνει, πολλοί φίλαθλοι σηκώθηκαν να φύγουν για να γλιτώσουν το κρύο και τον συνωστισμό στα μέσα μεταφοράς. Τότε, στα τελευταία δευτερόλεπτα, ο Σεργκέι Σβέτσοφ έβαλε το δεύτερο γκολ.
Σύμφωνα με μαρτυρίες, κάποιοι από τους φιλάθλους που κατέβαιναν ήδη τις σκάλες άκουσαν τους πανηγυρισμούς και προσπάθησαν να επιστρέψουν για να δουν τι είχε συμβεί. Βρέθηκαν απέναντι σε όσους συνέχιζαν να κατευθύνονται προς την έξοδο, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί συνωστισμός στο στενό κλιμακοστάσιο. Μέσα στην πίεση του πλήθους, άνθρωποι έχασαν την ισορροπία τους, έπεσαν και ποδοπατήθηκαν.
Ο επίσημος απολογισμός έκανε λόγο για 66 νεκρούς και 61 τραυματίες. Τα δύο τρίτα σχεδόν των νεκρών ήταν έφηβοι, κάτω των 20 ετών.
«Μακάρι να μην είχα βάλει εκείνο το γκολ», είπε χρόνια αργότερα ο Σβέτσοφ, όπως έχει καταγράψει η UEFA. Το πώς ακριβώς έγιναν τα πράγματα όμως δεν ξεκαθαρίστηκε ποτέ. Αρκετοί αυτόπτες μάρτυρες υποστήριξαν ότι η αστυνομία είχε αφήσει ανοιχτή μόνο μία έξοδο. Ο επικεφαλής της επίσημης έρευνας επέμενε ότι όλες ήταν ανοιχτές.
Την επόμενη μέρα, η εφημερίδα Vechernyaya Moskva δημοσίευσε μία μόνο πρόταση: ότι μετά τον αγώνα στο Λουζνίκι σημειώθηκε ατύχημα και υπήρξαν τραυματίες ανάμεσα στους φιλάθλους. Ούτε λέξη για νεκρούς.
Οι οικογένειες έψαχναν τους δικούς τους σε νοσοκομεία και αστυνομικά τμήματα. Τα νέα κυκλοφορούσαν από στόμα σε στόμα. Ακόμη και οι παίκτες των δύο ομάδων έμαθαν πολύ αργότερα τι είχε συμβεί έξω από τον αγωνιστικό χώρο. Το 1983 καταδικάστηκε ένας υπεύθυνος του σταδίου, σε μια δίκη που πέρασε σχεδόν απαρατήρητη.
Η σιωπή έσπασε το 1989, στα χρόνια της γκλάσνοστ του Γκορμπατσόφ. Η Sovetsky Sport δημοσίευσε μαρτυρίες που ανέβαζαν τους νεκρούς στους 340. Ο αριθμός αυτός δεν επιβεβαιώθηκε ποτέ επίσημα, καθώς η έρευνα κράτησε τους 66, και μέχρι σήμερα κανείς δεν ξέρει με βεβαιότητα πόσοι πέθαναν εκείνο το βράδυ.
Το 1992 στήθηκε μνημείο για τα θύματα έξω από το στάδιο. Κάθε χρόνο, στην επέτειο, οπαδοί της Σπαρτάκ αφήνουν εκεί λουλούδια.
Τι άλλο έγινε σαν σήμερα
1820: Ο πρίγκιπας Αλέξανδρος Κ. Υψηλάντης και οι «Φιλικοί» αποφασίζουν να κηρύξουν επανάσταση στη Μολδοβλαχία, προετοιμάζοντας το έδαφος για την Ελληνική Επανάσταση του 1821.
1827: Διεξάγεται η Ναυμαχία του Ναβαρίνου, όπου ο ενωμένος στόλος Βρετανίας, Γαλλίας και Ρωσίας συντρίβει τον τουρκοαιγυπτιακό στόλο. Η νίκη αποτελεί καθοριστικό βήμα για την ανεξαρτησία της Ελλάδας.
