Η «ασπίδα» κατά της άνοιας που οι περισσότεροι αγνοούν – Χωρίς αυτήν ο κίνδυνος αυξάνεται κατά 42%
Όταν η συζήτηση στρέφεται στην προστασία του εγκεφάλου από τη φθορά του χρόνου, η προσοχή πέφτει συνήθως στον ύπνο, στη διατροφή, στην πνευματική «άσκηση» και στην αρτηριακή πίεση. Μια σημαντική παράμετρος παραμένει συχνά στη σκιά: η μυϊκή δύναμη.
Μάλιστα, νέα μεγάλη ανάλυση εξέτασε πώς η απώλεια μυϊκής μάζας και το υπερβολικό σωματικό λίπος σχετίζονται με τον κίνδυνο άνοιας, αποκαλύπτοντας μια ενδιαφέρουσα διαφορά μεταξύ των δύο: Η απώλεια μυϊκής μάζας συνδέεται πολύ πιο σταθερά με τον κίνδυνο άνοιας απ’ ό,τι το σωματικό βάρος.
Πώς έγινε η έρευνα
Οι ερευνητές πραγματοποίησαν μια συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση. Αυτό σημαίνει ότι συγκέντρωσαν και συνδύασαν τα αποτελέσματα προηγούμενων μελετών, προκειμένου να εντοπίσουν ένα ευρύτερο μοτίβο.
Συμπεριέλαβαν συνολικά 83 μελέτες , οι οποίες εξέταζαν τη σχέση ανάμεσα στη σύσταση του σώματος και στον κίνδυνο άνοιας. Από αυτές, οι 14 μελέτησαν τη σαρκοπενία, δηλαδή την απώλεια μυϊκής μάζας και δύναμης που σχετίζεται με την ηλικία, οι 72 επικεντρώθηκαν στην παχυσαρκία και οι 4 εξέτασαν τη σαρκοπενική παχυσαρκία, έναν συνδυασμό χαμηλής μυϊκής μάζας και υπερβολικού σωματικού λίπους.
Το ενδιαφέρον των ερευνητών επικεντρώθηκε κυρίως στο κατά πόσο οι μύες και το λίπος συνδέονται με διαφορετικό τρόπο με την άνοια.
Ο Δείκτης Μάζας Σώματος δείχνει μόνο πόσο ζυγίζει κάποιος σε σχέση με το ύψος του. Δεν μπορεί να αποκαλύψει εάν αυτό το βάρος προέρχεται από μυϊκή μάζα ή από σωματικό λίπος. Η ευρύτερη αυτή εξέταση της σύστασης του σώματος ανέδειξε ορισμένες αξιοσημείωτες διαφορές.
Η απώλεια μυών συνδέθηκε με 42% μεγαλύτερο κίνδυνο άνοιας
Οι άνθρωποι με σαρκοπενία αντιμετώπιζαν 42% υψηλότερο κίνδυνο άνοιας οποιασδήποτε αιτίας σε σύγκριση με όσους δεν είχαν σαρκοπενία. Η συσχέτιση παρατηρήθηκε τόσο στους μεσήλικες όσο και στους μεγαλύτερους σε ηλικία ενηλίκους.
Η σύνδεση ήταν ακόμη ισχυρότερη στην περίπτωση της αγγειακής άνοιας, η οποία προκαλείται από βλάβες στα αιμοφόρα αγγεία του εγκεφάλου. Η σαρκοπενία συσχετίστηκε με 70% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης αυτού του τύπου άνοιας.
