Γιατί η Ελλάδα «φυλάει» τη Σαουδική Αραβία με Patriot από το 2021: Τι κρύβει η στρατιωτική συνεργασία των δύο χωρών

Η σημερινή εμπλοκή των Ενόπλων Δυνάμεων της χώρας μας στην κατάρριψη δύο ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων από τα ελληνικά συστήματα Patriot που έχουν εγκατασταθεί στην περιοχή Γιανμπού της Σαουδικής Αραβίας, φέρνει στο προσκήνιο τους δεσμούς που έχουμε αναπτύξει με την εν λόγω χώρα της Μέσης Ανατολής, οι οποίοι δεν είναι ούτε τυχαίοι ούτε συγκυριακοί, αλλά το αποτέλεσμα μιας σταδιακής γεωπολιτικής σύγκλισης τα τελευταία χρόνια.

Θυμίζουμε κατ’ αρχάς ότι στις 20 Απριλίου του 2021 ο Νίκος Δένδιας, με την ιδιότητα τότε του υπουργού Εξωτερικών, συνοδευόμενος από τον υπουργό Εθνικής Άμυνας, είχε μεταβεί στο Ριάντ προκειμένου να υπογράψουν και να ενεργοποιήσουν τη συμφωνία μεταφοράς ελληνικών συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας Patriot στη Σαουδική Αραβία. Το κόστος για τη μεταφορά και τη λειτουργία τους θα το κάλυπτε το βασίλειο των Σαούντ, αναλαμβάνοντας παράλληλα τη χρηματοδότηση αναβάθμισης των αντιαεροπορικών συστημάτων μας (αμερικανικής κατασκευής) στην ακόμη καλύτερη έκδοση, Pac3. Η συμφωνία της Ελλάδας με τη Σαουδική Αραβία περιλάμβανε και την αποστολή του αναγκαίου προσωπικού της Πολεμικής Αεροπορίας, που θα ήταν επιφορτισμένο με τη λειτουργία των αντιπυραυλικών αμυντικών συστημάτων. Με αυτόν τον τρόπο η Αθήνα επιθυμούσε να σφυρηλατήσει ακόμα περισσότερο τις διμερείς σχέσεις με το Ριάντ, δημιουργώντας έναν ευρύτερο κύκλο επιρροής και συνεργασίας με κοντινές μας χώρες.

Έτσι λοιπόν, στο πλαίσιο και της ευρύτερης διεθνούς πρωτοβουλίας αεράμυνας (το λεγόμενο Integrated Air and Missile Defence Concept – IMD), στο οποίο συμμετέχουν χώρες της Δύσης και εταίροι στον Περσικό Κόλπο, πριν από περίπου 4,5 χρόνια η Ελλάδα σύστησε την Ελληνική Δύναμη Σαουδικής Αραβίας, που απαρτιζόταν από σχεδόν 100 αξιωματικούς και υπαξιωματικούς, παρέχοντας μια Πυροβολαρχία Κατευθυνόμενων Βλημάτων του αντιαεροπορικού συστήματος μεγάλου βεληνεκούς Patriot για την αεράμυνα και την αντιπυραυλική προστασία της εν λόγω χώρας. Όπως τόνιζε στις 14 Σεπτεμβρίου του 2021 ο τότε αρχηγός ΓΕΕΘΑ, Κωνσταντίνος Φλώρος, από την αεροπορική βάση της Τανάγρας κατά την τελετή αναχώρησης των ελληνικών δυνάμεων για τη Μέση Ανατολή: «Αναλαμβάνουμε μια εξαιρετικά σημαντική αποστολή στο εξωτερικό, η οποία αναδεικνύει με τον καλύτερο τρόπο την προστιθέμενη αξία των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων και προβάλλει διεθνώς την αποτρεπτική ισχύ της χώρας».

