«Μια στιγμή ορόσημο»: Εντυπωσιακά αποτελέσματα σε κλινική δοκιμή από φάρμακο για τον καρκίνο του παγκρέατος

Ένα πειραματικό φάρμακο για τον καρκίνο του παγκρέατος, το οποίο έχει δείξει ότι διπλασιάζει την επιβίωση σε ασθενείς με προχωρημένα στάδια της νόσου, φαίνεται έτοιμο να αλλάξει ριζικά τον τρόπο αντιμετώπισης του καρκίνου, σύμφωνα με ογκολόγους.

Το φάρμακο, που ονομάζεται daraxonrasib, έχει ήδη ενταχθεί σε διαδικασία ταχείας έγκρισης από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA). Την περασμένη εβδομάδα, η υπηρεσία ανακοίνωσε ότι θα επιτρέψει στη φαρμακευτική εταιρεία Revolution Medicines να διαθέσει το φάρμακο και σε ασθενείς εκτός κλινικών δοκιμών, μέσω προγράμματος διευρυμένης πρόσβασης.

Τον Απρίλιο, η Revolution Medicines δημοσίευσε τα πρώτα ευρήματα από τη Φάση 3 της κλινικής δοκιμής του φαρμάκου, σύμφωνα με τα οποία οι ασθενείς που έλαβαν daraxonrasib σε συνδυασμό με χημειοθεραπεία παρουσίασαν διπλάσιο χρόνο επιβίωσης σε σύγκριση με όσους έλαβαν μόνο χημειοθεραπεία.

Την Τετάρτη, δημοσιεύθηκαν στο New England Journal of Medicine τα αποτελέσματα προηγούμενης φάσης της δοκιμής, τα οποία έδειξαν ότι σε ασθενείς των οποίων ο καρκίνος είχε εξαπλωθεί σε άλλα μέρη του σώματος, το daraxonrasib απέτρεψε την επιδείνωση των όγκων για περισσότερο από οκτώ μήνες.

Τα αποτελέσματα αυτά αποτελούν μια εξαιρετική πρόοδο στη θεραπεία του καρκίνου του παγκρέατος. Η νόσος συνήθως διαγιγνώσκεται μόνο αφού έχει ήδη εξαπλωθεί σε άλλα σημεία του σώματος και για αυτό, ακόμη και με χημειοθεραπεία, πολλοί ασθενείς δεν ζουν περισσότερο από έναν χρόνο μετά τη διάγνωση.

«Εργαζόμαστε απεγνωσμένα και πολύ σκληρά για να βρούμε άλλους τρόπους αντιμετώπισης αυτού του καρκίνου», δήλωσε στο NBCnews, o δρ Brian Wolpin, επικεφαλής της νέας έρευνας για το daraxonrasib και διευθυντής του Hale Family Center for Pancreatic Cancer Research στο Dana-Farber Cancer Institute της Βοστώνης. «Αυτό πραγματικά μοιάζει με μια στιγμή ορόσημο. Θα αλλάξει συνολικά τον τρόπο που σκεφτόμαστε τη θεραπεία του καρκίνου του παγκρέατος».

Πώς λειτουργεί το daraxonrasib

Το daraxonrasib στοχεύει μια πρωτεΐνη που ονομάζεται RAS και η οποία ρυθμίζει την ανάπτυξη των κυττάρων στο σώμα. Περισσότερο από το 90% των καρκίνων του παγκρέατος φέρουν μετάλλαξη στο γονίδιο της πρωτεΐνης RAS, η οποία την κρατά μόνιμα «ενεργοποιημένη», επιτρέποντας στα κύτταρα να αναπτύσσονται ανεξέλεγκτα.

Η πρωτεΐνη αυτή θεωρούνταν επί χρόνια «αδύνατο να στοχευθεί φαρμακευτικά», έπειτα από αλλεπάλληλες αποτυχημένες προσπάθειες να μπλοκαριστεί. Το daraxonrasib λύνει το πρόβλημα συνδεόμενο με μια άλλη πρωτεΐνη, την cyclophilin A, στο εσωτερικό των κυττάρων. Το δίδυμο λειτουργεί σαν μια «μοριακή κόλλα», όπως εξήγησε ο Wolpin, και καταφέρνει να προσκολληθεί στη RAS, εμποδίζοντάς την να προκαλέσει περαιτέρω βλάβες.

Εντυπωσιακά αποτελέσματα σε κλινικές δοκιμές

Τα αποτελέσματα που δημοσιεύθηκαν την Τετάρτη προέρχονται από μελέτη Φάσης 1-2, η οποία εξέτασε την ασφάλεια του φαρμάκου και την κατάλληλη δοσολογία. Και οι 168 ασθενείς είχαν προχωρημένο καρκίνο του παγκρέατος με μεταστάσεις, κυρίως στους πνεύμονες και το ήπαρ. Όλοι είχαν προηγουμένως υποβληθεί σε τυπική χημειοθεραπεία.