Αντίθετα, η σχέση της παχυσαρκίας με την άνοια αποδείχθηκε πιο περίπλοκη. Στους ενηλίκους ηλικίας κάτω των 65 ετών, η παχυσαρκία συνδεόταν με ελαφρώς αυξημένο κίνδυνο άνοιας. Στα άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω, όμως, συσχετίστηκε με χαμηλότερο κίνδυνο.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το επιπλέον βάρος προστατεύει τον εγκέφαλο. Οι ερευνητές επισημαίνουν ως μία πιθανή εξήγηση την αντίστροφη αιτιότητα στο πλαίσιο μιας παρατηρητικής μελέτης. Η ακούσια απώλεια βάρους μπορεί να εμφανιστεί κατά τα πρώτα στάδια της άνοιας. Επομένως, το χαμηλότερο σωματικό βάρος στη μεγαλύτερη ηλικία ενδέχεται ορισμένες φορές να αποτελεί αποτέλεσμα της νόσου και όχι αιτία της.
Η ανάλυση δεν εντόπισε κάποια σημαντική συνολική συσχέτιση ανάμεσα στη σαρκοπενική παχυσαρκία και στην άνοια. Το συγκεκριμένο εύρημα, ωστόσο, βασίστηκε μόνο σε τέσσερις μελέτες.
Γιατί οι μύες είναι σημαντικοί για τον εγκέφαλο
Οι μύες δεν βοηθούν απλώς το σώμα να κινείται. Αποτελούν επίσης μεταβολικά ενεργό ιστό, ο οποίος επικοινωνεί με άλλα μέρη του οργανισμού. Όταν οι μύες συσπώνται, απελευθερώνουν μόρια σηματοδότησης που ονομάζονται μυοκίνες. Ορισμένες από αυτές μπορούν να επηρεάσουν τη λειτουργία του εγκεφάλου.
Η διατήρηση της μυϊκής μάζας διευκολύνει επίσης τη σωματική δραστηριότητα, η οποία υποστηρίζει τη μεταβολική υγεία και την κυκλοφορία του αίματος προς τον εγκέφαλο.
Υπάρχει όμως και μια απλούστερη εξήγηση. Η απώλεια μυών μπορεί να δυσκολέψει τις καθημερινές κινήσεις, οδηγώντας σταδιακά σε περιορισμό της σωματικής δραστηριότητας. Αυτό μπορεί να επηρεάσει αρκετούς παράγοντες που σχετίζονται με την υγεία του εγκεφάλου, μεταξύ των οποίων η ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα και η καρδιαγγειακή υγεία.
Οι παραπάνω μηχανισμοί ενδεχομένως εξηγούν γιατί, στη συγκεκριμένη ανάλυση, η μυϊκή υγεία εμφάνισε πιο σταθερή σχέση με τον κίνδυνο άνοιας συγκριτικά με την παχυσαρκία.
Πώς να διατηρήσετε δυνατούς τους μυς σας
Δεν χρειάζεται να μετατρέψετε ολόκληρη τη ζωή σας σε ένα αδιάκοπο πρόγραμμα γυμναστηρίου για να δυναμώσετε τους μυς σας. Μερικές πρακτικές συνήθειες μπορούν να έχουν ουσιαστικό αποτέλεσμα:
Κάντε τακτικά ασκήσεις ενδυνάμωσης: Τα βάρη, οι ιμάντες αντίστασης και οι ασκήσεις με το βάρος του σώματος μπορούν να συμβάλουν στη διατήρηση της μυϊκής μάζας και δύναμης.
Παραμείνετε σε κίνηση: Το περπάτημα, το ανέβασμα σκάλας, η μεταφορά των αγορών και άλλες καθημερινές δραστηριότητες βοηθούν στη διατήρηση της σωματικής λειτουργικότητας.
Παρατηρήστε τυχόν μεταβολές στη δύναμή σας: Εάν ξαφνικά δυσκολεύεστε περισσότερο να ανεβείτε σκάλες, να σηκωθείτε από μια καρέκλα ή να μεταφέρετε τσάντες, ίσως έχει έρθει η ώρα να δώσετε μεγαλύτερη έμφαση στη δύναμη και στην κινητικότητα.
Μην περιορίζεστε στο νούμερο της ζυγαριάς: Το βάρος μπορεί να προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες για την υγεία, αλλά δεν μπορεί να δείξει πόσο από αυτό αντιστοιχεί σε μυϊκή μάζα.