Πρόσθετε δε πως οι Ένοπλες Δυνάμεις μας «δίνουν το δικό τους βροντερό παρών σε αυτήν την ιδιαίτερη περιοχή» και ότι «η σημασία της παρουσίας του προσωπικού και των μέσων μας σε αυτήν την περιοχή είναι τεράστια και έχει ως γνώμονα την ενίσχυση της αμυντικής θωράκισής της και την εδραίωση των επιταγών του Διεθνούς Δικαίου», κάτι που είχε εκληφθεί και ως μήνυμα αποφασιστικότητας και για την άλλη πλευρά του Αιγαίου. Παράλληλα, διεξάγονται κοινές στρατιωτικές δράσεις μεταξύ Ελλάδας και Σαουδικής Αραβίας, όπως οι συνεκπαιδεύσεις στο πλαίσιο των ασκήσεων «Falcon Eye I», η ανταλλαγή επισκέψεων των αρχηγών Ενόπλων Δυνάμεων, η τοποθέτηση (για πρώτη φορά) ακόλουθου Άμυνας της Σαουδικής Αραβίας στην Αθήνα, καθώς και η επανατοποθέτηση Έλληνα ακολούθου Άμυνας στο Ριάντ.

Για να κατανοηθεί, όμως, γιατί η χώρα μας εμπλέκεται σε μια τόσο μακρινή γεωγραφικά περιοχή, πρέπει να δει κανείς το ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο. Η Σαουδική Αραβία αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς. Επιθέσεις όπως εκείνες του 2019 στις εγκαταστάσεις της Aramco είχαν δείξει ότι η διατάραξη της σαουδαραβικής παραγωγής μπορεί να επηρεάσει άμεσα τις διεθνείς τιμές ενέργειας και κατ’ επέκταση την ευρωπαϊκή οικονομία. Η Ελλάδα, ως καθαρός εισαγωγέας ενέργειας και παγκόσμια ναυτιλιακή δύναμη που μεταφέρει σημαντικό ποσοστό του διεθνούς πετρελαίου, έχει αντικειμενικό συμφέρον στη σταθερότητα αυτής της περιοχής. Διαθέτουμε έναν από τους μεγαλύτερους εμπορικούς στόλους στον κόσμο, μεγάλο μέρος του οποίου δραστηριοποιείται στον Περσικό Κόλπο και μεταφέρει σαουδαραβικό πετρέλαιο. Η ασφάλεια των θαλάσσιων γραμμών και των ενεργειακών εγκαταστάσεων δεν είναι απλώς ζήτημα διεθνούς πολιτικής, αλλά άμεσα συνδεδεμένη με τα οικονομικά μας συμφέροντα.

Παράλληλα, η αποστολή αυτή εντάσσεται σε μια σαφή μετατόπιση της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής τα τελευταία χρόνια. Η παρούσα κυβέρνηση επένδυσε στη δημιουργία ενός πλέγματος συνεργασιών με χώρες της Ανατολικής Μεσογείου και του Κόλπου –συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και της Αιγύπτου–, επιδιώκοντας να ενισχύσει τη γεωπολιτική θέση της Ελλάδας πέρα από τα στενά όρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε αυτό το πλαίσιο, η συνεργασία με τη Σαουδική Αραβία λειτουργεί διπλά. Από τη μία πλευρά, η Ελλάδα εμφανίζεται ως αξιόπιστος «πάροχος ασφάλειας», συμμετέχοντας ενεργά σε αποστολές που αφορούν την προστασία κρίσιμων υποδομών και τη σταθερότητα της περιοχής. Από την άλλη, αποκτά διπλωματικό και στρατηγικό κεφάλαιο σε μια περιοχή όπου διασταυρώνονται τα συμφέροντα μεγάλων δυνάμεων, όπως είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες. Η σημερινή κατάρριψη των ιρανικών πυραύλων από την ελληνική δύναμη δείχνει αν μη τι άλλο ότι η αποστολή των Patriot δεν ήταν συμβολική, αλλά εξαρχής επιχειρησιακά ενεργή.