Η συνήθεια που αυξάνει έως και 30% τον κίνδυνο για σοβαρές παθήσεις του ήπατος – Τι έδειξε έρευνα σε 200.000 ανθρώπους

Το βραδινό τσιμπολόγημα μπορεί να έχει συνέπειες που ξεπερνούν την πρόσληψη επιπλέον θερμίδων. Ερευνητές του Πανεπιστημίου Υγείας και Επιστημών του Όρεγκον (OHSU) διαπίστωσαν ότι η κατανάλωση τροφής αργά το βράδυ συνδέεται με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ηπατικών παθήσεων. Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η ώρα που τρώμε μπορεί να αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την προστασία του ήπατος.

Συγκεκριμένα, η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Clinical Gastroenterology and Hepatology, διαπίστωσε ότι όσοι έτρωγαν συστηματικά αργά τη νύχτα αντιμετώπιζαν 20% έως 30% υψηλότερο κίνδυνο ηπατικής νόσου, συγκριτικά με όσους απέφευγαν το φαγητό αυτές τις ώρες.

Οι παθήσεις που εξετάστηκαν περιλάμβαναν τη λιπώδη νόσο του ήπατος, καθώς και την κίρρωση, που χαρακτηρίζεται από εκτεταμένη δημιουργία ουλώδους ιστού στο ήπαρ.

«Ορισμένες μελέτες είχαν αφήσει να εννοηθεί ότι υπάρχει αυτή η σχέση (σ.σ. της νυχτερινής κατανάλωσης τροφής με την εμφάνιση ηπατικών παθήσεων), αλλά η συγκεκριμένη είναι μία από τις πρώτες μακροχρόνιες αναλύσεις που συνδέουν άμεσα τη νυχτερινή κατανάλωση τροφής με τη λιπώδη νόσο του ήπατος», δήλωσε ο επικεφαλής της έρευνας, Robert Wilechansky, ηπατολόγος στο OHSU με εξειδίκευση στις μεταμοσχεύσεις ήπατος.

Τι αποκάλυψε η ανάλυση σχεδόν 200.000 ανθρώπων

Για να διερευνήσουν τη σχέση μεταξύ της ώρας κατανάλωσης τροφής και της υγείας του ήπατος, οι επιστήμονες εξέτασαν δεδομένα από τρεις μεγάλες μελέτες: τη Nurses’ Health Study, τη Nurses’ Health Study II και τη Health Professionals Follow-up Study.

Συνολικά, τα δεδομένα αφορούσαν σχεδόν 200.000 συμμετέχοντες, οι οποίοι είχαν παράσχει πληροφορίες σχετικά με τις διατροφικές τους συνήθειες, την καθημερινή τους ρουτίνα και άλλους παράγοντες του τρόπου ζωής τους.

Οι ερευνητές χώρισαν τους συμμετέχοντες σε ομάδες, ανάλογα με τις ώρες κατά τις οποίες συνήθιζαν να τρώνε, και στη συνέχεια συνέκριναν αυτές τις συνήθειες με τις αναφορές περιστατικών λιπώδους νόσου του ήπατος και κίρρωσης.

Τα αποτελέσματα ανέδειξαν μια σταθερή συσχέτιση: όσοι δήλωσαν ότι έτρωγαν αργά τη νύχτα παρουσίαζαν 20% έως 30% μεγαλύτερο κίνδυνο ηπατικής νόσου σε σχέση με εκείνους που δεν είχαν αυτή τη συνήθεια. Το εύρημα αυτό εγείρει σημαντικά ερωτήματα σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η χρονική κατανομή των γευμάτων μπορεί να επηρεάζει μακροπρόθεσμα την υγεία του ήπατος.

Η λιπώδης νόσος του ήπατος, από την οποία πάσχει το 25% με 40% του γενικού πληθυσμού, εμφανίζεται όταν συσσωρεύεται υπερβολική ποσότητα λίπους στο ήπαρ και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να εξελιχθεί σε φλεγμονή, ηπατική βλάβη και τελικά κίρρωση.

«Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι μόνο ένα μικρό ποσοστό των ανθρώπων που εμφανίζουν λιπώδη νόσο του ήπατος καταλήγει να αναπτύξει σοβαρές μορφές της πάθησης, όπως η κίρρωση», εξήγησε ο Wilechansky και πρόσθεσε: «Παρόλα αυτά, το βασικό συμπέρασμα είναι ότι ο περιορισμός της κατανάλωσης θερμίδων στις ώρες που προηγούνται αρκετά της κατάκλισης θα μπορούσε να είναι ευεργετικός», πρόσθεσε.

Γιατί το βιολογικό ρολόι του οργανισμού επηρεάζει το συκώτι

Μία πιθανή εξήγηση για τη συσχέτιση αφορά τους κιρκάδιους ρυθμούς του οργανισμού, δηλαδή τις εσωτερικές βιολογικές διεργασίες που συμβάλλουν στη ρύθμιση του ύπνου, του μεταβολισμού και άλλων λειτουργιών κατά τη διάρκεια του περίπου 24ωρου κύκλου.