1888: Εγκαινιάζεται το Ζάππειο Μέγαρο στην Αθήνα, ένα από τα σημαντικότερα νεοκλασικά κτίρια της πρωτεύουσας, που κατασκευάστηκε με χρηματοδότηση των εθνικών ευεργετών Ζάππα και συνδέθηκε με την αναβίωση των Ολυμπιακών Αγώνων.
1912: Ο Ελληνικός Στρατός νικά τις οθωμανικές δυνάμεις στη Μάχη των Γιαννιτσών, έπειτα από διήμερες συγκρούσεις. Η νίκη ανοίγει τον δρόμο για την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης, έξι ημέρες αργότερα.
1921: Υπογράφεται η Συμφωνία της Άγκυρας μεταξύ της Γαλλίας και του κεμαλικού κινήματος, με διαπραγματευτή τον Ενρί Φρανκλέν-Μπουγιόν. Η γαλλική αποχώρηση από την Κιλικία μεταβάλλει τις ισορροπίες κατά τη Μικρασιατική Εκστρατεία.
1944: Ο Κόκκινος Στρατός και οι Γιουγκοσλάβοι Παρτιζάνοι απελευθερώνουν το Βελιγράδι από τη γερμανική κατοχή, σημειώνοντας σημαντική νίκη κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
1944: Ο Αμερικανός στρατηγός Ντάγκλας Μακάρθουρ επιστρέφει στις Φιλιππίνες, εκπληρώνοντας την περίφημη υπόσχεσή του «I shall return». Η απόβαση στο νησί Λέιτε σηματοδοτεί την έναρξη της ανακατάληψης των Φιλιππίνων από τους Ιάπωνες.
1947: Η Επιτροπή Αντιαμερικανικών Δραστηριοτήτων αρχίζει ακροάσεις για την υποτιθέμενη κομμουνιστική διείσδυση στο Χόλιγουντ. Οι έρευνες οδηγούν στη δίωξη των «Δέκα του Χόλιγουντ» και στη δημιουργία μαύρων λιστών που καταστρέφουν εκατοντάδες καριέρες.
1968: Ο Ντικ Φόσμπερι κατακτά το χρυσό μετάλλιο στο άλμα εις ύψος στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Μεξικού, περνώντας τον πήχη με την πλάτη. Η επαναστατική τεχνική «Fosbury Flop» αλλάζει για πάντα το αγώνισμα.
1973: Η βασίλισσα Ελισάβετ Β΄ εγκαινιάζει την Όπερα του Σίδνεϊ, έπειτα από 14 χρόνια κατασκευής. Το εντυπωσιακό κτίριο με τις χαρακτηριστικές καμπύλες στέγες γίνεται ένα από τα διασημότερα αρχιτεκτονικά σύμβολα του κόσμου.
1982: 66 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους στο στάδιο Λουζνίκι της Μόσχας, από συνωστισμό σε έξοδο κατά τον αγώνα Σπαρτάκ Μόσχας – Χάαρλεμ για το Κύπελλο UEFA. Οι σοβιετικές αρχές αποκρύπτουν για χρόνια την πραγματική έκταση της τραγωδίας.
2011: Ο επί 42 χρόνια ηγέτης της Λιβύης, Μουαμάρ Καντάφι, συλλαμβάνεται και σκοτώνεται από αντικαθεστωτικούς στη γενέτειρά του, τη Σύρτη. Οι συνθήκες του θανάτου του προκαλούν διεθνή ερωτήματα.
Γεννήσεις
1891 – Τζέιμς Τσάντγουικ (James Chadwick), Άγγλος φυσικός, βραβευμένος με το Νόμπελ Φυσικής το 1935 για την ανακάλυψη του νετρονίου, που αποτέλεσε θεμέλιο λίθο της σύγχρονης πυρηνικής φυσικής. Η ανακάλυψή του άνοιξε τον δρόμο για την κατανόηση της δομής του ατόμου και την ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας. Συμμετείχε επίσης στο πρόγραμμα Manhattan Project κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, συμβάλλοντας στην εξέλιξη της ατομικής βόμβας, γεγονός που σημάδεψε την Ιστορία της επιστήμης και της ανθρωπότητας.
