Νέα εποχή στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή: «Πράσινο φως» στη δωρεά γενετικού υλικού από γνωστό δότη

Η Ελληνική Εταιρεία Αναπαραγωγικής Ιατρικής χαιρετίζει τη νέα διευκρινιστική οδηγία της Εθνικής Αρχής Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής σχετικά με τη δωρεά γενετικού υλικού από επώνυμο ή γνωστό δότη και δότρια προς συγκεκριμένα πρόσωπα-λήπτες.

Η οδηγία έρχεται να αποσαφηνίσει ένα κρίσιμο ζήτημα, επιβεβαιώνοντας ότι όταν ένας γνωστός δότης ή δότρια επιθυμεί να προσφέρει γενετικό υλικό σε πρόσωπα που ήδη γνωρίζει και τα οποία αποδέχονται τη δωρεά, δεν εφαρμόζεται ο κανόνας περί μη γνωστοποίησης της ταυτότητας του τέκνου και των γονέων του προς τον δότη ή τη δότρια.

Περισσότερες επιλογές για τους λήπτες, χωρίς εκπτώσεις στην ασφάλεια

Η θεσμική αυτή διευκρίνιση απελευθερώνει στην πράξη τη δυνατότητα χρήσης γνωστού δότη, προσφέροντας περισσότερες επιλογές σε ανθρώπους που καταφεύγουν στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή.

Παράλληλα, διατηρείται ακέραιο το αυστηρό νομικό και ιατρικό πλαίσιο που διέπει κάθε δωρεά γενετικού υλικού. Οι γνωστοί δότες και δότριες υποβάλλονται στις ίδιες ακριβώς προϋποθέσεις που ισχύουν και για τους ανώνυμους δότες: καταχώρηση στα προβλεπόμενα μητρώα, τήρηση ηλικιακών ορίων, πλήρη κλινικό και εργαστηριακό έλεγχο, καθώς και περιορισμούς στον αριθμό των τέκνων που μπορούν να προκύψουν από το γενετικό υλικό του ίδιου προσώπου.

Καμία σχέση γονεϊκότητας – Απόλυτη νομική θωράκιση

Ιδιαίτερης σημασίας είναι η διευκρίνιση ότι η δωρεά από γνωστό δότη ή δότρια δεν δημιουργεί σχέση πατρότητας ή μητρότητας και δεν συνεπάγεται οποιαδήποτε νομική υποχρέωση έναντι του παιδιού ή των ληπτών.

Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται η σαφήνεια των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων όλων των εμπλεκομένων, ενισχύοντας το αίσθημα ασφάλειας και εμπιστοσύνης στη διαδικασία.

Μια πρακτική που εφαρμόζεται ήδη διεθνώς

Η δυνατότητα δωρεάς από γνωστό δότη εφαρμόζεται εδώ και χρόνια σε αρκετές χώρες του εξωτερικού, λειτουργώντας συμπληρωματικά προς την ανώνυμη δωρεά.

Υπό αυστηρή ιατρική και νομική εποπτεία, η αξιοποίηση γνωστών δοτών μπορεί να συμβάλει στη μείωση της πίεσης που ασκείται σήμερα στις διαθέσιμες δεξαμενές ανώνυμων δοτών, ενώ παράλληλα ενισχύει την καταγραφή, τη διαφάνεια και την ιχνηλασιμότητα της διαδικασίας.

Το μάθημα της διεθνούς εμπειρίας

Η σημασία της διεύρυνσης των διαθέσιμων επιλογών αναδείχθηκε και μέσα από διεθνείς περιπτώσεις που απασχόλησαν την επιστημονική κοινότητα.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε η υπόθεση ανώνυμου δότη από τη Δανία, του οποίου το γενετικό υλικό χρησιμοποιήθηκε σε πολλές χώρες και συνδέθηκε εκ των υστέρων με σοβαρό κληρονομικό γενετικό κίνδυνο. Η περίπτωση αυτή ανέδειξε τους κινδύνους που μπορεί να προκύψουν όταν μεγάλος αριθμός ληπτών βασίζεται στους ίδιους περιορισμένους ανώνυμους δότες.

Διαφάνεια, εμπιστοσύνη και περισσότερες δυνατότητες

Η νέα διευκρινιστική οδηγία της Εθνικής Αρχής ΙΥΑ δεν καταργεί το καθεστώς της ανώνυμης δωρεάς. Αντίθετα, προσθέτει μία ακόμη ασφαλή, θεσμικά ξεκάθαρη και πλήρως ελεγχόμενη επιλογή για όσους επιθυμούν να δημιουργήσουν οικογένεια μέσω της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.

Με την εξέλιξη αυτή ενισχύεται η εμπιστοσύνη στο σύστημα, προστατεύονται οι λήπτες και τα παιδιά που θα γεννηθούν και η υποβοηθούμενη αναπαραγωγή στην Ελλάδα κάνει ένα ακόμη βήμα προς ένα πιο σύγχρονο, διαφανές και υπεύθυνο πλαίσιο λειτουργίας, με σεβασμό στα δικαιώματα και τις ανάγκες όλων των εμπλεκομένων.