Το ήπαρ είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο σε αυτούς τους ρυθμούς. Συμμετέχει στην επεξεργασία των θρεπτικών συστατικών, στη ρύθμιση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα και στον έλεγχο του τρόπου με τον οποίο ο οργανισμός αποθηκεύει και χρησιμοποιεί την ενέργεια.

Η κατανάλωση τροφής σε ώρες κατά τις οποίες ο οργανισμός προετοιμάζεται βιολογικά για ύπνο ενδέχεται να διαταράσσει ορισμένες από αυτές τις διαδικασίες. Το ενδιαφέρον του Wilechansky για τη συγκεκριμένη σχέση προέκυψε εν μέρει από προηγούμενα επιστημονικά δεδομένα σχετικά με τους εργαζομένους σε νυχτερινές βάρδιες.

Οι άνθρωποι των οποίων το ωράριο εργασίας έρχεται σε σύγκρουση με τον φυσικό κύκλο ύπνου και εγρήγορσης του οργανισμού εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας και καρδιαγγειακών παθήσεων. Αυτή η παρατήρηση δημιούργησε την υπόθεση ότι οι ακανόνιστες ώρες κατανάλωσης τροφής μπορεί να συμβάλλουν στην εμφάνιση μεταβολικών διαταραχών, συμπεριλαμβανομένων των ηπατικών παθήσεων.

«Γνωρίζουμε ότι το ήπαρ είναι ιδιαίτερα συντονισμένο με τους κιρκάδιους ρυθμούς του οργανισμού», δήλωσε ο Wilechansky. «Γι’ αυτό μας ενδιέφερε να εξετάσουμε τη χρονική στιγμή της κατανάλωσης τροφής ώστε να διαπιστώσουμε ποια θα μπορούσε να επηρεάσει θετικά την υγεία, χωρίς να χρειάζεται να αλλάξει η σύνθεση των τροφίμων που καταναλώνουν οι άνθρωποι», εξήγησε.

Η προσέγγιση αυτή παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς για ένα σημαντικό ποσοστό ανθρώπων η αλλαγή της ώρας των γευμάτων μπορεί να είναι ευκολότερη από μια ουσιαστική αναμόρφωση της καθημερινής τους διατροφής.

Ο Andrew McHill, συν-συγγραφέας της μελέτης και αναπληρωτής καθηγητής στο OHSU, με εξειδίκευση στη φυσιολογία του ύπνου και στους κιρκάδιους ρυθμούς, επισήμανε ότι τα νέα ευρήματα ενισχύουν τα ήδη υπάρχοντα επιστημονικά δεδομένα για τη σημασία της χρονικής στιγμής κατά την οποία πραγματοποιούνται οι καθημερινές δραστηριότητες.

«Βλέπουμε ξανά και ξανά ότι ο χρόνος που πραγματοποιούνται ορισμένες ενέργειες της καθημερινότητας, είτε πρόκειται για τον ύπνο είτε για το φαγητό είτε για τη σωματική άσκηση, έχει πραγματικά μεγάλη σημασία», ανέφερε ο McHill.

«Για παράδειγμα, έχουμε δείξει ότι η κατανάλωση τροφής κατά τη διάρκεια της νύχτας, όταν το εσωτερικό βιολογικό ρολόι προάγει τον ύπνο, μειώνει την ικανότητα του οργανισμού να μεταβολίζει αποτελεσματικά τις τροφές. Αυτό μπορεί τελικά να οδηγήσει σε παχυσαρκία, διαβήτη και, όπως διαπιστώνουμε τώρα, σε επιβαρυμένη υγεία του ήπατος», πρόσθεσε.

Συμπερασματικά

«Τα ευρήματά μας (σ.σ. σχετικά με το ήπαρ) προστίθενται στον ολοένα αυξανόμενο όγκο επιστημονικής βιβλιογραφίας που συνδέει τις διατροφικές συνήθειες αργά το βράδυ με δυσμενείς μεταβολικές επιπτώσεις και προβλήματα στην υγεία του ήπατος», γράφουν οι συγγραφείς της μελέτης.

Παρότι χρειάζονται περισσότερες έρευνες – οι οποίες ήδη σχεδιάζονται από τους επιστήμονες – τα στοιχεία της μελέτης αναδεικνύουν μια εξαιρετικά σημαντική πτυχή για την υγεία του ήπατος: Η βελτίωσή της μπορεί να μην απαιτεί πάντοτε αλλαγές στο περιεχόμενο του πιάτου μας. Το να αφήνουμε απλώς περισσότερο χρόνο ανάμεσα στο τελευταίο γεύμα της ημέρας και την ώρα του ύπνου θα μπορούσε ενδεχομένως να κάνει τη διαφορά.