Με βάση τα μέχρι τώρα στοιχεία, στους ασθενείς που έλαβαν την υψηλότερη δόση του φαρμάκου, η επιβίωση χωρίς εξέλιξη της νόσου, δηλαδή ο χρόνος μέχρι να επιδεινωθεί ο καρκίνος, ήταν περίπου 8,1 μήνες, ενώ η συνολική επιβίωση έφτασε περίπου τους 15,6 μήνες.

Στη δοκιμή Φάσης 3, την οποία η ερευνητική ομάδα αναμένεται να παρουσιάσει αργότερα αυτόν τον μήνα στο ετήσιο συνέδριο της American Society of Clinical Oncology, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η συνολική επιβίωση στην ομάδα που έλαβε μόνο χημειοθεραπεία ήταν 6,7 μήνες, έναντι 13,2 μηνών στην ομάδα που έλαβε τον συνδυασμό θεραπειών. Επιπλέον, στη Φάση 3 συμμετείχαν και ασθενείς χωρίς τη μετάλλαξη KRAS, γεγονός που υποδηλώνει ότι ενδεχομένως όλοι οι ασθενείς με καρκίνο του παγκρέατος να μπορούν να ωφεληθούν με κάποιον τρόπο.

«Πιστεύω ότι θα σταματήσουμε να θεωρούμε τη χημειοθεραπεία ως κάτι που πρέπει να χορηγείται σε όλους», δήλωσε ο Wolpin. Ο ενθουσιασμός για τις δυνατότητες του φαρμάκου έχει εξαπλωθεί μεταξύ των γιατρών που θεραπεύουν ασθενείς με καρκίνο του παγκρέατος.

«Όσοι ασχολούμαστε με αυτή τη νόσο είμαστε, ειλικρινά, κάπως κυνικοί απέναντι σε νέα δεδομένα που δημοσιεύονται, ειδικά όταν λαμβάνουν μεγάλη δημοσιότητα στα μέσα ενημέρωσης, γιατί τις περισσότερες φορές είναι υπερβολικά διογκωμένα», δήλωσε ο δρ Reza Nazemzadeh, γαστρεντερολογικός ογκολόγος στο Atrium Health Levine Cancer στη Σάρλοτ της Βόρειας Καρολίνας. «Αλλά αυτό είναι πραγματικά τεράστιο. Είναι το πιο συναρπαστικό νέο στον καρκίνο του παγκρέατος εδώ και πάνω από μία δεκαετία».

Ο Nazemzadeh δεν συμμετείχε στις κλινικές δοκιμές του daraxonrasib, όμως είχε ασθενείς που συμμετείχαν σε αυτές. Όπως είπε, οι ασθενείς είχαν καλή πορεία και το φάρμακο τους χάρισε περισσότερο χρόνο σε σχέση με άλλες θεραπείες.

«Δεν χρησιμοποιώ εύκολα τη λέξη “επαναστατικό”», δήλωσε στο NBC News ο δρ Sekhar Padmanabhan, χειρουργικός ογκολόγος και διευθυντής ρομποτικής χειρουργικής ήπατος, παγκρέατος και χοληφόρων στο Vanderbilt University Medical Center. «Αυτό θα επηρεάσει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο φροντίζουμε τους ασθενείς μας».

Πέρα από τον καρκίνο του παγκρέατος

Οι μεταλλάξεις στο γονίδιο RAS δεν περιορίζονται μόνο στον καρκίνο του παγκρέατος. Οι ερευνητές εξετάζουν επίσης εάν το φάρμακο μπορεί να λειτουργήσει σε ασθενείς με καρκίνο του παχέος εντέρου και του πνεύμονα που φέρουν μεταλλάξεις RAS.

Παρότι η νέα έρευνα επικεντρώθηκε στη λειτουργία του daraxonrasib ως θεραπείας δεύτερης γραμμής, δηλαδή μετά από προηγούμενη χημειοθεραπεία, οι επιστήμονες εξετάζουν επίσης αν θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί είτε πριν είτε παράλληλα με τη χημειοθεραπεία από την αρχή της θεραπείας.

Δύο μικρότερες μελέτες που παρουσιάστηκαν σε συνέδριο της American Association for Cancer Research τον Απρίλιο έδειξαν οφέλη από τη χορήγηση του daraxonrasib ως μέρος θεραπείας πρώτης γραμμής.

«Προς τα εκεί κατευθύνεται ολόκληρος ο τομέας», δήλωσε ο Padmanabhan. «Δίνει ελπίδα σε μια νόσο για την οποία, επί δεκαετίες, δεν είχαμε πραγματικά πολλά να προσφέρουμε πέρα από θεραπείες πρώτης γραμμής που δεν παρέτειναν σημαντικά τη ζωή. Αυτό έχει τη δυνατότητα να το αλλάξει».