1940 – Σπύρος Ευαγγελάτος, Έλληνας σκηνοθέτης, καθηγητής και ακαδημαϊκός, από τις κορυφαίες μορφές του ελληνικού θεάτρου. Ίδρυσε το Αμφι-Θέατρο το 1975, με στόχο την ανάδειξη του κλασικού και του νεοελληνικού δραματολογίου. Σκηνοθέτησε πλήθος έργων στην Ελλάδα και το εξωτερικό, φημισμένος για την ευρύτητα γνώσεων, τη φιλολογική του προσέγγιση και την αισθητική αρτιότητα των παραστάσεών του. Η συμβολή του στη θεατρική παιδεία και στην αναβίωση του ελληνικού λόγου υπήρξε καθοριστική.
1971 – Snoop Dogg, Αμερικανός ράπερ, παραγωγός και επιχειρηματίας, από τις πιο εμβληματικές μορφές της παγκόσμιας hip hop σκηνής. Ξεκίνησε τη δεκαετία του ’90 υπό την καθοδήγηση του Dr. Dre και έγινε γνωστός με το άλμπουμ «Doggystyle», που καθιέρωσε το χαρακτηριστικό laid-back στυλ της Δυτικής Ακτής. Με τις επιτυχίες του και το χαλαρό του ύφος, εξελίχθηκε σε πολιτιστικό φαινόμενο, ενώ παραμένει ενεργός στη μουσική, την επιχειρηματικότητα και τα μέσα ψυχαγωγίας, ως σύμβολο του αμερικανικού rap.
Θάνατοι
2011 – Μουαμάρ αλ Καντάφι (Muammar al-Gaddafi), Λίβυος πολιτικός και ηγέτης της Λιβύης επί περισσότερο από 40 χρόνια. Ανέτρεψε τη μοναρχία το 1969 και κυβέρνησε με αυταρχικό τρόπο, εφαρμόζοντας το λεγόμενο «Τρίτο Δρόμο» του —ένα ιδιόμορφο μείγμα σοσιαλισμού, παναραβισμού και ισλαμικών αξιών. Επιδίωξε την ενότητα του αραβικού και αφρικανικού κόσμου, αλλά κατηγορήθηκε για καταπάτηση ανθρωπίνων δικαιωμάτων και χρηματοδότηση τρομοκρατικών ενεργειών. Η εξουσία του κατέρρευσε κατά τη διάρκεια της Αραβικής Άνοιξης, όταν σκοτώθηκε από αντάρτες το 2011.
2014 – Σπύρος Ζαγοραίος, Έλληνας τραγουδιστής και συνθέτης, από τις πιο χαρακτηριστικές φωνές του παλιού λαϊκού τραγουδιού. Ξεκίνησε τη δεκαετία του ’50 και καθιερώθηκε με επιτυχίες όπως «Άντε να λείπεις» και «Πίνω μπίρες». Με τη βαθιά, αυθεντική φωνή του και τη ρεμπέτικη ερμηνευτική του δύναμη, εξέφρασε γνήσια το λαϊκό αίσθημα των δεκαετιών του ’60 και ’70, αφήνοντας πίσω του πλούσια δισκογραφία και μια ανόθευτη λαϊκή παράδοση.
2014 – Όσκαρ ντε λα Ρέντα (Oscar de la Renta), Δομινικανός σχεδιαστής μόδας, ένας από τους πιο κομψούς και αγαπητούς δημιουργούς του 20ού αιώνα. Καθιερώθηκε στη διεθνή haute couture μέσα από τα αριστοκρατικά σχέδιά του, που συνδύαζαν θηλυκότητα, φινέτσα και ρομαντισμό. Έντυσε πρώτες κυρίες των ΗΠΑ, όπως τη Τζάκι Κένεντι και τη Χίλαρι Κλίντον, καθώς και πλήθος διασημοτήτων στο κόκκινο χαλί. Το όνομά του έγινε συνώνυμο της διαχρονικής κομψότητας και του εκλεπτυσμένου στυλ.
Εορτολόγιο
Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι
Διεθνής Ημέρα Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας
Ημέρα της Αστυνομίας
Παγκόσμια Ημέρα Αρχιμαγείρων (Σεφ)
Παγκόσμια Ημέρα Οστεοπόρωσης
Παγκόσμια Ημέρα Στατιστικής