Ψευτογιατροί και «θεραπείες-θαύματα»: Πότε η μακροζωία γίνεται επικίνδυνη «επιχείρηση»
Όλοι θέλουμε να ζήσουμε περισσότερο. Κυρίως, όμως, θέλουμε να μεγαλώσουμε χωρίς να χάσουμε την υγεία, τη δύναμη και την αυτονομία μας. Και πάνω σε αυτή τη βαθιά ανθρώπινη επιθυμία αναπτύσσεται τα τελευταία χρόνια μια τεράστια αγορά.
Ορμόνες, πεπτίδια, βλαστοκύτταρα, συμπληρώματα, πλασμαφαίρεση, πανάκριβες εξετάσεις που υπόσχονται να αποκαλύψουν τη «βιολογική ηλικία» μας και θεραπείες που διαφημίζονται ως όπλα απέναντι στον χρόνο.
Πού τελειώνει όμως η πραγματική επιστήμη της μακροζωίας και πού αρχίζει η επικίνδυνη εμπορευματοποίηση της ελπίδας;
Στο νέο vidcast Υγείας του Newsbeast «Από το Α ως το Ω3», ο ακαδημαϊκός Γεώργιος Χρούσος, ομότιμος καθηγητής Παιδιατρικής και Ενδοκρινολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, κάτοχος της Έδρας UNESCO Εφηβικής Υγείας και Ιατρικής, πρόεδρος του Ελληνικού Ινστιτούτου Υγιούς Μακροζωίας και πρόεδρος του Ελληνικού Ινστιτούτου Παστέρ, βάζει τις κόκκινες γραμμές.
Και στο ερώτημα εάν ο Έλληνας πολίτης γνωρίζει πραγματικά σε ποια χέρια αφήνει την υγεία του όταν μπαίνει σε ένα ιατρείο που του υπόσχεται μακροζωία, αντιγήρανση ή αναζωογόνηση, η απάντησή του είναι άμεση: «Δεν γνωρίζει, κατά τη γνώμη μου».
«Πολλές από αυτές τις θεραπείες δεν είναι evidence based»
Ο καθηγητής Γεώργιος Χρούσος ξεκαθαρίζει ότι άλλο είναι η επιστημονική προσπάθεια να παραμείνουμε υγιείς για περισσότερα χρόνια και άλλο η πώληση θεραπειών που υπόσχονται ότι μπορούν να επιβραδύνουν τη γήρανση.
«Πολλές, οι πιο πολλές από αυτές τις εξετάσεις και θεραπείες, δεν είναι αυτό που λέμε στα αγγλικά evidence based», τονίζει, εξηγώντας ότι αρκετές δεν βασίζονται σε μελέτες που έχουν γίνει στον άνθρωπο.
«Πρέπει ό,τι κάνουμε να βασίζεται σε μελέτες που έχουν γίνει στον άνθρωπο», επισημαίνει.
Και όταν τον ρωτάμε ποια είναι τα σημάδια που πρέπει να κάνουν έναν πολίτη να προβληματιστεί μπαίνοντας σε μια κλινική μακροζωίας, ο καθηγητής δεν ξεκινά από κάποια εντυπωσιακή τεχνολογία.
Ξεκινά από τα βασικά: καλό ιατρικό ιστορικό, πλήρη φυσική εξέταση και πραγματικό ενδιαφέρον για τον τρόπο ζωής του ανθρώπου.
Ύπνος, διατροφή, μέτρια άσκηση, σταθερότητα στις καθημερινές συνήθειες και διαχείριση του χρόνιου στρες βρίσκονται, όπως εξηγεί, στον πυρήνα της υγιούς μακροζωίας.
Όταν δεν αγοράζεις θεραπεία αλλά την ελπίδα ότι «δεν θα γεράσεις»
Η μακροζωία έχει ένα χαρακτηριστικό που την κάνει ιδιαίτερα ευάλωτη στην υπερβολή: ο άνθρωπος που απευθύνεται σε ένα τέτοιο ιατρείο δεν αγοράζει απλώς μια υπηρεσία. Αγοράζει την ελπίδα ότι μπορεί να νικήσει τον χρόνο.
Και σε ένα περιβάλλον όπου τα social media γεμίζουν καθημερινά με νέες «μεθόδους», θεραπείες και υποσχέσεις, η διάκριση ανάμεσα στην επιστήμη και στο marketing γίνεται ακόμη δυσκολότερη.
Ο καθηγητής Γ. Χρούσος αναφέρει στη συζήτησή μας:
- για τα κενά που υπάρχουν στους ελέγχους,
- για το τι πρέπει να ψάχνει ο πολίτης πριν εμπιστευθεί ένα ιατρείο,
- αλλά και για τη μεγάλη σύγχυση γύρω από τη λεγόμενη «βιολογική ηλικία» και το κατά πόσο μπορούμε πράγματι σήμερα να τη μετρήσουμε αξιόπιστα.
Παράλληλα, ξεκαθαρίζει ότι η Lifestyle Medicine δεν πρέπει να ταυτίζεται με τις «θεραπείες-θαύματα». Η πρώτη αφορά τον τρόπο ζωής και την πρόληψη των χρόνιων νοσημάτων, όχι την υπόσχεση ενός μαγικού shortcut απέναντι στη γήρανση.
Και στο τέλος αφήνει ίσως την πιο χαρακτηριστική φράση της συζήτησης: «Να μη χαζεύουμε πεπτίδια. Όλα αυτά είναι του μέλλοντος. Δεν είμαστε ακόμα εκεί».
Γιατί η επιστήμη μπορεί πράγματι να μας οδηγήσει σε μια εποχή όπου θα προλαμβάνουμε πολύ νωρίτερα σοβαρές ασθένειες και θα ζούμε περισσότερα χρόνια με καλή υγεία.
Αλλά το μέλλον της Ιατρικής δεν πρέπει να πωλείται ως “θεραπεία-θαύμα” του σήμερα.